Γράφει η Ηλιάνα Μάγρα
Τονισμένα ζυγωματικά· γεμάτα –συνήθως φουσκωμένα– χείλη· λεία επιδερμίδα, μέτωπο που δεν κινείται (πολύ)· μακριά μαλλιά με μπούκλες· έντονα βαμμένα μάτια, ψεύτικες βλεφαρίδες· ολόλευκα δόντια. Αυτά είναι ορισμένα από τα χαρακτηριστικά που έχουν συνδεθεί με το Mar-a-Lago face ή, αλλιώς, το «πρόσωπο Μαρ-α-Λάγκο», έναν όρο της ποπ κουλτούρας που έγινε ευρέως γνωστός το 2025. Με τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό περιγράφεται τον τελευταίο χρόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και μαζικής ενημέρωσης, η όψη πολλών ατόμων που βρίσκονται στον στενό κύκλο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Από το θέρετρο του ιδίου, άλλωστε, στη Φλόριντα προκύπτει και η ονομασία της ιδιάζουσας αισθητικής.
Τον Μάρτιο του 2024, πριν ακόμη επινοηθεί ο εν λόγω όρος, οι New York Times είχαν γράψει για την «τραμποποίηση» της Κρίστι Νόεμ, της κυβερνήτη της Νότιας Ντακότας, η οποία πλέον υπηρετεί ως υπουργός Εσωτερικής Ασφαλείας των ΗΠΑ.
Τότε, η αμερικανική εφημερίδα ανέλυε τις αισθητικές αλλαγές στην εξωτερική εμφάνιση της κ. Νόεμ, με διάφορους ειδικούς να υποστηρίζουν πως οι αλλαγές –το κοντό κούρεμά της έγινε μακριά κόμη με τις χαρακτηριστικές μπούκλες, τα χείλη της φούσκωσαν, τα φρύδια της έγιναν πιο σκούρα, τα βλέφαρά της κοσμούν ψεύτικες βλεφαρίδες κ.ά.– είχαν μόνο έναν αποδέκτη: τον τότε υποψήφιο πρόεδρο. «Πώς ξέρει ο κ. Τραμπ ότι είναι μέλος της ομάδας του; Το μόνο που έχει να κάνει είναι να την κοιτάξει», έγραφε η δημοσιογράφος Βανέσα Φρίντμαν.
Η Πρώτη Κυρία των ΗΠΑ Μελάνια Τραμπ. Φωτ. AP / Alex Brandon
Τώρα, η Κρίστι Νόεμ θεωρείται μία από τις πιο χαρακτηριστικές φυσιογνωμίες του Mar-a-Lago face, με άλλα παραδείγματα να είναι η Πρώτη Κυρία των ΗΠΑ Μελάνια Τραμπ, η σύζυγος του Ερικ Τραμπ, Λάρα, και η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ. Αλλά το τρεντ δεν αφορά μόνο γυναίκες. Ο πρώην βουλευτής της Φλόριντα, Ματ Γκατζ, οι γιοι του Τραμπ και ακόμη και ο ίδιος ο πρόεδρος αναφέρονται ως παραδείγματα του αρσενικού «προσώπου Μαρ-α-Λάγκο», το οποίο είναι, συνήθως, και μαυρισμένο.
