Λένα Αργύρη
Σημαντική εξέλιξη στο νομοσχέδιο για την Πύλη της Ανατολικής Μεσογείου, το οποίο εγκρίθηκε από την Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας. Με αυτή, το νομοσχέδιο κάνει ένα σημαντικό βήμα προς την ψήφισή του από την Ολομέλεια της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων πριν φτάσει στο γραφείο του προέδρου των ΗΠΑ για υπογραφή.
Η νομοθετική πρωτοβουλία επιδιώκει να εδραιώσει και να θεσμοθετήσει τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου ως στρατηγικού κόμβου στον υπό διαμόρφωση Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC). Παράλληλα, προβλέπει την ενίσχυση της ενεργειακής, αμυντικής και οικονομικής συνεργασίας των Ηνωμένων Πολιτειών με βασικούς εταίρους της περιοχής, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Ινδία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην ενσωμάτωση κρίσιμων υποδομών των χωρών αυτών στα ευρύτερα σχέδια διασυνδεσιμότητας του IMEC, με στόχο τη δημιουργία ενός νέου στρατηγικού διαδρόμου μεταφορών, ενέργειας, ψηφιακών δικτύων και εμπορίου που θα συνδέει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου.
Το νομοσχέδιο αναδεικνύει συγκεκριμένα ενεργειακά έργα -όπως ο Great Sea Interconnector, η διασύνδεση ηλεκτρικής ενέργειας Ελλάδας – Αιγύπτου (GREGY), ο αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας – Βουλγαρίας και οι νέοι τερματικοί σταθμοί LNG- ως έργα θεμελιώδους σημασίας, όχι μόνο για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης αλλά και για την επιτυχία του IMEC, στο πλαίσιο της σύνδεσης της Ινδίας, του Κόλπου και της Ευρώπης.
Προτεραιότητα στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ καλείται να θέσει την Ανατολική Μεσόγειο ως προτεραιότητα στην εξωτερική πολιτική του, να στηρίξει έμπρακτα τα σχήματα συνεργασίας με έμφαση στο «3+1» και να ενισχύσει το East Mediterranean Gas Forum.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο κυπριακό κέντρο ασφάλειας CYCLOPS -το οποίο προτείνεται ως πρότυπο για την περιφερειακή συνεργασία- και στο γνωστό προεδρικό διάταγμα Μπάιντεν, με το οποίο η Κύπρος εντάσσεται σε προγράμματα αμυντικού εξοπλισμού των ΗΠΑ.
Ταυτόχρονα, το νομοσχέδιο εναρμονίζεται με το πνεύμα του νόμου για την Ομαλοποίηση των Σχέσεων με το Ισραήλ του 2022 και προωθεί την περιφερειακή ολοκλήρωση μέσω της ενίσχυσης διπλωματικών και οικονομικών δεσμών, περιλαμβανομένων των Συμφωνιών του Αβραάμ.
Στο κείμενο του νομοσχεδίου αποτυπώνεται με ευκρίνεια η ευρεία πολιτική συναίνεση που επικρατεί στο Κογκρέσο στο ότι η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί στρατηγική γέφυρα που συνδέει την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία και ότι οι ΗΠΑ οφείλουν να παραμείνουν κεντρικός παράγοντας στη διαμόρφωση του μέλλοντος της περιοχής.
Συγκεκριμένα:
Πρέπει να αναγνωριστεί η σημασία διπλωματικών πρωτοβουλιών όπως η συνεργασία «3+1» μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και ΗΠΑ, το East Mediterranean Gas Forum και οι Συμφωνίες του Αβραάμ, και οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να διατηρήσουν τον ηγετικό ρόλο τους.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να συνεχίσουν να συμμετέχουν ενεργά στις πρωτοβουλίες του East Mediterranean Gas Forum.
Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί κρίσιμο κόμβο που μπορεί να ενώσει τρεις ηπείρους και οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να στηρίξουν ενεργειακές υποδομές και υποδομές μεταφορών, πρωτοβουλίες διασυνδεσιμότητας, αμυντική συνεργασία και άλλες μορφές περιφερειακής ολοκλήρωσης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν τον ιδιαίτερο ρόλο των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου τόσο ως μιας ξεχωριστής υποπεριοχής όσο και ως κεντρικού συνδετικού κρίκου εντός του ευρύτερου διαδρόμου IMEC.
Η διπλωματική πρωτοβουλία «3+1» θα πρέπει να επανεκκινήσει με συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ με τους υπουργούς Εξωτερικών του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Κύπρου.
Το άρθρο 203 του Νόμου για την Εταιρική Σχέση Ασφάλειας και Ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο του 2019 θα πρέπει να καθοδηγεί τον υπουργό Εξωτερικών στην προώθηση της διασυνδεσιμότητας μεταξύ Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης, περιλαμβανομένης της συμμετοχής στον τριμερή διάλογο για την ενέργεια, την ασφάλεια στη θάλασσα, την κυβερνοασφάλεια και την προστασία κρίσιμων υποδομών μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου.
