Προχωράει ο εκσυγχρονισμός του πλαισίου διακυβέρνησης της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ), με τα σχετικά προσχέδια νομοσχεδίων της αλλαγής του μοντέλου της, σε μοντέλο που εφαρμόζει η Κεντρική Τράπεζα της Γερμανίας, είναι έτοιμα. Σημαντική εξέλιξη πως, στις 9 Οκτωβρίου εκδόθηκε η γνώμη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας επί των προτεινόμενων ρυθμίσεων.

Στο πλαίσιο ομιλίας του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, κ. Χριστόδουλου Πατσαλίδη, στη συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών και Προϋπολογισμού για τον Κρατικό Προϋπολογισμό του 2027, τις επόμενες μέρες αναμένεται ότι τα νομοσχέδια θα υποβληθούν από τον Υπουργό Οικονομικών στη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας για νομοτεχνικό έλεγχο.

Σύμφωνα με τον Διοικητή της Κεντρικής, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή της Κύπρου στο Ευρωσύστημα και στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, καθώς και ο ολοένα πιο σύνθετος ρόλος των κεντρικών τραπεζών σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο οικονομικό περιβάλλον, καθιστούν αναγκαία την προσαρμογή του πλαισίου διακυβέρνησης στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Όπως είχε εξηγήσει και παλαιότερα ο Διοικητής, η προσέγγιση που κρίθηκε ως καταλληλότερη για την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου προβλέπει τη λειτουργία ενός συλλογικού εκτελεστικού ανώτατου διοικητικού οργάνου, εμπνευσμένου από ευρωπαϊκά παραδείγματα και ιδιαίτερα από το μοντέλο που εφαρμόζει η Κεντρική Τράπεζα της Γερμανίας. Παράλληλα, αξιοποιούνται διατάξεις του καταστατικού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που προνοούν για μία και μόνο θητεία όλων των μελών του οργάνου.

Ισχυρές επιδόσεις

Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Διοικητή, στη δεδομένη συγκυρία, η κυπριακή οικονομία εξακολουθεί να παρουσιάζει ισχυρότερες επιδόσεις έναντι της Ευρωζώνης, καταγράφοντας υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, χαμηλή ανεργία και θετικές προοπτικές για τα επόμενα χρόνια, με προβλεπόμενη άνοδο του ΑΕΠ κατά περίπου 3% ετησίως. Παράλληλα, η περαιτέρω σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους και η διατήρηση δημοσιονομικών πλεονασμάτων αποτελούν ιδιαίτερα θετικές εξελίξεις, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα της οικονομίας έναντι πιθανών μελλοντικών κλυδωνισμών. Για το πρώτο οκτάμηνο του 2026 το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης έφτασε το 4,1% του ΑΕΠ και ο δείκτης δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ διαμορφώθηκε κοντά στο 50% στο τέλος του Αυγούστου.

«Η κατά τα άλλα θετική αυτή εικόνα, σκιάζεται, ωστόσο, από τις επίμονες πληθωριστικές πιέσεις», σχολίασε.

Όπως εξήγησε, στην Κύπρο, ο πληθωρισμός ανήλθε στο 5,2% τον Σεπτέμβριο του 2026, σε σύγκριση με 3,8% στην Ευρωζώνη, κυρίως λόγω των αυξήσεων στις τιμές της ενέργειας και του υψηλού πληθωρισμού των υπηρεσιών. Οι πληθωριστικές πιέσεις στις υπηρεσίες συνδέονται με την ισχυρή ζήτηση σε τομείς που σχετίζονται με τον τουρισμό, τις συνθήκες στενότητας στην αγορά εργασίας, τις αυξημένες λειτουργικές δαπάνες και τη συνεχιζόμενη άνοδο των ενοικίων. Αντίθετα, τα βιομηχανικά αγαθά εξαιρουμένης της ενέργειας εξακολουθούν να ασκούν αποπληθωριστική επίδραση.

Παράλληλα, ο κ. Πατσαλίδης υπέδειξε ότι, η πρόσφατη επιτάχυνση του πληθωρισμού επηρεάζεται, εν μέρει, και από στατιστικές επιδράσεις βάσης, καθώς τον Σεπτέμβριο του 2025 ο πληθωρισμός ήταν μηδενικός. Σε ευρύτερο ορίζοντα, ο μέσος πληθωρισμός κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2026 διαμορφώθηκε στο 3,2%, έναντι 1,1% την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Για ολόκληρο το 2026, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου προβλέπει πληθωρισμό στο 3,3%, ο οποίος αναμένεται να υποχωρήσει σταδιακά στο επιθυμητό επίπεδο. Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προβλέπει για την Ευρωζώνη μέσο πληθωρισμό 3,0% το 2026, διατηρώντας προσεκτική και εξαρτώμενη από τα δεδομένα νομισματική πολιτική με στόχο την επιστροφή και σταθεροποίηση του πληθωρισμού στο 2% μεσοπρόθεσμα.