Η αυτοδιάθεση εικόνας και σώματος είναι, φυσικά, δικαίωμα κάθε ατόμου – πολιτικού ή μη. Αλλά θα μπορούσε να υποδηλώνει και κάτι άλλο η οπτική ομογενοποίηση των ανθρώπων του προέδρου;
Ο πρώην βουλευτής της Φλόριντα Ματ Γκατζ. Φωτ. Haiyun Jiang / The New York Times
Αυξημένη «ζήτηση»
Τον προηγούμενο μήνα, το ειδησεογραφικό πρακτορείο Axios έγραψε πως πλαστικοί χειρουργοί στην Ουάσιγκτον έχουν καταγράψει σημαντική αύξηση στη ζήτηση του αισθητικού αποτελέσματος του «προσώπου Μαρ-α-Λάγκο», ιδίως από ανθρώπους που σχετίζονται με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Μιλώντας στην «Κ», αναλυτές υποστηρίζουν πως οι αισθητικές παρεμβάσεις και επεμβάσεις δεν είναι κάτι καινούργιο, και δη σε άτομα που βρίσκονται στη δημόσια σφαίρα. «Ειδικά στον χώρο της σόου μπίζνες», αναφέρει ο Στάθης Καλύβας, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και κάτοχος της έδρας Gladstone στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Η πολιτική, από την άλλη, όλο και περισσότερο προσωποποιείται. «Ο πολιτικός πρέπει πλέον να έχει την παρουσία ενός σταρ· οι πολιτικοί πρέπει να είναι πιο νέοι, πιο εμφανίσιμοι, αυτό συμβαίνει και δεν έχει συγκεκριμένο πολιτικό πρόσημο, απλώς τυχαίνει να συμπίπτει με τις εξελίξεις στην Αμερική», εξηγεί, καθώς «η πολιτική γίνεται θέαμα».
Σύμφωνα με τη Σταυρούλα Τσινόρεμα, καθηγήτρια Σύγχρονης και Νεότερης Φιλοσοφίας, και Βιοηθικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πολλοί πολιτικοί θέλουν να φαίνονται νεότεροι. «Αυτό δεν είναι αισθητική, αλλά η εκμετάλλευση της αισθητικής για εμπορικούς λόγους – οι πολιτικοί θέλουν να μη γεράσουν, αλλά αυτό είναι κάτι καταναλωτικό, όχι πολιτικό». Ούτε θεωρεί πως αφορά μόνο μια ιδεολογική πλευρά. «Και ο Τζο Μπάιντεν, άλλωστε, έχει κάνει πλαστική».
Αλλοι όμως εκτιμούν πως η συγκεκριμένη τάση δεν είναι τυχαία, ότι συνδέεται άμεσα με τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ. «Υπάρχει ένα επιχείρημα, που σηματοδοτεί ότι κάποιος είναι κομμάτι του στενού κύκλου του όταν μοιάζει με ένα συγκεκριμένο μοτίβο», δηλώνει στην «Κ» η Εσθερ Λέσλι, καθηγήτρια Πολιτικής Αισθητικής στο Πανεπιστήμιο Μπίρκμπεκ του Λονδίνου.
Τι είναι αυτό που υποδηλώνει όμως η συγκεκριμένη όψη, τι επικοινωνείται μέσω αυτής, μέσω, όπως σημειώνει η κ. Λέσλι, «της έλλειψης έκφρασης»;
«Νομίζω ότι μπορεί η συγκεκριμένη αισθητική να εγκαινιάστηκε από τη Μελάνια Τραμπ, όταν φόρεσε, κατά την πρώτη διακυβέρνηση Τραμπ, εκείνο το Zara τζάκετ που έγραφε “I really don’t care, do you?” (μτφ. “Πραγματικά δεν με νοιάζει, εσένα;”)» παρατηρεί η ίδια. «Ολες οι συγκεκριμένες πλαστικές επεμβάσεις και οι αισθητικές παρεμβάσεις δημιουργούν ένα αποτέλεσμα προσώπου που δεν ομολογεί αντιδράσεις και εκφραστικότητα», συμπληρώνει.
«Αφαιρούνται φυσιολογικές εκφράσεις όπως τα χαμόγελα, η συνοφρύωση, οι ρυτίδες, για να μείνει μια λεία κενότητα που δηλώνει στον έξω κόσμο ότι “δεν με ενδιαφέρεις εσύ ή κάποιος άλλος, με ενδιαφέρει μόνο ο συγκεκριμένος κύκλος στον οποίο ανήκω, και για τους σκοπούς του οποίου το πρόσωπό μου είναι κατάλληλο», ισχυρίζεται η κ. Λέσλι.
Δεν θεωρεί ότι η συγκεκριμένη εικόνα υποδηλώνει παθητικότητα, «αλλά, ίσως, εγωκεντρισμό και ναρκισσισμό».
