Η συνάντηση κορυφής του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ είχε «σκηνοθετηθεί» επιμελώς με τέτοιον τρόπο, ώστε να θυμίζει επανένωση παλιών φίλων.

Στην ιδιωτική ξενάγηση στο Ζονγκνανχάι, το μυστικό συγκρότημα της ηγεσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, καθώς οι δύο ηγέτες περιδιάβαιναν τους ολάνθιστους κήπους, ο Τραμπ χαρακτήρισε τα λουλούδια γύρω του ως «τα πιο όμορφα τριαντάφυλλα που έχει δει ποτέ κανείς». Ο Σι υποσχέθηκε να του στείλει σπόρους.

Μετά από μια δεκαετία «αποστάσεων», ο Τραμπ, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο Αμερικανό πρόεδρο, επιδίωξε μέσω αυτού του ταξιδιού τη σύσφιξη των δεσμών με την Κίνα. Ομως, όπως σχολιάζει δημοσίευμα του Axios, η θερμή δημόσια «χορογραφία» των τελευταίων δύο ημερών επιχείρησε να… μασκαρέψει μια επίμονη πραγματικότητα: Σχεδόν κάθε πτυχή που διαμορφώνει τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας, στην πράξη απομακρύνει τη μία χώρα από την άλλη.

Deals και αναπάντητα ερωτήματα

Ενώ ο Τραμπ και ο Σι προσέρχονταν στο γεύμα εργασίας την Παρασκευή, η σύνοδος κορυφής είχε ήδη φέρει ένα πακέτο μέτριων αποτελεσμάτων, που βασιζόταν ουσιαστικά στην εμπορική εκεχειρία που συνήψαν οι δύο ηγέτες το περασμένο φθινόπωρο.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι «έχουμε συνάψει μερικές φανταστικές εμπορικές συμφωνίες» κατά τη συνάντηση λήξης της Παρασκευής στο Ζονγκνανχάι, ενώ νωρίτερα είχε δηλώσει στο Fox News ότι η Κίνα είχε δεσμευτεί να αγοράσει 200 αεροσκάφη της Boeing.

Ο εκπρόσωπος των ΗΠΑ για το εμπόριο, Τζέιμισον Γκριρ, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ αναμένουν από την Κίνα να δεσμευτεί για ετήσιες αγορές αμερικανικών γεωργικών προϊόντων αξίας τουλάχιστον 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων τα επόμενα τρία χρόνια, επιπλέον των υφιστάμενων δεσμεύσεων για τη σόγια.

Οι δύο πλευρές διαπραγματεύονται επίσης τη σύσταση μιας διμερούς «Εμπορικής Επιτροπής», που θα επιφορτιστεί να εντοπίσει «πεδία κοινού συμφέροντος ως προς το εμπόριο» και θα καλύπτει περίπου 30 δισεκατομμύρια δολάρια σε μη ευαίσθητα αγαθά. Αυτά αφορούν τα deals μεταξύ των δύο πλευρών.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Axios, oι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ σχετικά με τη στάση του Σι απέναντι στο Ιράν δημιουργήσαν περισσότερα ερωτήματα, παρά έδωσαν απαντήσεις.

Ο Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι ο Σι δεσμεύτηκε πως η Κίνα δεν θα προμηθεύσει το Ιράν με στρατιωτικό εξοπλισμό. «Αλλά ταυτόχρονα», πρόσθεσε ο Τραμπ, «αγοράζουν μεγάλο μέρος του πετρελαίου τους από εκεί και θα ήθελαν να συνεχίσουν να το κάνουν».

Στο Ζονγκνανχάι την Παρασκευή, ο Τραμπ είπε ότι ο ίδιος και ο Σι είχαν συζητήσει για το Ιράν. «Δεν θέλουμε να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα», είπε. «Θέλουμε τα στενά να παραμείνουν ανοιχτά».

Τι γίνεται στο παρασκήνιο

Παρόλα αυτά, όπως σημειώνει το Axios, παρά τα χαμόγελα, τις αβρότητες και τις συμφωνίες δισεκατομμυρίων, τα «γεράκια» της Ουάσιγκτον είχαν εργαστεί τις εβδομάδες που προηγήθηκαν της συνόδου κορυφής «για να υπονομεύσουν τον στόχο της επαναπροσέγγισης».

Μεταξύ άλλων:

- Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επέβαλε κυρώσεις σε τρεις κινεζικές εταιρείες για την παροχή δορυφορικών εικόνων που βοήθησαν το Ιράν να επιτεθεί σε αμερικανικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή.

- Το Υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε πολλά κινεζικά διυλιστήρια για την αγορά ιρανικού πετρελαίου αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το Πεκίνο αντέδρασε, δίνοντας εντολή στις εταιρείες να μην συμμορφωθούν με τις αμερικανικές κυρώσεις.

- Σε υπόμνημα του Λευκού Οίκου που συνέταξε ο επιστημονικός σύμβουλος του Τραμπ, Μάικλ Κράτσιος, κινεζικοί φορείς κατηγορήθηκαν για εκστρατείες με φερόμενο στόχο την κλοπή πρωτοποριακής τεχνητής νοημοσύνης από αμερικανικές εταιρείες.

