Ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο με την υπόσχεση να βάλει τάξη στα δημόσια οικονομικά των Ηνωμένων Πολιτειών, με δραστικό περιορισμό του μεγέθους της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, τερματισμό των «ατέρμονων και δαπανηρών πολέμων» και τόνωση της ανάπτυξης προκειμένου να συγκρατηθούν τα εκρηκτικά ελλείμματα.

Αντ’ αυτού, στους πρώτους 19 μήνες της δεύτερης θητείας του το δημόσιο χρέος ξεπέρασε τα 40 τρισ. δολάρια. Οι ομοσπονδιακές δαπάνες αυξήθηκαν, αντί να μειωθούν, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν, που διαρκεί ήδη έξι μήνες, έχει εξελιχθεί σε ένα δαπανηρό αδιέξοδο. Εν τω μεταξύ, το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους έχει αυξηθεί, καθώς οι αποδόσεις ορισμένων αμερικανικών ομολόγων έφτασαν στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων σχεδόν δύο δεκαετιών.

Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με ειδικούς σε θέματα προϋπολογισμού, είναι μια επικείμενη δημοσιονομική κρίση που πιθανότατα θα οδηγήσει κάποια στιγμή σε πολιτικά μη δημοφιλή μέτρα, είτε στην αύξηση των φόρων είτε στην περικοπή του δικτύου κοινωνικής ασφάλισης, σημειώνει το Reuters.

«Από όποια οπτική κι αν το εξετάσει κανείς, δεν θα μπορούσε να χαρακτηρίσει το έργο του προέδρου Tραμπ τόσο κατά την παρούσα θητεία όσο και κατά την προηγούμενη δημοσιονομική επιτυχία», δήλωσε η Μάγια ΜακΓκίνις, πρόεδρος της επιτροπής για έναν Υπεύθυνο Ομοσπονδιακό Προϋπολογισμό, ενός κεντρώου think tank της Ουάσιγκτον. «Οι συνθήκες που μας έφεραν εδώ δεν ήταν δικό του λάθος, αλλά το γεγονός ότι βρισκόμαστε σε αυτή την κατάσταση και οι νομοθέτες δεν έχουν κάνει τίποτα για να τη βελτιώσουν είναι εξ ολοκλήρου δικό τους λάθος, με τον πρόεδρο να διαδραματίζει σαφώς κεντρικό ρόλο και να καθορίζει την ατζέντα», πρόσθεσε.

Το χρέος ξεπέρασε τα 40 τρισ. δολάρια λίγο πριν από τις επικείμενες ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, οι οποίες θα καθορίσουν το κατά πόσον οι Ρεπουμπλικανοί θα διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου για το δεύτερο μισό της τελευταίας θητείας του Tραμπ. Οι ψηφοφόροι ενδέχεται να μην επικεντρωθούν στο ζήτημα αυτό έως ότου τα δημοσιονομικά προβλήματα της χώρας μεταφραστούν σε περικοπές παροχών ή αυξήσεις φόρων, αλλά οι επιπτώσεις ήδη τους πλήττουν υπό τη μορφή υψηλών επιτοκίων στεγαστικών δανείων, ως συνέπεια της εκρηκτικής αύξησης των αποδόσεων του δημόσιου χρέους και ενός πληθωρισμού που ξεπερνάει τις αυξήσεις των μισθών.

Ο Tραμπ αύξησε τις δαπάνες κατά τη διάρκεια και των δύο θητειών του. Οι μειώσεις φόρων της πρώτης θητείας του πρόσθεσαν 8,4 τρισ. δολάρια στο χρέος, σύμφωνα με την επιτροπή για Υπεύθυνο Ομοσπονδιακό Προϋπολογισμό. Η φορολογική νομοθεσία και η νομοθεσία για τη μετανάστευση της δεύτερης θητείας του πρόσθεσαν άλλα 4,7 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου.

