Από τα 4,80 ευρώ που κοστίζει σήμερα ένα πακέτο τσιγάρων, η τιμή του θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες φορολογικές προϋποθέσεις, να ξεπεράσει ακόμη και τα 10 ευρώ. Το ενδεχόμενο αυτό αποτυπώνεται σε μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), την ώρα που οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ενωσης καλούνται σήμερα, στο Ecofin των Βρυξελλών, να αναζητήσουν συμφωνία για την αναθεώρηση της φορολογίας των καπνικών προϊόντων.

Η Ελλάδα επιδιώκει να περιορίσει τις αυξήσεις και κυρίως να εξασφαλίσει μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο, ώστε η πλήρης προσαρμογή στους νέους φορολογικούς συντελεστές να μετατεθεί έως το 2036. Η κυβέρνηση επικαλείται τον κίνδυνο ενίσχυσης του λαθρεμπορίου, τις επιπτώσεις στα φορολογικά έσοδα και τη σημασία της εγχώριας καπνοβιομηχανίας για την οικονομία.

Στο επίκεντρο της διαπραγμάτευσης βρίσκεται η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αύξηση των ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης στα τσιγάρα, αλλά και για υπαγωγή των ηλεκτρονικών τσιγάρων, των θερμαινόμενων προϊόντων καπνού και των νέων προϊόντων νικοτίνης σε ένα κοινό ευρωπαϊκό φορολογικό πλαίσιο.

Από τα 4,17 ευρώ έως τα 13,82 ευρώ

Το εύρος των πιθανών επιπτώσεων στην ελληνική αγορά αποτυπώνεται στη μελέτη του ΚΕΠΕ, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 και εξέτασε διαφορετικά σενάρια αύξησης του πάγιου και του αναλογικού ειδικού φόρου κατανάλωσης.

Με αφετηρία τη μέση τιμή των 4,17 ευρώ ανά πακέτο, βάσει στοιχείων του 2023, η μελέτη υπολόγισε ότι, ανάλογα με τον συνδυασμό των φορολογικών μεταβολών, η λιανική τιμή θα μπορούσε να διαμορφωθεί στα 5,91 ευρώ, στα 9,02 ευρώ ή ακόμη και στα 9,73 ευρώ.

Σε δύο από τα σενάρια με υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές, η τιμή φτάνει τα 11,58 και τα 13,82 ευρώ, καταγράφοντας αυξήσεις 177,7% και 231,5%, αντίστοιχα, σε σχέση με την τιμή αναφοράς.

Πρόκειται, ωστόσο, για υποθετικές προσομοιώσεις και όχι για προβλέψεις σχετικά με τις αποφάσεις του σημερινού Ecofin. Οι υπολογισμοί βασίζονται στην παραδοχή ότι οι αυξήσεις των φόρων μετακυλίονται εξ ολοκλήρου στον καταναλωτή, με αμετάβλητα τα περιθώρια κέρδους των παραγωγών. Επιπλέον, τα συγκεκριμένα σενάρια δεν ταυτίζονται κατ’ ανάγκην με τους συντελεστές που βρίσκονται σήμερα υπό διαπραγμάτευση.

Πόσος είναι σήμερα ο φόρος στην Ελλάδα

Στην ελληνική αγορά, όπου οι τιμές των τσιγάρων κυμαίνονται περίπου από 4,20 έως 5 ευρώ το πακέτο, η φορολογία απορροφά ήδη το μεγαλύτερο μέρος της λιανικής τιμής.

Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης αποτελείται από έναν πάγιο φόρο 82,50 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα και έναν αναλογικό φόρο 26% επί της λιανικής τιμής πώλησης. Παράλληλα, προβλέπεται ελάχιστος συνολικός ΕΦΚ 117,50 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, που αντιστοιχεί σε 2,35 ευρώ για ένα πακέτο 20 τεμαχίων.

Για ένα πακέτο που πωλείται προς 4,80 ευρώ, ο πραγματικός ειδικός φόρος κατανάλωσης διαμορφώνεται σε περίπου 2,90 ευρώ. Μαζί με τον ΦΠΑ 24%, η συνολική φορολογική επιβάρυνση φτάνει τα 3,83 ευρώ. Με άλλα λόγια, σχεδόν τα τέσσερα από τα πέντε ευρώ που πληρώνει ο καταναλωτής καταλήγουν στο Δημόσιο.

Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει αύξηση του ελάχιστου ΕΦΚ στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, έναντι του σημερινού ευρωπαϊκού κατώτατου ορίου των 90 ευρώ. Προβλέπει επίσης ότι ο συνολικός ειδικός φόρος θα αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 63% της σταθμισμένης μέσης λιανικής τιμής, από 60% σήμερα, με ειδικές προσαρμογές ανάλογα με το επίπεδο τιμών κάθε χώρας.

Η διαφορά μεταξύ του σημερινού ελληνικού ελάχιστου φόρου και των 215 ευρώ αντιστοιχεί αριθμητικά σε 1,95 ευρώ ανά πακέτο. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι τα τσιγάρα θα ακριβύνουν αυτομάτως κατά το ίδιο ποσό, καθώς ο ΕΦΚ που καταβάλλεται ήδη για πολλά προϊόντα υπερβαίνει το εθνικό ελάχιστο όριο.