Η σύζυγος του Ερικ Τραμπ, Λάρα. Φωτ. AP / Doug Murray
Η οπτική Τραμπ
Η Νάντια Μπράουν, καθηγήτρια Διακυβέρνησης και πρόεδρος του προγράμματος Γυναικείων Σπουδών και Σπουδών Φύλου στο Πανεπιστήμιο Τζόρτζταουν, επικεντρώνεται περισσότερο στις γυναίκες που εκπροσωπούν το συγκεκριμένο πρότυπο, το οποίο τονίζει ότι αποτελεί αποτέλεσμα ενός πολύ συγκεκριμένου male gaze (απεικόνιση των γυναικών μέσα από μια ανδρική οπτική γωνία).
«Εχει να κάνει με το τι θεωρεί όμορφο ο Τραμπ, ο οποίος έχει περάσει τη ζωή του γύρω από γυναίκες που ο ίδιος θεωρεί όμορφες – είναι ξεκάθαρο τι εκτιμά όσον αφορά τη γυναικεία αισθητική», σημειώνει.
Η τάση των αισθητικών παρεμβάσεων δεν είναι άσχετη με την εποχή που διανύουμε – την εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των φίλτρων, των Καρντάσιαν. Αλλά το «πρόσωπο Μαρ-α-Λάγκο» είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τον Αμερικανό πρόεδρο, τονίζει στην «Κ».
«Σχετίζεται με τη δική του ιδέα της ιδανικής ομορφιάς – το κίνημα MAGA (Make America Great Again) γοητεύεται από γυναίκες που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα, και αυτό το πρότυπο κάνει τις γυναίκες να θυμίζουν κούκλες», συμπληρώνει.
Δεν είναι ότι πολιτικοί που βρίσκονται σε άλλα σημεία του ιδεολογικού φάσματος δεν κάνουν αισθητικές επεμβάσεις. «Αλλά δεν βλέπεις αυτή την ομογενοποίηση στην Αριστερά. Στη Δεξιά, οι περισσότερες γυναίκες που έχουν πολιτικό στάτους, κάποιον υψηλόβαθμο ρόλο, είναι επειδή ο Τραμπ τις βρίσκει αισθητικά ευχάριστες», ισχυρίζεται η ίδια. Με έναν τρόπο που τους αφαιρεί την πιο ρεαλιστική, ανθρώπινη πλευρά τους.
Αντιστοίχως, οι άνδρες του ίδιου κύκλου αλλάζουν περισσότερο το σαγόνι τους, σχολιάζει η κ. Λέσλι, «για να μοιάζουν πιο ισχυροί»…
Η Υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Κρίστι Νόεμ. Φωτ. Kenny Holston / The New York Times
Ιδεολογική αντιπαράθεση
«Η νεότητα είναι πίσω από όλο αυτό, το να παραμείνει όσο πιο νεανική γίνεται η εμφάνιση», υπογραμμίζει ο Βασίλης Βαμβακάς, αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας της Επικοινωνίας στο ΑΠΘ. Η ιδεολογική αντιπαράθεση, τονίζει, έγκειται στο ότι κάποιοι υποστηρίζουν ότι μπορούμε να ανακατασκευάσουμε τους εαυτούς μας, ενώ άλλοι είναι αντίθετοι σε μια τέτοια παρεμβατικότητα. Οι πρώτοι, προσθέτει, πολιτικά συνήθως ανήκουν σε μια λαϊκιστική Δεξιά. «Και αυτοί που δεν κάνουν αυτού του είδους τις παρεμβάσεις μάλλον ανήκουν στο Κέντρο-Κεντροαριστερά-Αριστερά», εξηγεί.
Αυτό που έχει, σύμφωνα με τον ίδιο, ενδιαφέρον είναι το ερώτημα σε ποιο βαθμό και σε ποιο χρονικό σημείο η πολιτική και η πολιτική επικοινωνία άρχισαν να συνδέονται με την επιμέλεια της εμφάνισης από ένα πρίσμα που είναι «σχεδόν εξόφθαλμα μια ανακατασκευή του ίδιου του εαυτού και της παρουσίας του».