Ο Διοικητής υπενθύμισε ότι, σε αυτό το περιβάλλον, η διατήρηση υγιών δημόσιων οικονομικών και επαρκούς δημοσιονομικού χώρου παραμένει καθοριστικής σημασίας για την ανθεκτικότητα της κυπριακής οικονομίας και συμβάλλει ταυτόχρονα στη συγκράτηση των πληθωριστικών πιέσεων, αποφεύγοντας την περαιτέρω ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης. Υπό το πρίσμα των αυξημένων παγκόσμιων κινδύνων, κρίνεται αναγκαία η συγκράτηση των ανελαστικών δαπανών και η στόχευση των δημόσιων πόρων σε επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη μακροχρόνια βιωσιμότητα της οικονομίας.

Υπό το πρίσμα των αυξημένων παγκόσμιων κινδύνων, κρίνεται αναγκαία η συγκράτηση των ανελαστικών δαπανών και η στόχευση των δημόσιων πόρων σε επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη μακροχρόνια βιωσιμότητα της οικονομίας. Φωτογραφία ΚΥΠΕ.

Προσαρμοστικότητα της οικονομίας

Σύμφωνα με την ομιλία του Διοικητή στη Βουλή, οι ραγδαίες και δομικές εξελίξεις στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας και της ψηφιακής οικονομίας καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για περαιτέρω επιτάχυνση της προσαρμοστικότητας της οικονομίας μας. Στο σύγχρονο, και ραγδαία μεταβαλλόμενο περιβάλλον, η μακροοικονομική ευελιξία αναδεικνύεται στον πλέον καθοριστικό παράγοντα για τη διασφάλιση της βιώσιμης ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας. Η οικοδόμηση μιας ευέλικτης και ανθεκτικής οικονομίας αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη διαφύλαξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας και της ανάδειξης νέων. Παράλληλα, συμβάλλει στη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του εγχώριου παραγωγικού ιστού έναντι εξωγενών διαταραχών και διεθνών κλυδωνισμών.

Ως εκ τούτου, είπε, καθίσταται σαφές ότι απαιτείται η υλοποίηση σημαντικών επενδύσεων, όχι μόνο σε τεχνολογικές υποδομές αιχμής, αλλά και στον οργανωτικό και θεσμικό ανασχηματισμό που θα επιτρέψει την οργανική ενσωμάτωση και τη βέλτιστη αξιοποίηση των νέων αυτών τεχνολογιών.

Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος παρέχει τη δυνατότητα, αλλά δημιουργεί και την αδήριτη ανάγκη, της εντατικής και συστηματικής επένδυσης στην αναβάθμιση των καίριων υποδομών της χώρας, ώστε να υποδεχθούν άμεσα και αποδοτικά τις αναδυόμενες τεχνολογίες.

Με ισχυρά κεφάλαια

«Η χρηματοοικονομική σταθερότητα δεν θορυβεί. Είναι το σιωπηλό θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται η ανάπτυξη της χώρας», σχολίασε επί των εξελίξεων στον τραπεζικό τομέα και στην χρηματοοικονομική σταθερότητα.

Σήμερα, όπως είπε ο Διοικητής, ο κυπριακός τραπεζικός τομέας παρουσιάζει τα ισχυρότερα κεφαλαιακά μεγέθη στην ιστορία του. Η κεφαλαιακή επάρκεια κατατάσσει τα κυπριακά τραπεζικά ιδρύματα στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ρευστότητα ξεπερνά κατά πολύ τα κανονιστικά όρια και τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η κερδοφορία βρίσκεται στον μέσο όρο της ευρωζώνης, αντανακλώντας κυρίως το επιτοκιακό περιθώριο όπως αυτό διαμορφώνεται από την ενιαία νομισματική πολιτική της ζώνης του ευρώ. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, η χρόνια παθογένεια του τραπεζικού συστήματος, έχουν υποχωρήσει σε επίπεδα πιο κάτω του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η κουλτούρα αποπληρωμής λειτουργεί ως δημόσιο αγαθό για το χρηματοπιστωτικό σύστημα και την κοινωνία και στηρίζεται σε αξιόπιστο πλαίσιο εκποιήσεων και αφερεγγυότητας.

Η αξιοσημείωτη θετική επίδοση του τραπεζικού τομέα επιτρέπει πλέον την υγιή χρηματοδότηση της οικονομίας με επιτόκια που ευθυγραμμίζονται με τη διάμεσο της ευρωζώνης.

Παρόλα αυτά, κατά τον Διοικητή, δεν επιτρέπεται κανένας εφησυχασμός. Οι ευπάθειες της χρηματοοικονομικής σταθερότητας στη ζώνη του ευρώ παραμένουν ιδιαίτερα αυξημένες. Αναφέρομαι στις γεωπολιτικές εντάσεις, στις συγκρούσεις, στον κλιματικό κίνδυνο, στο υψηλό δημόσιο χρέος σε μεγάλα κράτη, και στην υποκινούμενη επενδυτική έξαρση στην τεχνητή νοημοσύνη που χαρακτηρίζεται από διογκωμένες αποτιμήσεις μετοχών σε ελάχιστους τίτλους. Ταυτόχρονα, τα άλματα στην προηγμένη τεχνητή νοημοσύνη οξύνουν της κυβερνοαπειλές και κατ’ επέκταση, τους λειτουργικούς κινδύνους.

