Εταιρείες και κυβερνήσεις συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότερο ότι το μέλλον του πολέμου δεν βρίσκεται μόνο στους αιθέρες, αλλά και στον πυθμένα των ωκεανών.

Κράτη και επιχειρήσεις στρέφουν πλέον την προσοχή τους και διαθέτουν μεγάλα χρηματικά ποσά σε νέες τεχνολογίες σχεδιασμένες για υποθαλάσσια χρήση, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για την ευπάθεια κρίσιμων υποδομών, όπως τα καλώδια τηλεπικοινωνιών και οι ενεργειακοί αγωγοί που διατρέχουν τον βυθό.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για υβριδικό πόλεμο, με κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές σε ενεργειακές υποδομές, παραπληροφόρηση και οικονομικές πιέσεις. «Η μεταβολή της γκάμας απειλών έφερε το ζήτημα στο προσκήνιο», δήλωσε στο CNBC η Κάτια Μπέγκο, ανώτερη ερευνήτρια στο Chatham House.

Οπως προσθέτει η ίδια, οι ραγδαίες εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη, στα drones και στις αυτόνομες τεχνολογίες καθιστούν δυνατές νέες προσεγγίσεις στην υποθαλάσσια επιτήρηση: Από αυτόνομα υποβρύχια οχήματα έως αισθητήρες προσαρμοσμένους σε υποθαλάσσια καλώδια, κυβερνήσεις και στρατιωτικές συμμαχίες διερευνούν τρόπους για την καλύτερη παρακολούθηση των υποδομών πάνω στις οποίες στηρίζεται η παγκόσμια οικονομία. «Ολόκληρη η οικονομία μας είναι χτισμένη πάνω σε αυτές», είπε η Μπέγκο.

«Το επόμενο πεδίο»

Τον Σεπτέμβριο του 2022, λίγους μήνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, εκρήξεις προκάλεσαν ρήγματα στους αγωγούς φυσικού αερίου Nord Stream κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι αγωγοί, οι οποίοι είχαν κατασκευαστεί για τη μεταφορά φυσικού αερίου από τη Ρωσία στη Γερμανία, είχαν αποτελέσει στόχο σκόπιμης δολιοφθοράς.

Το περιστατικό αυτό, σε συνδυασμό με ζημιές σε υποθαλάσσιες υποδομές σε άλλα σημεία του κόσμου, όπως στην Αρκτική και κοντά στην Ταϊβάν, έχει στρέψει την προσοχή των κυβερνήσεων σε ευπάθειες που είχαν απασχολήσει ελάχιστα τις δεκαετίες μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, σύμφωνα με την Μπέγκο. «Το ζήτημα αυτό είχε παραμεληθεί για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, επομένως υπάρχει πολύ χαμένο έδαφος που πρέπει να καλυφθεί», είπε.

Περισσότερα από 1,5 εκατ. χιλιόμετρα υποθαλάσσιων τηλεπικοινωνιακών καλωδίων βρίσκονταν σε λειτουργία παγκοσμίως στις αρχές του 2026, σύμφωνα με την TeleGeography, εταιρεία ερευνών στον τομέα των τηλεπικοινωνιών που παρακολουθεί τα παγκόσμια δίκτυα υποθαλάσσιων καλωδίων.

Παράλληλα με τα τηλεπικοινωνιακά καλώδια και τους αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου, ένα διαρκώς διευρυνόμενο δίκτυο υποθαλάσσιων καλωδίων ηλεκτρικής ενέργειας συνδέει τις αγορές ηλεκτρισμού και μεταφέρει στη στεριά την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από υπεράκτια αιολικά πάρκα.

Στο μεταξύ, η ευρεία χρήση εναέριων drones στον πόλεμο μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας έχει καταδείξει πώς τα αυτόνομα συστήματα που ελέγχονται από απόσταση μπορούν να μεταβάλουν τη φύση του πολέμου. Η Μπέγκο χαρακτήρισε το θαλάσσιο περιβάλλον ως «το επόμενο πεδίο».

Οι αμυντικές εταιρείες προετοιμάζονται ήδη για την παροχή σχετικών υπηρεσιών. 

Η ιταλική ναυπηγική Fincantieri ανακοίνωσε τον Ιούλιο σχέδια για του πλειψηφικού πακέτου τεσσάρων εταιριών, έναντι περίπου 600 εκατ. ευρώ, με στόχο την ενίσχυση των δυνατοτήτων της σε υποβρύχια drones και drones επιφανείας, θαλάσσιες έρευνες και υποθαλάσσιες επικοινωνίες.

Η εταιρεία αξιοποιεί τεχνογνωσία άνω του ενός αιώνα στα υποβρύχια, προκειμένου να περάσει από αυτό που ο διευθύνων σύμβουλός της, Πιερομπέρτο Φολτζιέρο, αποκαλεί «συμβατικό υποθαλάσσιο» κόσμο σε έναν «μη συμβατικό», ο οποίος περιλαμβάνει μικρότερα υποβρύχια, drones και υποθαλάσσιες τηλεπικοινωνίες.

Μιλώντας στο CNBC τον Ιούλιο, ο Φολτζιέρο χαρακτήρισε τις υποθαλάσσιες τηλεπικοινωνίες «τον πραγματικό καταλύτη αυτού του νέου οικοσυστήματος».

Ο Φολτζιέρο εκτιμά ότι στο μέλλον τα πλοία επιφανείας θα λειτουργούν ως «μητρικά πλοία», συντονίζοντας δίκτυα οχημάτων που θα επιχειρούν πάνω από τον πυθμένα και σε ολόκληρη τη στήλη του νερού.

Η Fincantieri δεν είναι η μόνη. Μεγάλοι αμυντικοί όμιλοι, μεταξύ των οποίων η γαλλική Thales, έχουν αναπτύξει δραστηριότητες που καλύπτουν τα σόναρ, τον ανθυποβρυχιακό πόλεμο, τον εντοπισμό ναρκών και τα αυτόνομα υποβρύχια συστήματα, καθώς τόσο μεγάλες όσο και μικρότερες εταιρείες επιδιώκουν να εξασφαλίσουν θέση στη νέα αναδυόμενη αγορά επιχειρήσεων κάτω από την επιφάνεια των ωκεανών.