Το συμβιβαστικό σχέδιο και η ελληνική εξαίρεση

Η πρόταση που βρίσκεται πλέον στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων προβλέπει ηπιότερη και σταδιακή αύξηση της φορολογίας σε σχέση με το αρχικό σχέδιο της Κομισιόν.

Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η ιταλική La Repubblica, το συμβιβαστικό κείμενο της ιρλανδικής προεδρίας προβλέπει ελάχιστο ειδικό φόρο κατανάλωσης 140 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα από τον Ιούλιο του 2028, 170 ευρώ από το 2030 και 200 ευρώ από το 2032.

Για την Ελλάδα, ωστόσο, το βασικό διακύβευμα είναι η μεταβατική περίοδος. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, είχε δηλώσει στις 26 Οκτωβρίου ότι η ελληνική πλευρά, σε συνεργασία με άλλα κράτη-μέλη, εξασφάλισε ουσιαστικές αλλαγές στο υπό διαμόρφωση κείμενο, τόσο ως προς το ύψος των αυξήσεων όσο και ως προς τον χρόνο εφαρμογής τους.

Σύμφωνα με τον υπουργό, η πλήρης προσαρμογή της Ελλάδας μετατίθεται για το 2036, αντί του 2028 που προβλεπόταν αρχικά. Η ρύθμιση αυτή παραμένει μέρος του συμβιβαστικού σχεδίου και δεν έχει ακόμη αποκτήσει δεσμευτική ισχύ.

Η Αθήνα έχει συνδέσει τη στάση της με τον κίνδυνο απώλειας φορολογικών εσόδων από την ενίσχυση του παράνομου εμπορίου, αλλά και με την προστασία της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής καπνοβιομηχανίας, η οποία διατηρεί σημαντική παραγωγική και εξαγωγική δραστηριότητα, ιδιαίτερα στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη.

Το παράδειγμα της Γαλλίας και ο κίνδυνος του λαθρεμπορίου

Το ζήτημα του παράνομου εμπορίου αποτελεί ένα από τα βασικά επιχειρήματα των χωρών που ζητούν ηπιότερη φορολογική προσαρμογή. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Γαλλίας, όπου η υψηλή φορολογία των τσιγάρων συνυπάρχει με ιδιαίτερα εκτεταμένη παράνομη αγορά.

Σύμφωνα με έκθεση της KPMG, που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2026 και εκπονήθηκε για λογαριασμό της Philip Morris International, τα παράνομα τσιγάρα αντιπροσώπευαν το 41,4% της συνολικής κατανάλωσης στη Γαλλία το 2025, από 37,6% το προηγούμενο έτος. Ο όγκος τους υπολογίζεται σε 20,5 δισ. τεμάχια, ενώ οι νόμιμες εγχώριες πωλήσεις μειώθηκαν κατά περίπου 9%.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης, η ίδια μελέτη υπολογίζει ότι καταναλώθηκαν 41,8 δισ. παράνομα τσιγάρα το 2025, με δυνητικές απώλειες φορολογικών εσόδων 16,7 δισ. ευρώ.

Τα στοιχεία προέρχονται από μελέτη χρηματοδοτημένη από την καπνοβιομηχανία και δεν τεκμηριώνουν από μόνα τους αιτιώδη σχέση μεταξύ υψηλότερων φόρων και αύξησης του λαθρεμπορίου. Αποτυπώνουν, πάντως, το μέγεθος της παράνομης αγοράς που επικαλούνται οι χώρες οι οποίες ζητούν μεγαλύτερα περιθώρια προσαρμογής.

Τι θα κρίνει το Ecofin

Η σημερινή διαπραγμάτευση δεν περιορίζεται στα παραδοσιακά τσιγάρα. Στην ατζέντα βρίσκεται και η φορολογική μεταχείριση των νέων προϊόντων νικοτίνης, με διαφωνίες να παραμένουν, μεταξύ άλλων, για τους ελάχιστους συντελεστές στα σακουλάκια νικοτίνης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που παρουσίασε την πρότασή της στις 16 Ιουλίου 2025, επιδιώκει τον εκσυγχρονισμό του φορολογικού πλαισίου, το οποίο είχε αναθεωρηθεί τελευταία φορά το 2010. Βασικός στόχος της είναι η σύγκλιση των φορολογικών συντελεστών και ο περιορισμός της κατανάλωσης καπνικών προϊόντων για λόγους δημόσιας υγείας.

Η ιρλανδική προεδρία επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών, καθώς η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής φορολογικής νομοθεσίας απαιτεί ομοφωνία. Αν δεν επιτευχθεί πολιτική συμφωνία, οι συζητήσεις θα συνεχιστούν και οι τελικές αποφάσεις ενδέχεται να μετατεθούν στην επόμενη προεδρία.

Για τους καταναλωτές στην Ελλάδα δεν προκύπτει άμεση μεταβολή στις τιμές των τσιγάρων από τη σημερινή συνεδρίαση. Το πόσο θα ακριβύνει τελικά το πακέτο θα εξαρτηθεί από τους νέους συντελεστές που θα συμφωνηθούν, τις μεταβατικές περιόδους και τις αποφάσεις των καπνοβιομηχανιών για τη μετακύλιση του πρόσθετου φόρου.

Προς το παρόν, τα 10 ή τα 13,82 ευρώ παραμένουν σενάρια. Η διαπραγμάτευση στις Βρυξέλλες θα καθορίσει εάν και σε ποιον βαθμό η ελληνική αγορά θα κινηθεί προς αυτές τις τιμές.