Η Ενωμένη Ρωσία, το κυβερνών κόμμα που στηρίζει τον Βλαντιμίρ Πούτιν, διατήρησε την ισχυρή πλειοψηφία της στο ρωσικό κοινοβούλιο, σύμφωνα με τα –σχεδόν ολοκληρωμένα– αποτελέσματα των εκλογών.

Η ψηφοφορία διεξήχθη σε ένα αυστηρά ελεγχόμενο πολιτικό περιβάλλον, από το οποίο είχαν αποκλειστεί οι περισσότεροι υποψήφιοι που αντιτίθενται στον πόλεμο της Μόσχας στην Ουκρανία. Με δεδομένο ότι το Κρεμλίνο είχε συνδέσει την εκλογική αναμέτρηση με τη στήριξη στην πολεμική προσπάθεια, το Reuters εξετάζει πέντε τρόπους με τους οποίους ο Πούτιν μπορεί να αξιοποιήσει το αποτέλεσμα.

1. Στήριξη στη συνέχιση του πολέμου

Επειτα από περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα στην εξουσία, είτε ως πρόεδρος είτε ως πρωθυπουργός, ο έλεγχος του Πούτιν στη Ρωσία παραμένει εξαιρετικά ισχυρός. Ο πόλεμος, ωστόσο, έχει διαρκέσει πολύ περισσότερο απ’ όσο ανέμεναν πολλοί Ρώσοι, ενώ οι συνέπειές του γίνονται πλέον περισσότερο αισθητές και στο εσωτερικό της χώρας.

Οι ουκρανικές επιθέσεις με drones σε ρωσικό έδαφος έχουν ενταθεί, με τη Μόσχα να γίνεται την Κυριακή (20/09) στόχος της μεγαλύτερης τέτοιας επίθεσης αυτού του είδους από την έναρξη του πολέμου. Παρότι οι απώλειες αμάχων στη Ρωσία παραμένουν πολύ χαμηλότερες από εκείνες στην Ουκρανία, έχουν αυξηθεί σημαντικά μέσα στη χρονιά.

Την ίδια ώρα, πλήγματα σε διυλιστήρια έχουν προκαλέσει ελλείψεις καυσίμων, επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με επιθέσεις σε αποθηκευτικές εγκαταστάσεις, ενώ δημοσκοπήσεις καταγράφουν αυξανόμενη ανησυχία σε μέρος της ρωσικής κοινωνίας.

Καθώς ο Πούτιν είχε παρουσιάσει την εκλογική αναμέτρηση ως ένα τεστ υποστήριξης προς τον πόλεμο, το Reuters εκτιμά ότι μπορεί να επικαλεστεί το αποτέλεσμα ως ένδειξη ότι η πλειονότητα των Ρώσων στηρίζει τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων έως ότου επιτευχθούν οι βασικοί στόχοι της Μόσχας.

2. Οι βετεράνοι πολέμου είναι η «νέα ελίτ»

Ιδιαίτερη θέση στην πολιτική αφήγηση του Πούτιν έχουν οι Ρώσοι που πολέμησαν στην Ουκρανία. Ο Ρώσος πρόεδρος τους έχει χαρακτηρίσει «πολεμιστές» και μέρος μιας νέας «ελίτ», υποσχόμενος ότι θα έχουν τη δυνατότητα να ακολουθήσουν καριέρες υψηλού κύρους.

Περίπου 200 βετεράνοι κατέβηκαν στις εκλογές με διαφορετικά κόμματα και πολλοί από αυτούς αναμένεται να εξασφαλίσουν έδρα στο κοινοβούλιο. Σύμφωνα με το Reuters, ο Πούτιν μπορεί να χρησιμοποιήσει την παρουσία τους στη Δούμα για να δείξει ότι όσοι διακινδύνευσαν τη ζωή τους για τη χώρα ανταμείβονται και ότι η συμμετοχή στον πόλεμο μπορεί να ανοίξει τον δρόμο ακόμη και για μια πολιτική καριέρα υψηλού προφίλ. Μια τέτοια εικόνα θα μπορούσε παράλληλα να λειτουργήσει ως κίνητρο για περισσότερους Ρώσους να καταταγούν και να πολεμήσουν στην Ουκρανία.