Υποβολή ετήσιων εκθέσεων και μελέτη βιωσιμότητας
Το νομοσχέδιο απαιτεί την υποβολή ετήσιων εκθέσεων στο Κογκρέσο σχετικά με την εφαρμογή του, τις πολυμερείς πρωτοβουλίες και την πρόοδο έργων ενέργειας και άμυνας.
Παράλληλα, ζητείται μελέτη βιωσιμότητας για τη δημιουργία διμερών προγραμμάτων με χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, βασισμένων στο πρότυπο των υφιστάμενων ελληνοϊσραηλινών συνεργασιών σε τομείς όπως η γεωργία, η τεχνολογία, η ασφάλεια και η επιστήμη, καθώς και η ενδεχόμενη επέκτασή τους σε άλλες χώρες του IMEC.
Πιο συγκεκριμένα αναφέρεται πως «ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ θα πρέπει να θεσμοθετήσει πολυμερείς στρατηγικούς διαλόγους μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των χωρών του IMEC, συμπεριλαμβανομένων ειδικών σχημάτων με χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, με τις οποίες οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν διμερή στρατηγικό διάλογο. Ο υπουργός Εξωτερικών θα πρέπει να προτεραιοποιήσει την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου στην εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών, εστιάζοντας στην ενεργειακή ασφάλεια και στη συνεργασία στον τομέα της άμυνας με τις χώρες της περιοχής αυτής».
Αναφέρεται επίσης χαρακτηριστικά πως «το αργότερο ένα έτος μετά την ημερομηνία θέσπισης του παρόντος Νόμου και ετησίως στη συνέχεια, ο υπουργός Ενέργειας, σε συντονισμό με τον Υπουργό Εξωτερικών, θα πρέπει να υποβάλλει στις αρμόδιες επιτροπές του Κογκρέσου έκθεση που θα περιγράφει την εφαρμογή και τα αποτελέσματα του παρόντος Νόμου, συμπεριλαμβανομένης ενημέρωσης για τα ενεργειακά έργα και τη συνεργασία στον τομέα της άμυνας που πραγματοποιούνται βάσει των εξουσιοδοτήσεων του παρόντος Νόμου και των τροποποιήσεων που αυτός επιφέρει.
Το αργότερο ένα έτος μετά την ημερομηνία θέσπισης του παρόντος Νόμου, ο υπουργός Εξωτερικών θα πρέπει να ενημερώσει τις αρμόδιες επιτροπές του Κογκρέσου σχετικά με κάθε πολυμερή πρωτοβουλία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των χωρών του IMEC. Το αργότερο ένα έτος μετά την ημερομηνία θέσπισης του παρόντος Νόμου, ο Υπουργός Εξωτερικών, σε συντονισμό με τον Υπουργό Εσωτερικής Ασφάλειας, θα πρέπει να αναλύσει τα συμπεράσματα από τη λειτουργία του Κυπριακού CYCLOPS ως ενδεχόμενο πρότυπο για ευρείας βάσης πολυμερή συνεργασία».
Το χρονικό
Η διακομματική νομοθετική πρωτοβουλία κατατέθηκε πέρυσι στη Βουλή των Αντιπροσώπων από τον Δημοκρατικό βουλευτή Μπραντ Σνάιντερ και τον Ρεπουμπλικανό Γκας Μπιλιράκη, ενώ εφέτος κατατέθηκε και στη Γερουσία από τον Δημοκρατικό γερουσιαστή Κόρι Μπούκερ και τον Ρεπουμπλικανό Ντέιβιντ ΜακΚόρμικ, εξασφαλίζοντας από την αρχή ισχυρή διακομματική στήριξη.
Το νομοσχέδιο θεωρείται μία από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες του Κογκρέσου για την ενίσχυση του στρατηγικού ρόλου της Ανατολικής Μεσογείου στο πλαίσιο του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC), καθώς επιχειρεί να εντάξει θεσμικά την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και την Αίγυπτο στον αμερικανικό σχεδιασμό για τις υποδομές, την ενέργεια, τις μεταφορές και την περιφερειακή ασφάλεια.
Εφόσον ολοκληρώσει με επιτυχία τη νομοθετική πορεία και υπογραφεί από τον πρόεδρο, θα αποτελέσει την τρίτη μεγάλη νομοθετική επιτυχία του ελληνοαμερικανικου λόμπι στο Κογκρέσο μέσα σε λίγα χρόνια, μετά τον Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act του 2019 και τον U.S.-Greece Defense and Interparliamentary Partnership Act του 2021, που αναβάθμισαν θεσμικά τη στρατηγική σχέση των Ηνωμένων Πολιτειών με την Ελλάδα, την Κύπρο και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
