Ο Υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός κατά τη συνάντηση του σχήματος 3+1 στο Rice University ανέδειξε εξαρχής τη σημασία της σημερινής Υπουργικής Συνάντησης του σχήματος 3+1, υπογραμμίζοντας ότι η συνεργασία Κύπρου, Ελλάδας, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων και αυξημένων προκλήσεων για την ενεργειακή ασφάλεια.

Τόνισε ότι η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στη διαφοροποίηση των πηγών και των διαδρομών ενεργειακού εφοδιασμού, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κρατών και στη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής. Σημείωσε ότι η συνεργασία στο πλαίσιο του 3+1 διαθέτει ισχυρή πολιτική βάση, καθώς κάθε χώρα συνεισφέρει με διακριτά και συμπληρωματικά πλεονεκτήματα: οι Ηνωμένες Πολιτείες με την πολιτική στήριξη, την τεχνογνωσία και την επενδυτική τους δυνατότητα, η Ελλάδα ως στρατηγική πύλη προς τις ευρωπαϊκές αγορές και η Κύπρος με το Ισραήλ μέσα από το ενεργειακό δυναμικό της Ανατολικής Μεσογείου.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις σημαντικές προοπτικές που διανοίγονται από την ανάπτυξη των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Από το 2011 έχουν πραγματοποιηθεί 11 ερευνητικές και 4 επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις, οι οποίες οδήγησαν σε έξι επιβεβαιωμένες ανακαλύψεις φυσικού αερίου, συνολικής εκτιμώμενης δυναμικότητας περίπου 20 τρισεκατομμυρίων κυβικών ποδών. Πρόκειται για τα κοιτάσματα Αφροδίτη, Κρόνος, Ζευς, Καλυψώ, Γλαύκος και Πήγασος.

Ο Υπουργός επισήμανε ότι η παρουσία διεθνών ενεργειακών εταιρειών στην κυπριακή ΑΟΖ, περιλαμβανομένων κορυφαίων αμερικανικών εταιρειών όπως η Chevron και η ExxonMobil, αποτελεί έμπρακτη ψήφο εμπιστοσύνης στις προοπτικές της Κυπριακής Δημοκρατίας και στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει ως αξιόπιστος ενεργειακός εταίρος.

Αναφέρθηκε ειδικότερα στην πρόοδο που καταγράφεται σε σχέση με την ανάπτυξη των κοιτασμάτων. Για το κοίτασμα Αφροδίτη, ο σχεδιασμός προβλέπει τη μεταφορά φυσικού αερίου προς την Αίγυπτο μέσω υποθαλάσσιου αγωγού. Για το κοίτασμα Κρόνος προωθείται διαδικασία ταχείας ανάπτυξης, με αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών της Αιγύπτου και δυνατότητα εξαγωγών προς περιφερειακές και ευρωπαϊκές αγορές. Η αξιοποίηση των διαθέσιμων υποδομών στην περιοχή αποτελεί βασικό στοιχείο μιας ρεαλιστικής και εφαρμόσιμης στρατηγικής.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η σημασία των ενεργειακών διασυνδέσεων. Ο Υπουργός τόνισε ότι για την Κύπρο η άρση της ενεργειακής απομόνωσης συνιστά στρατηγική προτεραιότητα. Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις ενισχύουν την ασφάλεια εφοδιασμού, δημιουργούν προϋποθέσεις για μεγαλύτερη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και εντάσσουν την Ανατολική Μεσόγειο στον ευρύτερο ευρωπαϊκό ενεργειακό σχεδιασμό.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στη σημασία του Great Sea Interconnector, που μπορεί να λειτουργήσει ως πλατφόρμα ευρύτερης περιφερειακής συνεργασίας, συνδέοντας την Κύπρο και το Ισραήλ με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω της Ελλάδας, όπως είπε. Υπογράμμισε παράλληλα τη σημασία της στήριξης των Ηνωμένων Πολιτειών προς την υλοποίηση έργων στρατηγικής συνδεσιμότητας.

Ο Υπουργός έδωσε επίσης έμφαση στην προστασία των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών. Όπως ανέφερε, οι σύγχρονες προκλήσεις δεν περιορίζονται στις συμβατικές απειλές. Οι κυβερνοεπιθέσεις, οι υβριδικές απειλές και ο κίνδυνος φυσικής δολιοφθοράς καθιστούν αναγκαία τη στενότερη συνεργασία, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και την ανάπτυξη κοινών μηχανισμών ετοιμότητας και αντίδρασης.

Ιδιαίτερη θέση στην παρέμβασή του κατείχε η έναρξη λειτουργίας του Eastern Mediterranean Energy Center στο Χιούστον. Ο Υπουργός σημείωσε ότι πρόκειται για μια πρωτοβουλία η οποία ξεκίνησε ως ιδέα το 2019, όταν υιοθετήθηκε από το αμερικανικό Κογκρέσο ο Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act, και σήμερα αποκτά συγκεκριμένη υπόσταση.

Ανέφερε ότι το Κέντρο δημιουργεί μια νέα πλατφόρμα συνεργασίας μεταξύ κυβερνήσεων, πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων. Μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για κοινά ερευνητικά προγράμματα, ανταλλαγές επιστημόνων και επαγγελματιών, προγράμματα κατάρτισης για μηχανικούς και ρυθμιστικές αρχές, ανάπτυξη κοινών τεχνικών προτύπων και διοργάνωση επενδυτικών φόρουμ.

Το μήνυμα του Υπουργού ήταν ότι η συνεργασία του 3+1 εισέρχεται σε μια νέα φάση ωριμότητας. Η πολιτική βούληση πρέπει να μεταφράζεται σε έργα, επενδύσεις, υποδομές και μετρήσιμα αποτελέσματα. Η Κύπρος συμμετέχει σε αυτή την προσπάθεια με συγκεκριμένο σχεδιασμό, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, την ιδιότητά της ως κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις στενές σχέσεις που διατηρεί με τα κράτη της περιοχής.