3. Η σύγκριση με την Ουκρανία και τον Ζελένσκι

Ακόμη ένα σημείο που μπορεί να αξιοποιήσει ο Πούτιν αφορά τη σύγκριση με την Ουκρανία. Ο Ρώσος πρόεδρος έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη νομιμοποίηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επικαλούμενος το γεγονός ότι η πενταετής θητεία του ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2024 χωρίς να ακολουθήσουν νέες προεδρικές εκλογές.

Ο στρατιωτικός νόμος που τέθηκε σε ισχύ στην Ουκρανία το 2022, ωστόσο, δεν επιτρέπει τη διεξαγωγή εκλογών στη διάρκεια του πολέμου, ενώ το ουκρανικό Σύνταγμα προβλέπει ότι ο πρόεδρος παραμένει στη θέση του έως ότου αναλάβει ο διάδοχός του.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Πούτιν μπορεί να αντιπαραβάλει τις δύο χώρες και να υποστηρίξει ότι η Ρωσία τήρησε το εκλογικό της χρονοδιάγραμμα παρά τον πόλεμο και έδωσε στους πολίτες τη δυνατότητα να προσέλθουν στις κάλπες. Ο ίδιος ο Ρώσος πρόεδρος πάντως έχει δεχθεί έντονη κριτική από δυτικούς πολιτικούς για το πολιτικό σύστημα της χώρας του.

4. Η προσπάθεια να διατηρηθεί η εικόνα της «κανονικότητας»

Από την έναρξη του πολέμου, ο Πούτιν έχει επιδιώξει να περάσει στους Ρώσους το μήνυμα ότι, παρά τη σύγκρουση και τις επιπτώσεις της, η καθημερινή ζωή μπορεί σε μεγάλο βαθμό να συνεχιστεί όπως πριν. Η εικόνα αυτή όμως γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να διατηρηθεί, καθώς ο πόλεμος βρίσκεται πλέον στο πέμπτο έτος του και τα ουκρανικά drones πραγματοποιούν βαθύτερα και πιο καταστροφικά πλήγματα μέσα στη Ρωσία.

Η διεξαγωγή, ωστόσο, μιας σχετικά ομαλής κοινοβουλευτικής εκλογικής διαδικασίας σε ολόκληρη τη χώρα –η οποία εκτείνεται σε 11 ζώνες ώρας– την ίδια στιγμή που η Ρωσία πολεμά στην Ουκρανία, μπορεί να ενισχύσει το μήνυμα ότι βασικές λειτουργίες του κράτους συνεχίζονται και ότι, μέχρι ενός σημείου, η ζωή εξακολουθεί να κυλά κανονικά παρά τον πόλεμο.

5. Οι φόβοι για νέα επιστράτευση και πιο αυστηρούς περιορισμούς

Το Reuters επισημαίνει τέλος όσα φοβούνται οι επικριτές του πολέμου ότι μπορεί να ακολουθήσουν, τόσο εντός όσο και εκτός Ρωσίας. Ο Πούτιν απέρριψε μέσα στον Σεπτέμβριο ως «ανοησίες» τις εκτιμήσεις από την Ουκρανία και δυτικούς σχολιαστές ότι μετά τις εκλογές θα μπορούσε να ακολουθήσει νέα επιστράτευση για την ενίσχυση των ρωσικών δυνάμεων στην Ουκρανία. Ο ίδιος υποστήριξε ότι πρόκειται για κακόβουλες εικασίες με στόχο να προκληθεί πανικός.

Επικριτές του πολέμου, ωστόσο, εκφράζουν τον φόβο ότι το εκλογικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογηθεί μια τέτοια κίνηση. Επικαλούνται τις εκτιμήσεις δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών για υψηλές ρωσικές απώλειες στο μέτωπο και για την επιδίωξη της Μόσχας να επιταχύνει τον ρυθμό των εδαφικών της κερδών. Οι ίδιοι εκφράζουν επίσης ανησυχία ότι, μετά τις εκλογές, μπορεί να υπάρξει περαιτέρω σκλήρυνση των μέτρων στο εσωτερικό της Ρωσίας.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρουν σχέδιο που είχε συζητηθεί στο παρελθόν για επιπλέον χρεώσεις σε χρήστες κινητής τηλεφωνίας που καταναλώνουν περισσότερα από 15 GB «ξένων» δεδομένων τον μήνα. Το μέτρο αυτό είχε θεωρηθεί ότι θα μπορούσε να πλήξει όσους χρησιμοποιούν VPN για να αποκτούν πρόσβαση σε ιστοσελίδες και εφαρμογές που είναι αποκλεισμένες στη Ρωσία.