Στη σκιά της αυξανόμενης αβεβαιότητας για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας και της διατλαντικής σχέσης, οι υπουργοί Εξωτερικών του ΝΑΤΟ συναντώνται στο Χέλσινγκμποργκ της Σουηδίας, με την ατζέντα να κυριαρχείται από τις αμερικανικές πιέσεις προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, την ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής, την Ουκρανία αλλά και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και το Ιράν.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εμφανίστηκε πριν λίγη ώρα ιδιαίτερα αιχμηρός απέναντι σε ορισμένους συμμάχους, μεταφέροντας —όπως είπε— την «απογοήτευση» του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την ανταπόκριση ορισμένων κρατών-μελών στις αμερικανικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή. Όπως τόνισε, το ζήτημα αυτό «δεν θα λυθεί σήμερα», αλλά θα αποτελέσει βασικό θέμα στη σύνοδο κορυφής των ηγετών του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να επανεξετάζουν συνολικά τη στρατιωτική τους παρουσία παγκοσμίως, κάτι που επηρεάζει άμεσα και την Ευρώπη. Ξεκαθάρισε πάντως ότι ενδεχόμενες ανακατατάξεις αμερικανικών δυνάμεων δεν αποτελούν «τιμωρητική κίνηση», αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αναπροσαρμογής.

Το θέμα της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο των ανησυχιών των Ευρωπαίων συμμάχων. Οι υπουργοί αναμένουν διευκρινίσεις από την Ουάσιγκτον για το ποιες στρατιωτικές δυνατότητες δεν θα είναι πλέον διαθέσιμες στο ΝΑΤΟ, στο πλαίσιο σχεδίων περιορισμού της αμερικανικής συνεισφοράς στην άμυνα της Ευρώπης σε περίπτωση κρίσης ή πολέμου. Ωστόσο, σύγχυση προκάλεσε η σχεδόν ταυτόχρονη ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για αποστολή επιπλέον 5.000 Αμερικανών στρατιωτών στην Πολωνία, λίγες μόλις ημέρες μετά τις δηλώσεις του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς περί καθυστέρησης της συγκεκριμένης ανάπτυξης.

Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε επιχείρησε εκ νέου σήμερα να καθησυχάσει τους συμμάχους, παρουσιάζοντας την τρέχουσα φάση ως μέρος μιας «μακροπρόθεσμης μετάβασης», κατά την οποία η Ευρώπη θα αναλάβει σταδιακά μεγαλύτερο μερίδιο της συλλογικής άμυνας, επιτρέποντας στις ΗΠΑ να στραφούν και προς άλλες γεωπολιτικές προτεραιότητες. Ο ίδιος χαρακτήρισε θετική την αύξηση των αμυντικών δαπανών των ευρωπαϊκών κρατών και επανέλαβε ότι ολοένα και περισσότερες χώρες πλησιάζουν τον στόχο του 5% του ΑΕΠ για την άμυνα. Ειδική αναφορά έκανε στη Γερμανία, παρουσιάζοντάς την ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας ευρωπαϊκής κατεύθυνσης.

Η Γερμανία, άλλωστε, επιδιώκει να αναλάβει κεντρικότερο ρόλο εντός της Συμμαχίας. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε ότι το Βερολίνο «αναλαμβάνει την ηγετική του ευθύνη εντός του ΝΑΤΟ», επιδιώκοντας μια νέα κατανομή βαρών που να αντανακλά το οικονομικό και στρατιωτικό βάρος της Γερμανίας και της Ευρώπης συνολικά.

Στη συνάντηση κυριαρχούν επίσης οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ειδικά η ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Ο Ρούμπιο κατηγόρησε ανοιχτά το Ιράν ότι επιχειρεί να επιβάλει ένα είδος «διοδίων» στη διεθνή ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών, χαρακτηρίζοντας απαράδεκτη οποιαδήποτε απόπειρα περιορισμού της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Τόνισε ότι η Τεχεράνη «δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα», ενώ αποκάλυψε ότι οι ΗΠΑ εργάζονται στον ΟΗΕ για τη διαμόρφωση διεθνούς συναίνεσης απέναντι στις ιρανικές κινήσεις.

Από την πλευρά του, ο Ρούτε σημείωσε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη ανταποκριθεί στις αμερικανικές απαιτήσεις παρέχοντας στρατιωτικές διευκολύνσεις και βάσεις για επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή, αναφέροντας χαρακτηριστικά την Ελλάδα, Ρουμανία, τη Βουλγαρία, την Πορτογαλία, αλλά και μεγαλύτερες χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Βρετανία. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη προωθήσει ναρκαλιευτικά μέσα και άλλο εξοπλισμό κοντά στην περιοχή του Κόλπου, ενόψει πιθανής περαιτέρω κλιμάκωσης.

Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφορά επίσης την αμυντική βιομηχανία ενόψει και της Συνόδου στην Άγκυρα. Τόσο ο Ρούμπιο όσο και ο Ρούτε αναγνώρισαν ότι ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Ευρώπη παράγουν σήμερα επαρκείς ποσότητες πυρομαχικών και εξοπλισμών για τις μελλοντικές ανάγκες της Συμμαχίας. Η ενίσχυση της παραγωγής θεωρείται κρίσιμη τόσο για την αποτρεπτική ισχύ του ΝΑΤΟ όσο και για τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία.

Στο μεταξύ, ο Μαρκ Ρούτε επανέλαβε ότι η Ουκρανία πρέπει να παραμείνει «ισχυρή στη μάχη», χαιρετίζοντας τη συνέχιση της ροής αμερικανικού στρατιωτικού υλικού, κυρίως για τα συστήματα Patriot, με τη χρηματοδότηση να καλύπτεται πλέον σε μεγάλο βαθμό από Ευρωπαίους και Καναδούς συμμάχους. Παράλληλα, πίεσε για δικαιότερη κατανομή του βάρους στήριξης μεταξύ των κρατών-μελών, σημειώνοντας ότι σήμερα «μόλις έξι ή επτά σύμμαχοι σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος».