Η Ολομέλεια της Βουλής υπερψήφισε την Τρίτη ομόφωνα το νομοσχέδιο για τη σύσταση του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Επιχειρήσεων (ΚΟΑΕ), ενός νέου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου που αποσκοπεί στη διευκόλυνση της πρόσβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των νεοφυών επιχειρήσεων και των αυτοεργοδοτουμένων στη χρηματοδότηση και στην κάλυψη χρηματοδοτικών κενών της αγοράς.

Εγκρίθηκε επίσης η κοινή τροπολογία ΔΗΣΥ–ΔΗΚΟ–ΑΛΜΑ, με την οποία προβλέπεται ότι τα κριτήρια και οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση δανείων και εγγυήσεων από τον ΚΟΑΕ θα καθορίζονται με κανονισμούς που θα εγκρίνονται από τη Βουλή. Η τροπολογία εγκρίθηκε με 40 ψήφους υπέρ και 6 κατά, με το ΕΛΑΜ να την καταψηφίζει.

Αντίθετα, απορρίφθηκε η κοινή τροπολογία ΑΚΕΛ–ΑΛΜΑ–Άμεσης Δημοκρατίας, η οποία προέβλεπε ότι οι μεσαίες επιχειρήσεις θα μπορούν να λαμβάνουν μέχρι το 20% της συνολικής χρηματοδότησης του οργανισμού, καθώς και επτά τροπολογίες που κατέθεσε ο Πρόεδρος του κινήματος «Άλμα» Οδυσσέας Μιχαηλίδης.

Με τη νέα νομοθεσία ιδρύεται ο ΚΟΑΕ ως εθνικός οργανισμός ανάπτυξης επιχειρήσεων, με αρμοδιότητες που περιλαμβάνουν την εκπόνηση χρηματοδοτικών σχεδίων, την παροχή δανείων και τη διενέργεια μελετών για τον εντοπισμό αδυναμιών στη χρηματοδοτική αγορά. Ο οργανισμός θα εποπτεύεται από τον Υπουργό Οικονομικών, ενώ για θέματα που αφορούν τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες η εποπτεία θα ασκείται από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου.

Η Δημοκρατία θα διαθέσει αρχικό κεφάλαιο ύψους €60 εκατ. για τη σύσταση και λειτουργία του ΚΟΑΕ. Στη συνέχεια, ο οργανισμός θα μπορεί να καλύπτει τις χρηματοδοτικές του ανάγκες μέσω των δραστηριοτήτων του και δανεισμού από ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς, ενώ θα δύναται να λαμβάνει κρατικές εγγυήσεις για δάνεια που συνδέονται με εγκεκριμένες στρατηγικές προτεραιότητες.

Η δημιουργία του ΚΟΑΕ περιλαμβάνεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και αποτελεί ορόσημο για την εκταμίευση της ένατης και τελευταίας δόσης του σχεδίου, η οποία προβλέπει τόσο τη θέσπιση της σχετικής νομοθεσίας όσο και τον διορισμό του διοικητικού συμβουλίου του οργανισμού.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης του νομοσχεδίου, το Υπουργείο Οικονομικών κατέθεσε αναθεωρημένο κείμενο, ενσωματώνοντας εισηγήσεις βουλευτών και εμπλεκόμενων φορέων. Μεταξύ άλλων, αφαιρέθηκε η δυνατότητα του ΚΟΑΕ να συστήνει εταιρείες και να αναλαμβάνει πρόσθετες εξουσίες με κανονισμούς, ενώ περιορίστηκε το πεδίο των δικαιούχων με τη διαγραφή των μικρών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης.

Παράλληλα, ενισχύθηκαν οι πρόνοιες εταιρικής διακυβέρνησης και διαφάνειας, με αυστηρότερους κανόνες για την καταλληλότητα των μελών του διοικητικού συμβουλίου, πρόνοιες για την αποφυγή συγκρούσεων συμφερόντων και αποκλεισμό πολιτικώς εκτεθειμένων προσώπων και δημόσιων υπαλλήλων από τη συμμετοχή στο διοικητικό συμβούλιο. Προστέθηκαν επίσης διατάξεις για διαβούλευση με τον Έφορο Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων πριν από την έκδοση χρηματοδοτικών σχεδίων, για την υποβολή της ετήσιας έκθεσης του οργανισμού στη Βουλή και για τον καθορισμό δεικτών απόδοσης και ανώτατου ορίου δανεισμού.

Το διοικητικό συμβούλιο του ΚΟΑΕ θα αποτελείται από επτά μέλη που θα διορίζονται από το Υπουργικό Συμβούλιο, ενώ προβλέπεται μεταβατικό διοικητικό συμβούλιο διετούς θητείας έως την πλήρη λειτουργία του οργανισμού.

Συμφώνησαν με το νομοσχέδιο, παρά τις επιφυλάξεις οι Βουλευτές

Κατά τη συζήτηση στην Ολομέλεια, οι εκπρόσωποι των κομμάτων συμφώνησαν ως προς την ανάγκη δημιουργίας του νέου οργανισμού, εξέφρασαν όμως έντονη κριτική προς την Κυβέρνηση για την καθυστερημένη κατάθεση του νομοσχεδίου, η οποία, όπως ανέφεραν, περιόρισε τον διαθέσιμο χρόνο κοινοβουλευτικού ελέγχου.