Ελλειμμα δεκαετιών

Ευθύνη πάντως φέρουν και τα δύο κόμματα που έχουν κυβερνήσει. Οι μειώσεις φόρων στις οποίες προχώρησαν οι Ρεπουμπλικανοί πρόεδροι Ρόναλντ Ρίγκαν και Τζορτζ Μπους διεύρυναν τα ελλείμματα, όπως και οι πόλεμοι της εποχής του Μπους. Οι Δημοκρατικοί Μπαράκ Ομπάμα και Τζο Μπάιντεν αύξησαν τις δαπάνες μέσω πακέτων τόνωσης της οικονομίας μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και την πανδημία του κορωνοϊού, αντίστοιχα. Ο Δημοκρατικός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον έχει να παρουσιάσει μέτρια ετήσια πλεονάσματα κατά τη δεύτερη θητεία του, σε μια περίοδο ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης και μεταρρυθμίσεων στα προγράμματα κοινωνικών παροχών, στο πλαίσιο συμβιβαστικής νομοθεσίας, με το Κογκρέσο να τελεί υπό τον έλεγχο των Ρεπουμπλικάνων.

Οι δημογραφικές μεταβολές έχουν επίσης ασκήσει πίεση στον προϋπολογισμό. Οι εκπρόσωποι της γενιάς του «baby boom», που γεννήθηκαν τα χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συνταξιοδοτούνται, αλλά τα ταμεία που στηρίζουν την κοινωνική ασφάλιση και το Medicare εξαντλούνται και τα έσοδα από τους φόρους μισθοδοσίας δεν επαρκούν για την κάλυψη των μελλοντικών παροχών.

Η κυβέρνησή του έχει τροποποιήσει τη δομή άντλησης εσόδων στις ΗΠΑ, εν μέρει μέσω της αύξησης των δασμών και της μείωσης των συντελεστών φορολογίας των εταιρειών, αλλά παράλληλα με μεγαλύτερη φορολόγηση των εργαζομένων και των νοικοκυριών προς όφελος των επιχειρήσεων και των επενδυτών. Τα κρατικά έσοδα εξαρτώνται πλέον περισσότερο από ένα συρρικνούμενο μερίδιο της οικονομικής δραστηριότητας εν μέσω παγκόσμιων χρηματοοικονομικών μεταβολών και ενός εργατικού δυναμικού που συνταξιοδοτείται με ταχείς ρυθμούς. Επιπλέον, το φορολογικό βάρος μετατοπίζεται όλο και περισσότερο προς τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, εις βάρος των υψηλότερων εισοδημάτων, σύμφωνα με αξιωματούχους του Κογκρέσου που είναι αρμόδιοι για τον προϋπολογισμό.

«Βλέπουμε πλέον τους Ρεπουμπλικανούς να προτιμούν όλο και περισσότερο εναλλακτικούς τρόπους αύξησης των φόρων, προκειμένου να αποφύγουν πολιτικά δύσκολες μεταρρυθμίσεις στα κοινωνικά επιδόματα», δήλωσε η Ρομίνα Μποτσία, διευθύντρια του τμήματος Προϋπολογισμού και Πολιτικής Κοινωνικών Επιδομάτων στο συντηρητικό Kato Institute.

Προς το παρόν ο Tραμπ υπόσχεται και πάλι ανάπτυξη, δηλώνοντας από το Οβάλ Γραφείο ότι οι πολιτικές του θα μπορούσαν να αυξήσουν την οικονομική δραστηριότητα της χώρας κατά 20% ετησίως. Η αισιοδοξία του, όμως, έρχεται σε αντίθεση με το μήνυμα του προέδρου της ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ Κέβιν Γουόρς, ο οποίος την περασμένη Δευτέρα αναφέρθηκε σε αύξηση των επιτοκίων και επιδείνωση των χρηματοδοτικών προβλημάτων της κυβέρνησης.