Σφίγγουν τα λουριά

Η αλληλεπίδραση των κινδύνων αυτών και ο υψηλός βαθμός συγκέντρωσης του εγχώριου τραπεζικού τομέα τίθενται στο επίκεντρο της μακροπροληπτικής εποπτείας που ασκεί η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, υπό την ιδιότητά της ως Μακροπροληπτική Αρχή.

Σε αυτό το σημείο υπενθύμισε πως, αξιοποιώντας τα διαθέσιμα μακροπροληπτικά εργαλεία, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου έχει επιβάλει αντικυκλικό απόθεμα ασφάλειας ύψους 1,5% στα εγχώρια ανοίγματα, που αντιστοιχεί με κεφαλαιακές απαιτήσεις ύψους €230 εκ., ενώ έχει επιπλέον δεσμεύσει απόθεμα ασφάλειας ύψους €440 εκ. στη βάση της συστημικότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων.

«Στο πλαίσιο της περαιτέρω ενίσχυσης της χρηματοοικονομικής σταθερότητας, μελετούμε την ενεργοποίηση αποθέματος ασφαλείας για τον συστημικό κίνδυνο. Σχετικές αποφάσεις θα ανακοινωθούν στις αρχές Νοεμβρίου», υπέδειξε.

Ο κ. Πατσαλίδης τόνισε πως, η ανθεκτικότητα δεν οικοδομείται εν μέσω κρίσης, αλλά στις περιόδους κατά τις οποίες το σύστημα διαθέτει την ισχύ, την κερδοφορία και την κεφαλαιακή επάρκεια να προετοιμαστεί για το απρόβλεπτο. Με τις προληπτικές ενέργειες της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου τα έτη 2025 και 2026, η μακροπροληπτική θωράκιση του τραπεζικού τομέα της Κύπρου συγκαταλέγεται πλέον στις ισχυρότερες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ψηφιακή πορεία του τομέα

Ο Κεντρικός Τραπεζίτης σημείωσε ότι, η αυξανόμενη δραστηριοποίηση ξένων ψηφιακών τραπεζών στην Κύπρο μέσω του ενιαίου ευρωπαϊκού διαβατηρίου, σε συνδυασμό με τις ταχύτατες εξελίξεις στον τομέα των πληρωμών και του ψηφιακού χρήματος, μετασχηματίζουν τα επιχειρηματικά μοντέλα των εγχώριων τραπεζών και αναδιαμορφώνουν το χρηματοοικονομικό τοπίο, καθιστώντας το ολοένα πιο σύνθετο και πολυδιάστατο.

«Σήμερα, ο τομέας των ιδρυμάτων ηλεκτρονικού χρήματος και των ιδρυμάτων πληρωμών αριθμεί 41 αδειοδοτημένα ιδρύματα και το ενδιαφέρον για νέες αδειοδοτήσεις είναι αμείωτο. Κατά το 2026 η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου αναβάθμισε το κανονιστικό πλαίσιο, τις εποπτικές μεθοδολογίες και τα εργαλεία της, και ενίσχυσε το ανθρώπινό της δυναμικό και τη συνεργασία της με ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές, με στόχο τη διασφάλιση αποτελεσματικής εποπτείας», υπογράμμισε.

Μετασχηματίζεται το χρήμα

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του ίδιου του χρήματος αποτελεί την επόμενη πρόκληση, κατά τον Διοικητή. Πρόκειται για εξέλιξη που αγγίζει τον πυρήνα της νομισματικής κυριαρχίας, των χρηματοπιστωτικών υποδομών και, εν τέλει, της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Αναφέρομαι σε τεχνολογίες που οδηγούν στη ψηφιακή αναπαράσταση χρηματοοικονομικών απαιτήσεων και περιουσιακών στοιχείων, γνωστό ως tokenization. Το tokenization ενισχύει την εμπορευσιμότητα και επιταχύνει το διακανονισμό των συναλλαγών, καθιστώντας εφικτή την κλασματική ιδιοκτησία και την κατάργηση ενδιάμεσων διαδικασιών. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί πλέον μελλοντική προοπτική, αλλά πραγματικότητα που ήδη διαμορφώνει το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Το Ευρωσύστημα συμμετέχει ενεργά στην προετοιμασία της επόμενης γενιάς πληρωμών και διακανονισμών.

«Για τα κυπριακά ιδρύματα η εξέλιξη αυτή δεν είναι αφηρημένη εφόσον πρόκειται για μια νέα αρχιτεκτονική διακανονισμού που θα οδηγήσει αναπόφευκτα στην αναδιάταξη της δομής του ανταγωνισμού. Στην ίδια ευρύτερη μετάβαση εντάσσεται και το ψηφιακό ευρώ. Το νομοθετικό πλαίσιο αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2026, ενώ οι πιλοτικές δοκιμές προγραμματίζονται για το 2027, με τη συμμετοχή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και εγχώριων χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων», συνόψισε.