Στις ΗΠΑ, δεν είναι τυχαίο ότι συμβαίνει, «δεν έχει να κάνει μόνο με τα σόσιαλ μίντια, αλλά και με την κουλτούρα του ριάλιτι, και ο Τραμπ ήταν ο βασιλιάς του ριάλιτι. Συνέβαινε και παλαιότερα με πολιτικούς, απλώς τώρα έχει πάψει να είναι μεγάλο ταμπού», επισημαίνει.
Στην Ελλάδα, από την άλλη, δεν θεωρεί ότι αποτελεί κυρίαρχη τάση – προς το παρόν τουλάχιστον. «Αν εξαιρέσουμε μια-δυο περιπτώσεις που είναι εξόφθαλμα σε αυτή τη λογική». Η μία εξ αυτών είναι ο Αδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος νωρίτερα φέτος δήλωσε ότι έχει κάνει εμφύτευση μαλλιών και μπότοξ. «Το είπε σαν να έκανε διαφήμιση», δηλώνει ο κ. Βαμβακάς, «αυτή είναι η διαφορά».
«Κάθε χρόνο βλέπουμε αύξηση στην αισθητική ιατρική και στην αισθητική χειρουργική – η ζήτηση στην Ελλάδα τώρα δεν έχει καμία σχέση με τη ζήτηση πριν από δέκα ή είκοσι χρόνια», λέει στην «Κ» ο καθηγητής Πλαστικής Χειρουργικής, Νικόλαος Παπαδόπουλος.
Υπάρχει και στους πολιτικούς η τάση, συμπληρώνει. Αλλά κυρίως είναι νέοι άνθρωποι, κατά βάση γυναίκες, κοπέλες που ζητούν να κάνουν μπότοξ –κυρίως στο μέτωπο και ανάμεσα στα φρύδια–, ή να βάλουν fillers – ενέσιμα εμφυτεύματα, ιδίως στα χείλη. «Αλλά και στους άνδρες σημειώνεται αύξηση», τονίζει ο κ. Παπαδόπουλος.
Δεν είναι τυχαίο πάντως ότι οι άνθρωποι θέλουν να βελτιώσουν ή, έστω, να αλλάξουν την εξωτερική τους εμφάνιση. Ο Αριστοτέλης έλεγε, συμπληρώνει ο κ. Παπαδόπουλος, ότι «η ομορφιά είναι η καλύτερη συστατική επιστολή».
Από την άλλη, η δερματολόγος Μαργαρίτα Βεργολιά αναφέρει στην «Κ» πως φέτος παρατήρησε μια σχετική οπισθοχώρηση από τα πολλά fillers. «Υπάρχει, νομίζω, μια επιθυμία να μην ταυτιστεί ο κόσμος με αυτήν την εικόνα, δεν είναι απαραιτήτως το πρότυπο», υπογραμμίζει.
Αλλά ούτε τα ενέσιμα ούτε το μπότοξ αποτελούν καινούργιες τεχνικές. «Εδώ και 40 χρόνια ο κόσμος κάνει μπότοξ, εδώ και δεκαετίες κάνει ενέσιμα», συνεχίζει η ίδια.
Το πώς οι συγκεκριμένες τάσεις θα εξελιχθούν μελλοντικά μένει να φανεί. Σύμφωνα με τον κ. Βαμβακά, ωστόσο, στην απεικόνιση της προσωπικής εικόνας, και δη των πολιτικών, θα παίξει σύντομα ρόλο κι ένας ακόμη παράγοντας: η τεχνητή νοημοσύνη. «Είναι όλη αυτή η αβαταροποίηση. Μέσω της AI θα δούμε πολλές νέες δυνατότητες παρουσίασης του εαυτού, με τον τρόπο που θέλει ο κάθε πολιτικός. Μπορεί ακόμη και να φτάσουμε να τη μιμηθούμε».
