Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ προειδοποίησε για το ενδεχόμενο οι κυβερνήσεις να εντείνουν τον έλεγχό τους επί των νομισματικών αρχών και τόνισε ότι η διαφύλαξη της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας είναι ακόμη πιο σημαντική σε μια παγκόσμια τάξη με ολοένα περισσότερες προκλήσεις.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ έφερε ως παράδειγμα τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη, ο οποίος το 1800 ίδρυσε την Banque de France και –χρόνια αργότερα– καθώς αυξάνονταν οι απαιτήσεις του κράτους, αφαίρεσε σταδιακά την ανεξαρτησία που της είχε παραχωρήσει. «Αυτός ακριβώς ο πειρασμός είναι που πιθανότατα θα κορυφωθεί την περίοδο που έρχεται», πρόσθεσε.

«Σε έναν κόσμο όπου οι συνθήκες γίνονται όλο και πιο δύσκολες, η πρόκληση δεν είναι πλέον απλώς η διατήρηση της νομικής ανεξαρτησίας, αλλά πάνω απ’ όλα η διατήρηση της αξιοπιστίας που απαιτείται για την άσκησή της», δήλωσε η Λαγκάρντ την Πέμπτη. Μιλώντας σε συνέδριο στην Πνομ Πενχ της Καμπότζης, επισήμανε ότι «το μάθημα της Ιστορίας είναι σαφές: χρειάζεται χρόνος για να χτιστεί η εμπιστοσύνη, αλλά μόνο μια στιγμή για να χαθεί».

Οι ανησυχίες για τις απειλές κατά της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών έχουν ενταθεί εν μέσω της αυξανόμενης πολιτικής πίεσης που ασκείται στους υπευθύνους χάραξης νομισματικής πολιτικής σε όλο τον κόσμο. Στις ΗΠΑ, ο υποψήφιος που πρότεινε ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Κέβιν Γουόρς, ανέλαβε πρόσφατα τη θέση του Τζερόμ Πάουελ στη Fed υπό την πίεση του προέδρου των ΗΠΑ να μειώσει τα επιτόκια. Την ίδια ώρα, όμως, ο πόλεμος με το Ιράν έχει επίσης οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού στις ΗΠΑ.

Παρότι η αυτονομία της ΕΚΤ κατοχυρώνεται στη συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ορισμένοι αξιωματούχοι ανησυχούν ότι η πολιτική παρέμβαση θα μπορούσε επίσης να αποδυναμώσει την ικανότητά τους να εκπληρώσουν την αποστολή τους για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών. Το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου Ιζαμπέλ Σνάμπελ προειδοποίησε πρόσφατα για τον κίνδυνο μιας «σιωπηλής διάβρωσης» της ανεξαρτησίας μέσω της δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής κυριαρχίας.

Η Λαγκάρντ σημείωσε την Πέμπτη ότι, κατά την τελευταία δεκαετία, η «de facto ανεξαρτησία» έχει επιδεινωθεί σε σχεδόν το ήμισυ των κεντρικών τραπεζών σε χώρες που αντιπροσωπεύουν το 75% του παγκόσμιου ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Επίσης, υπογράμμισε ότι το περιβάλλον για τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής γίνεται λιγότερο ευνοϊκό, καθώς οι διαταραχές στην προσφορά γίνονται πιο συχνές, οι δημοσιονομικές πιέσεις αυξάνονται και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς αποδυναμώνεται.

Εν μέσω τέτοιων αλλαγών, η αξιοπιστία –«που κερδίζεται με πράξεις»– καθίσταται καθοριστική, δήλωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ, η οποία αναμένεται να προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων κατά τη συνεδρίαση στις 10-11 Ιουνίου. «Ακριβώς όταν οι αποφάσεις νομισματικής πολιτικής είναι πολιτικά ευαίσθητες και οικονομικά δαπανηρές, η αξιοπιστία είναι πιο απαραίτητη», είπε. «Και είναι τότε που η αξιοπιστία είναι πιο δύσκολο να διατηρηθεί».

Περιέγραψε τρεις πρακτικές προϋποθέσεις που φαίνονται απαραίτητες για τη διαφύλαξη της ανεξαρτησίας:

– Σαφήνεια της εντολής.

– Αμεση επικοινωνία με τους πολίτες.

– Διατήρηση του περιθωρίου ελιγμών της νομισματικής πολιτικής.

«Αυτό το περιθώριο εξαρτάται πρωτίστως από τη δημοσιονομική ευθύνη: τα νομικά πλαίσια δεν μπορούν να διασφαλίσουν την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών όταν οι δημοσιονομικές πρακτικές καθίστανται μη βιώσιμες», επισήμανε η Λαγκάρντ.