Η Πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου (ΔΗΚΟ), χαρακτήρισε το νομοσχέδιο ως το τελευταίο ορόσημο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που πρέπει να υλοποιηθεί μέχρι το τέλος Αυγούστου, ώστε η Κυπριακή Δημοκρατία να εξασφαλίσει την εκταμίευση σημαντικών ευρωπαϊκών κονδυλίων. Ανέφερε ότι, παρά την καθυστερημένη κατάθεσή του, η Βουλή κατάφερε μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα να το μελετήσει και να το βελτιώσει. Όπως είπε, ο ΚΟΑΕ θα διευκολύνει την πρόσβαση πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, ακολουθώντας ένα ευρωπαϊκό μοντέλο που εφαρμόζεται ήδη σε άλλα κράτη. Τόνισε ότι δεν πρόκειται για ανεξέλεγκτη χορήγηση δανείων, αλλά για επένδυση στην παραγωγική οικονομία, με αυστηρά κριτήρια και ασφαλιστικές δικλίδες που ενισχύθηκαν περαιτέρω κατά την εξέταση του νομοσχεδίου στην Επιτροπή.

Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ Ανδρέας Πασιουρτίδης έκανε λόγο για ένα ιδιαίτερα σημαντικό νομοσχέδιο, σημειώνοντας ότι η Κύπρος είναι η μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν διαθέτει αντίστοιχο αναπτυξιακό οργανισμό. Ταυτόχρονα, επέκρινε την Κυβέρνηση επειδή κατέθεσε το νομοσχέδιο στις 25 Ιουνίου, θέτοντας, όπως είπε, τη Βουλή ενώπιον του διλήμματος είτε να το εξετάσει με διαδικασίες εξπρές είτε να κινδυνεύσει η χώρα να χάσει σημαντικά κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης.

Ο κ. Πασιουρτίδης εξήγησε ότι το ΑΚΕΛ κατέθεσε τροπολογία μαζί με το «Άλμα» ώστε οι μεσαίες επιχειρήσεις να χρηματοδοτούνται σε περιορισμένη κλίμακα μόνο με το 20% των κονδυλίων του Οργανισμού, με στόχο η κύρια στήριξη να κατευθύνεται στις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις. Αναφέρθηκε επίσης στις βελτιώσεις που έγιναν στο πλαίσιο εποπτείας και στις ασφαλιστικές δικλίδες για τους διορισμούς του διοικητικού συμβουλίου και της διευθυντικής ομάδας του οργανισμού, ενώ σημείωσε ότι το κόμμα εισηγήθηκε μηχανισμό κοινοβουλευτικού ελέγχου για τη συμμετοχή πολιτικώς εκτεθειμένων προσώπων στα σχέδια του οργανισμού, αντί της πλήρους απαγόρευσης που προέβλεπε άλλη τροπολογία. Παράλληλα, δήλωσε ότι το ΑΚΕΛ στηρίζει την κοινή τροπολογία ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ και ΑΛΜΑ, ώστε τα κριτήρια χορήγησης δανείων και εγγυήσεων να εγκρίνονται από τη Βουλή μέσω κανονισμών, αναφερόντας ότι η επιτυχία του οργανισμού θα κριθεί από το κατά πόσο θα διοχετεύσει ουσιαστικά κεφάλαια στις μικρές επιχειρήσεις.

Η Βουλευτής του ΔΗΣΥ Σάβια Ορφανίδου άσκησε επίσης κριτική στην Κυβέρνηση για την πρακτική κατάθεσης σημαντικών νομοσχεδίων την τελευταία στιγμή, εκφράζοντας έντονη δυσαρέσκεια για τον περιορισμένο χρόνο που είχε η Επιτροπή Οικονομικών για την επεξεργασία τους. Όπως είπε, ο Δημοκρατικός Συναγερμός επέλεξε να εργαστεί εντατικά, καθώς θεωρεί ότι η δημιουργία ενός οργανισμού που θα προσφέρει εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελεί αναπτυξιακή ανάγκη και ευθυγραμμίζει την Κύπρο με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.

Η κ. Ορφανίδου ανέφερε ότι ο ΔΗΣΥ είχε επιφυλάξεις για την επιλογή της Κυβέρνησης να δημιουργήσει ημικρατικό οργανισμό αντί κρατικής εταιρείας, εκτιμώντας ότι η δεύτερη μορφή θα ήταν πιο ευέλικτη και αποτελεσματική. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι κατά την κοινοβουλευτική διαδικασία επιτεύχθηκε καλύτερη ισορροπία μεταξύ διαφάνειας, λογοδοσίας και λειτουργικής ευελιξίας. Επισήμανε ακόμη ότι, δεδομένου πως το κράτος θα συνεισφέρει αρχικό κεφάλαιο €60 εκατ., ο οργανισμός θα πρέπει στη συνέχεια να καταστεί οικονομικά βιώσιμος και να αυτοχρηματοδοτείται. Αναφερόμενη στην κοινή τροπολογία ΔΗΣΥ-ΔΗΚΟ-ΑΛΜΑ, είπε ότι στόχος ήταν να διασφαλιστεί πως τα κριτήρια και οι προϋποθέσεις χορήγησης δανείων θα καθορίζονται μέσω κανονισμών που θα εγκρίνονται από τη Βουλή. Κατέληξε εκτιμώντας ότι θα απαιτηθούν περίπου ενάμιση έως δύο χρόνια μέχρι να καταστεί πλήρως λειτουργικός ο οργανισμός, διαβεβαιώνοντας ότι ο ΔΗΣΥ θα παρακολουθεί στενά την πορεία εφαρμογής του νόμου.

Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ Μάριος Πελεκάνος δήλωσε ότι το κόμμα του στηρίζει τη δημιουργία του ΚΟΑΕ, σημειώνοντας πως η Κύπρος ήταν η μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς αντίστοιχο οργανισμό ανάπτυξης επιχειρήσεων. Ανέφερε ότι η ανάγκη ολοκλήρωσης της μεταρρύθμισης συνδέεται και με την άντληση κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ σημείωσε πως στην κυπριακή αγορά υπάρχει σημαντικό κενό στα χρηματοδοτικά εργαλεία για πολύ μικρές, μικρές αλλά και μεσαίες επιχειρήσεις. Το ΕΛΑΜ τάχθηκε κατά της τροπολογίας που περιορίζει τη χρηματοδότηση των μεσαίων επιχειρήσεων, εκφράζοντας την άποψη ότι δεν πρέπει να περιοριστούν οι δυνατότητες του οργανισμού.

Ο Πρόεδρος του «Άλμα», Οδυσσέας Μιχαηλίδης, ανέφερε ότι οι τροπολογίες του κόμματός του αποσκοπούσαν στην ενίσχυση της χρηστής διοίκησης και στη διασφάλιση ότι ο οργανισμός θα υπηρετεί πρωτίστως τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους αυτοεργοδοτούμενους. Εξήγησε ότι μία από τις βασικές τροπολογίες προέβλεπε όπως μόνο το 20% της συνολικής χρηματοδότησης κατευθύνεται σε μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες, με βάση τα κυπριακά δεδομένα, αποτελούν ήδη μεγάλες επιχειρήσεις.

Παράλληλα, εισηγήθηκε όπως ο συνολικός δανεισμός του οργανισμού να μην υπερβαίνει το 40% των ιδίων κεφαλαίων του, καθώς και τη μείωση της θητείας του μεταβατικού διοικητικού συμβουλίου από δύο χρόνια σε ένα. Πρότεινε επίσης να υπάρχει διαδικασία επιλογής των μελών του διοικητικού συμβουλίου μέσω γνωμοδοτικού συμβουλίου και να εισαχθεί πρόνοια ώστε, πέραν της προστασίας των μελών του Δ.Σ. έναντι αγωγών τρίτων, η Δημοκρατία να μπορεί να στραφεί εναντίον τους σε περίπτωση που από πράξεις ή παραλείψεις τους ζημιωθεί ο οργανισμός. Εισηγήθηκε επίσης να επεκταθεί ο περιορισμός για μη διορισμό στο ΔΣ και ατόμων που υπηρετούν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.  Παρά τις επιμέρους επιφυλάξεις του, δήλωσε ότι το ΑΛΜΑ υπερψηφίζει το νομοσχέδιο, χαρακτηρίζοντας τον ΚΟΑΕ χρήσιμο εργαλείο για την υγιή επιχειρηματικότητα.

Ο Βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας, Γιάννης Λαούρης, εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια για την καθυστερημένη κατάθεση του νομοσχεδίου στη Βουλή. Ανέφερε ότι, παρά τις αρχικές επιφυλάξεις του κόμματος για τη δημιουργία ενός ακόμη ημικρατικού οργανισμού, λόγω ζητημάτων διαφάνειας, ταχύτητας και λειτουργικότητας, το τελικό κείμενο βελτιώθηκε σημαντικά κατά τη συζήτηση στην Επιτροπή Οικονομικών. Όπως είπε, ενισχύθηκαν οι πρόνοιες για την εποπτεία, τη λογοδοσία και τη διαφάνεια, διευκρινίστηκαν τα κριτήρια δανεισμού και οι περιορισμοί για τις δικαιούχες επιχειρήσεις, ενώ ενσωματώθηκαν πρόνοιες για τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος.

Δήλωσε ότι το κόμμα του στήριξε την κοινή τροπολογία με το ΑΚΕΛ και το ΑΛΜΑ για περιορισμό της χρηματοδότησης των μεσαίων επιχειρήσεων στο 20% του συνόλου, καθώς και την τροπολογία για περιορισμό του δανεισμού του οργανισμού στο 40% των ιδίων κεφαλαίων του. Τόνισε ότι η Άμεση Δημοκρατία υπερψήφισε το νομοσχέδιο, θεωρώντας ότι θα διευκολύνει την πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση.