Η Εταιρεία Τουριστικής Ανάπτυξης και Προβολής Περιφέρειας Λευκωσίας (ΕΤΑΠ Λευκωσίας) συμμετέχει ως εταίρος στο ευρωπαϊκό έργο WATERISE, το οποίο συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Interreg Euro-MED 2021–2027 και στο οποίο συμμετέχουν 11 εταίροι από Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Κύπρο, Μάλτα και Ελλάδα.

Το έργο WATERISE επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας και των αυξανόμενων πιέσεων στους υδατικούς πόρους των νησιωτικών περιοχών της Μεσογείου, μέσα από την εφαρμογή και δοκιμή καινοτόμων λύσεων βασισμένων στη φύση (Nature-based Solutions – NbS), την επαναχρησιμοποίηση νερού και την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας.

Σε συνέχεια των κυβερνητικών εξαγγελιών για την ανάδειξη της Τηλλυρίας ως της πρώτης Πράσινης Περιοχής της Κύπρου, η ΕΤΑΠ Λευκωσίας επέλεξε ως περιοχή εφαρμογής του έργου την κοινότητα Παχυάμμου, μια περιοχή η οποία αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις ως προς τη διαθεσιμότητα και τη βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων.

Κεντρικός πυρήνας της παρέμβασης είναι η οικολογική αποκατάσταση και επαναλειτουργία της λίμνης Παχυάμμου, σε συνδυασμό με ένα πλέγμα συμπληρωματικών πράσινων και καινοτόμων παρεμβάσεων.

Στόχος είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πιλοτικού μοντέλου, το οποίο θα συνδυάζει τη βιώσιμη διαχείριση του νερού, την προστασία της βιοποικιλότητας, την περιβαλλοντική εκπαίδευση και τη δημιουργία ενός νέου, αυθεντικού και βιώσιμου τουριστικού προϊόντος για την ευρύτερη περιοχή της Τηλλυρίας.

Οι βασικές παρεμβάσεις του έργου

1. Οικολογική αποκατάσταση της λίμνης Παχυάμμου

Προβλέπονται εργασίες περιβαλλοντικής αναβάθμισης και αποκατάστασης του υφιστάμενου ταμιευτήρα, περιλαμβανομένου του καθαρισμού και της απομάκρυνσης φερτών υλικών, της αποκατάστασης των πρανών, της βελτίωσης της υδραυλικής λειτουργίας και της ενίσχυσης της τοπικής βιοποικιλότητας.

Η παρέμβαση αποσκοπεί στην επαναφορά της περιβαλλοντικής και υδρολογικής λειτουργίας της λίμνης και στην ανάδειξή της σε πρότυπο βιώσιμης διαχείρισης υδάτινων πόρων.

2. Δημιουργία τεχνητού υγροτόπου – Constructed Wetland

Θα αναπτυχθεί ένα φυσικό σύστημα επεξεργασίας και ανακύκλωσης νερού, αξιοποιώντας υδρόβια φυτά, κατάλληλα υποστρώματα και φυσικές διεργασίες φιλτραρίσματος και καθαρισμού.

3. Πιλοτικό σύστημα συλλογής νερού από την ατμόσφαιρα – Atmospheric Water Harvesting

Στο πλαίσιο του WATERISE θα σχεδιαστεί και θα εγκατασταθεί μια καινοτόμος, χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος κατασκευή συλλογής νερού από την ατμόσφαιρα, προσαρμοσμένη στις κλιματολογικές και περιβαλλοντικές συνθήκες της Τηλλυρίας.

Η κατασκευή θα αξιοποιεί φυσικά ατμοσφαιρικά φαινόμενα, όπως την υγρασία και την ομίχλη, με στόχο τη συλλογή και αξιοποίηση νερού με παθητικές ή χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης μεθόδους.

Πράσινες υποδομές, αναβάθμιση τοπικής βιοποικιλότητας και υποδομές φιλοξενίας επισκεπτών.

Πέραν των καινοτόμων υποδομών, η ΕΤΑΠ Λευκωσίας επιδιώκει να ολοκληρώσει έργα που θα διασφαλίσουν τον τουριστικό χαρακτήρα του έργου, πρωτίστως, με τη δημιουργία πράσινων υποδομών και μονοπατιού φύσης στο όλο έργο καθώς επίσης και με την δημιουργία ειδικού χώρου «Water House» για φιλοξενία επισκεπτών.

Στο έργο θα ενσωματωθούν δενδροφυτεύσεις, ενίσχυση της φυσικής βλάστησης και αποκατάσταση οικοτόπων, καθώς και τη δημιουργία κυκλικού μονοπατιού, σημείου θέας και άλλων ήπιων πράσινων υποδομών.

Οι παρεμβάσεις αυτές θα συμβάλουν στην περιβαλλοντική και αισθητική αναβάθμιση της περιοχής, δημιουργώντας παράλληλα νέες δυνατότητες περιήγησης, περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και επαφής των επισκεπτών με το φυσικό τοπίο της Τηλλυρίας.

Δημιουργία Water House

Το «Σπίτι του Νερού – Water House» θα αποτελεί ένα οικολογικό οικοδόμημα, πλήρως εξοπλισμένο με στόχο τη φιλοξενία επισκεπτών για ενημερώσεις, επίδειξης και περιβαλλοντική εκπαίδευση για κατοίκους, μαθητές και επισκέπτες.

Στο Water House θα παρουσιάζονται οι τεχνολογίες, οι πρακτικές και οι λύσεις βασισμένες στη φύση που εφαρμόζονται στο πλαίσιο του WATERISE, μετατρέποντας ουσιαστικά την περιοχή της λίμνης σε ένα ανοικτό πεδίο επίδειξης και εκπαίδευσης γύρω από τη βιώσιμη διαχείριση του νερού.

Επιστημονική τεκμηρίωση και συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας

Οι παρεμβάσεις στον Παχύαμμο εντάσσονται σε μια ευρύτερη επιστημονική διαδικασία του WATERISE για την αξιολόγηση του υδρολογικού κύκλου και των συνθηκών λειψυδρίας στις περιοχές εφαρμογής.

Η διαδικασία περιλαμβάνει την καταγραφή και ανάλυση κλιματικών και υδρολογικών δεδομένων, των υφιστάμενων υποδομών ύδρευσης και επεξεργασίας νερού, της κατανάλωσης και των διαφορετικών χρήσεων του νερού, καθώς και των περιβαλλοντικών και διαχειριστικών πιέσεων που αντιμετωπίζει η περιοχή.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη συμμετοχή των τοπικών φορέων και της κοινωνίας μέσα από τα Sustainable Water & Tourism Study Circles με τη συμμετοχή κυβερνητικών αρχών και κρατικών υπηρεσιών.

Μεσογειακή συνεργασία για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας

Παράλληλα, η ΕΤΑΠ Λευκωσίας συμμετέχει στην ευρύτερη προσπάθεια του WATERISE για ανάπτυξη κοινών προσεγγίσεων απέναντι στη λειψυδρία και στις πιέσεις που ασκούνται στους περιορισμένους υδατικούς πόρους των μεσογειακών περιοχών.

Στο πλαίσιο αυτό, θα συμμετέχει στην υπογραφή και προώθηση της Χάρτας της Μενόρκας, η οποία επιδιώκει την κοινή δέσμευση των νησιωτικών προορισμών της Μεσογείου για περισσότερο βιώσιμη και ανθεκτική διαχείριση των υδατικών τους πόρων.

Δήλωση του Προέδρου της ΕΤΑΠ Λευκωσίας

Ο Πρόεδρος της ΕΤΑΠ Λευκωσίας, κ. Θεόδωρος Κρίγκου, δήλωσε:

«Είμαστε ιδιαίτερα ευτιχείς που καταφέραμε να κερδίσουμε τη χρηματοδότηση αυτού του έργου. Η επιτυχία αυτή, δηλώνει εκ νέου τον τεράστια και ουσιώδη ρόλο που διαδραματίζει η ΕΤΑΠ Λευκωσίας, όχι μόνο για την ανάπτυξη του τουριστικού προϊόντος αλλά και για την αντιμετώπιση κρίσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως η λειψυδρία.

Ταυτόχρονα, η υλοποίηση του WATERISE αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική ευκαιρία για την Τηλλυρία και ειδικότερα για την κοινότητα Παχυάμμου. Μέσα από την οικολογική αποκατάσταση της λίμνης και την εφαρμογή καινοτόμων λύσεων διαχείρισης του νερού, επιδιώκουμε να δώσουμε πρακτικές απαντήσεις σε ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Κύπρος αλλά και όλη η νότια Ευρώπη. τη λειψυδρία και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Η φιλοσοφία του έργου δεν περιορίζεται σε μία μεμονωμένη περιβαλλοντική παρέμβαση. Συνδυάζει την επιστημονική γνώση, τις λύσεις βασισμένες στη φύση, την πράσινη ανάπτυξη, την περιβαλλοντική εκπαίδευση και τον βιώσιμο τουρισμό, δημιουργώντας ουσιαστική προστιθέμενη αξία για την τοπική κοινωνία.

Φιλοδοξία μας είναι η λίμνη Παχυάμμου να εξελιχθεί σε ένα ζωντανό εργαστήριο πράσινης καινοτομίας και η Τηλλυρία σε πρότυπο κλιματικής ανθεκτικότητας και βιώσιμης διαχείρισης του νερού για την Κύπρο και την ευρύτερη Μεσόγειο.

Το μέγιστο ποσό χρηματοδότησης των έργων από τα ευρωπαϊκά κονδύλια ανέρχεται στις 300.000ευρώ ενώ η ΕΤΑΠ Λευκωσίας θα καταβάλει πέραν των 70.000ευρώ για την υλοποίηση πρόσθετων έργων υποδομής. Όπως γίνεται αντιληπτό, για την επιτυχή υλοποίηση αυτής της προσπάθειας είναι απαραίτητη η στενή συνεργασία και αρωγή της Κυβέρνησης, των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και της κοινότητας Παχυάμμου.

Ως ΕΤΑΠ Λευκωσίας είμαστε αποφασισμένοι να εργαστούμε συστηματικά προς αυτή την κατεύθυνση, ώστε το WATERISE να αφήσει μια ουσιαστική και διαχρονική παρακαταθήκη για την περιοχή και τις επόμενες γενιές».

Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε τη σελίδα του έργου, https://waterise.interreg-euro-med.eu/