Την επιτάχυνση της αποδέσμευσης 42,6 εκατ. βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα των κρατών-μελών επαναβεβαίωσαν χθες οι υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ενώ η Κομισιόν αναγνώρισε ότι προσωρινές επιδοτήσεις ακόμη και για ορυκτά καύσιμα μπορεί να είναι αναγκαίες. Οι παρεμβάσεις συζητήθηκαν εν μέσω ραγδαίας ανόδου των τιμών του φυσικού αερίου, που ξεπέρασαν τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα για πρώτη φορά από τον Δεκέμβριο του 2022, και των αναταράξεων στην αγορά πετρελαϊκών προϊόντων, λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

«Μας περιμένει ένας πολύ δύσκολος χειμώνας», προειδοποίησε στο Λουξεμβούργο ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, αναγνωρίζοντας ότι η επάρκεια εφοδιασμού δεν αρκεί για να καθησυχάσει τους καταναλωτές. «Εάν δεν μπορείς να πληρώσεις τον λογαριασμό του φυσικού αερίου, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία πόσο αέριο υπάρχει διαθέσιμο», τόνισε. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, σχεδόν 50 εκατ. Ευρωπαίοι αδυνατούν σε μια συνηθισμένη χρονιά να θερμάνουν επαρκώς τα σπίτια τους, αριθμός που ενδέχεται να αυξηθεί φέτος. Από τα 42,6 εκατ. βαρέλια, που θα διατεθούν με επιταχυνόμενους ρυθμούς τους επόμενους μήνες, περίπου τα μισά αφορούν ντίζελ.

Ωστόσο, ερωτηθείς κατά πόσον η ποσότητα αυτή, που αντιστοιχεί σε περίπου τέσσερις ημέρες ευρωπαϊκής κατανάλωσης πετρελαίου, αρκεί για να μειώσει ουσιαστικά τις τιμές, ο επίτροπος απέφυγε συγκεκριμένη πρόβλεψη. Παρέπεμψε στην παρακολούθηση της αγοράς σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας και στις επαφές με τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια για αύξηση της παραγωγής.

Ο Νταν Γιόργκενσεν αναγνώρισε επίσης ότι οι εθνικές επιδοτήσεις καυσίμων μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να είναι αναγκαίες, όταν οι πολίτες δυσκολεύονται να θερμανθούν ή να μετακινηθούν. Εθεσε, ωστόσο, ως προϋποθέσεις τον προσωρινό και στοχευμένο χαρακτήρα τους, προκρίνοντας παράλληλα επιδοτήσεις για αντλίες θερμότητας, ενεργειακές ανακαινίσεις και ηλεκτρικά οχήματα.

Ανοιχτό, αντιθέτως, παρέμεινε το ζήτημα της δημοσιονομικής ευελιξίας, που έθεσε η ελληνική πλευρά. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου ζήτησε μεγαλύτερα περιθώρια για τη χρηματοδότηση προσωρινών μέτρων ανακούφισης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, επικαλούμενος τη δυνατότητα αξιοποίησης της εθνικής ρήτρας διαφυγής.

Ερωτηθείς ο Νταν Γιόργκενσεν εάν η Κομισιόν θα εξέταζε μεγαλύτερη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες για τη διευκόλυνση εθνικών φορολογικών ελαφρύνσεων, δεν έδωσε συγκεκριμένη απάντηση. Ο Ελληνας υπουργός πρότεινε, παράλληλα, κοινή συνεδρίαση των υπουργών Ενέργειας και Οικονομικών, με συμμετοχή του ECOFIN και του Eurogroup, για συντονισμένη ευρωπαϊκή αντιμετώπιση της κρίσης. Την πρωτοβουλία υποστήριξαν η Βουλγαρία, η Σλοβακία και η Ρουμανία, χωρίς να ληφθεί συγκεκριμένη απόφαση.

Η πρόταση επιχειρεί να συνδέσει τις αποφάσεις για την ενεργειακή ανακούφιση με τα δημοσιονομικά περιθώρια των κρατών-μελών, καθώς οι δυνατότητες χρηματοδότησης εθνικών μέτρων διαφέρουν σημαντικά.

Ο κ. Παπασταύρου προειδοποίησε, μάλιστα, ότι η παρατεταμένη ενεργειακή ακρίβεια δεν πλήττει μόνο την ανταγωνιστικότητα και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, αλλά διαβρώνει και την εμπιστοσύνη των πολιτών στην Ε.Ε., ενισχύοντας τις ακραίες πολιτικές φωνές.

Σημαντικές διαφωνίες κατεγράφησαν και για την προτεινόμενη ευρωπαϊκή ρύθμιση των χρεώσεων ηλεκτρικών δικτύων. Χώρες όπως η Γαλλία, η Φινλανδία και η Πολωνία ζήτησαν μεγαλύτερη ευχέρεια για τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, ενώ ευρύτερες αντιδράσεις προκάλεσαν οι φορολογικές διατάξεις, λόγω ανησυχιών για παρέμβαση σε εθνικές αρμοδιότητες. Η Ελλάδα ζήτησε να εξεταστούν στο πλαίσιο της αναθεώρησης της Οδηγίας για τη Φορολογία της Ενέργειας, επισημαίνοντας ότι δεν μπορεί να επιβληθεί ενιαία λύση σε διαφορετικά ενεργειακά συστήματα.

Ο επίτροπος υπερασπίστηκε τη μείωση της φορολογίας ηλεκτρικού ρεύματος, επισημαίνοντας ότι σε ορισμένα κράτη είναι τετραπλάσια εκείνης του φυσικού αερίου. Υποστήριξε ότι μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να περιορίσει άμεσα τους λογαριασμούς και να ενθαρρύνει τον εξηλεκτρισμό. Παρά τις αντιρρήσεις, ο Ιρλανδός προεδρεύων Ντάρα Ο’Μπράιεν διατήρησε τον στόχο επίτευξης συμφωνίας στο συμβούλιο του Δεκεμβρίου, χωρίς να αποκλείσει οποιαδήποτε διάταξη από τις διαπραγματεύσεις. Στο μεταξύ, ο Νταν Γιόργκενσεν απέκλεισε την επανέναρξη εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.