- 48 ώρες προτού ο Τραμπ προσγειωθεί στο Πεκίνο, οι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς άσκησαν κατηγορίες σε βάρος του δημάρχου της Αρκάντια στην Καλιφόρνια, καταλογίζοντάς του δράση «πράκτορα της κινεζικής κυβέρνησης».

Παράλληλα, γράφει το Axios, διαρροές από πηγές της αμερικανικής κυβέρνησης σκιαγραφούν μια ακόμη πιο δυσοίωνη εικόνα της αντιπαλότητας μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.

Σύμφωνα με έκθεση των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, την οποία δημοσίευσε η Washington Post, η Κίνα εκμεταλλεύεται τον πόλεμο στο Ιράν για να κερδίσει έδαφος έναντι των ΗΠΑ σε διπλωματικό, στρατιωτικό και οικονομικό επίπεδο.

Οι New York Times μετέδωσαν την Τετάρτη ότι κινεζικές εταιρείες διεξάγουν διαπραγματεύσεις για μυστικές πωλήσεις όπλων στο Ιράν, διοχετεύοντας τα όπλα μέσω τρίτων χωρών —ακόμη και μέσω της Αφρικής— για να αποκρύψουν την προέλευσή τους.

Οπως σχολιάζει το δημοσίευμα, από την πλευρά του ο Σι, ενώ προειδοποίησε ευθέως τις ΗΠΑ πως μία κακή διαχείριση του ζητήματος της Ταϊβάν θα μπορούσε να προκαλέσει «μια εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση», συνέβαλε με τον δικό του τρόπο στη «ενορχήστρωση» αυτής της δημόσιας επίθεσης «φιλίας» κατά τη σύνοδο κορυφής.

Μεταξύ άλλων:

- Το Πεκίνο υποδέχτηκε θερμά τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος εξακολουθεί να υπόκειται σε κυρώσεις λόγω παλιότερων (κατά τη θητεία του ως γερουσιαστή) επικρίσεών του περί παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την Κίνα.

- Στο επίσημο δείπνο της Πέμπτης, ο Σι είπε στον Τραμπ ότι η «μεγάλη αναγέννηση» της Κίνας — το χαρακτηριστικό πολιτικό σύνθημα του Κομμουνιστικού Κόμματος — και το «Make America Great Again» θα μπορούσαν να συμβαδίσουν.

Οπως, πάντως, επισημαίνεται στο δημοσίευμα, παρά τον αθέατο, υφέρποντα διαγκωνισμό, οι δύο ηγέτες έχουν σαφή κίνητρα να διατηρήσουν κλίμα «εκεχειρίας», τουλάχιστον προς το παρόν.

Από τη μία, ο Τραμπ κάθε άλλο παρά χρειάζεται άλλες οικονομικές αναταράξεις εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου – ιδίως μετά το ολέθριο «πάγωμα» από τον Σι στις εξαγωγές ορυκτών σπάνιων γαιών κατά τη διάρκεια του εμπορικού πολέμου του περασμένου έτους.

Από την άλλη, ο Σι πιθανότατα πιστεύει ότι η «στρατηγική σταθερότητα» με τις ΗΠΑ θα βοηθήσει την Κίνα να προχωρήσει με τις δικές της προτεραιότητες, από τον εκσυγχρονισμό του στρατού έως την κυριαρχία στο πεδίο της υψηλής τεχνολογίας.

Παρόλα αυτά, ενώ οι ηγέτες συμπεριφέρονται όπως επιβάλλει η διπλωματική ευπρέπεια, οι κυβερνήσεις τους εργάζονται παρασκηνιακά και πυρετωδώς για να περιορίσουν την αλληλεξάρτηση της μίας χώρας από την άλλη.

Οπως σημειώνει το Axios, οι προσπάθειες του Τραμπ για ενίσχυση των οικονομικών δεσμών με την Κίνα έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το πολιτικό κλίμα στις ΗΠΑ, όπου τα τελευταία χρόνια το κινεζικό κεφάλαιο αντιμετωπίζεται ως «τοξικό».

Εν μέσω εντεινόμενων ανησυχιών για την ασφάλεια, οι κινεζικές επενδύσεις στις ΗΠΑ έχουν καταρρεύσει από περίπου 45 δισεκατομμύρια δολάρια το 2016 σε λιγότερο από 3 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι, σύμφωνα με την Rhodium Group.

Επιχειρώντας να συνοψίσει τα παραπάνω, το Axios καταλήγει:

«Οι ηγέτες των δύο χωρών που συνθέτουν την πιο επικίνδυνη αντιπαλότητα στον πλανήτη, πέρασαν τα τελευταία 24ωρα χορογραφώντας ένα σκηνικό αμοιβαίας φιλίας. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για μια φιλία που καμία από τις κυβερνήσεις τους δεν φαίνεται διατεθειμένη να διατηρήσει», καταλήγει το δημοσίευμα.