Το Ιράν είναι έτοιμο να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ μέσα σε δύο ημέρες, εφόσον οι ΗΠΑ αποδεχθούν σειρά όρων που θέτει η Τεχεράνη, ανακοίνωσε τη Δευτέρα το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών, έπειτα από μία εβδομάδα εντατικών διαπραγματεύσεων με στόχο να αποτραπεί η επανέναρξη του πολέμου.

Αντιπροσωπεία από το Κατάρ, με επικεφαλής τον ανώτερο αξιωματούχο Αλί Αλ Θαουάντι, έφτασε το βράδυ της Δευτέρας στην Τεχεράνη, όπου επρόκειτο να συναντηθεί με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί. Στόχος της επίσκεψης ήταν να συνεχιστούν οι συνομιλίες για την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, σύμφωνα με δύο διπλωματικές πηγές που έχουν γνώση της αποστολής.

Η επίσκεψη ακολούθησε σειρά επαφών μεταξύ Ιρανών και Καταριανών αξιωματούχων, τόσο στο Ιράν όσο και στο Κατάρ, την περασμένη εβδομάδα.

Μεταξύ των όρων που θέτει η Τεχεράνη είναι η άρση των αμερικανικών κυρώσεων και η αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό. Πρόκειται για απαιτήσεις που δύσκολα θα μπορούσε να αποδεχθεί η Ουάσιγκτον.

Οι δηλώσεις του εκπροσώπου του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, έγιναν λίγες ώρες μετά την προειδοποίηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε σε προεκλογική συγκέντρωση ότι ενδέχεται να αποφασίσει να «χτυπήσει σκληρά» το Ιράν, εάν οι δύο πλευρές δεν καταλήξουν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.

Την ίδια ώρα, Αμερικανοί και Ισραηλινοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι καταρτίζουν σχέδια για την επανάληψη των επιθέσεων κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Από την πλευρά τους, Ιρανοί ηγέτες προειδοποιούν ότι, σε περίπτωση νέας επίθεσης, οι ιρανικές δυνάμεις θα διευρύνουν την λίστα των στόχων τους. Παράλληλα, στην Τεχεράνη εξετάζεται πλέον ανοιχτά ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης από τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Οπλων.

Με την ένταση στη ρητορική τόσο της Τεχεράνης όσο και της Ουάσιγκτον να κλιμακώνεται, οι Καταριανοί μεσολαβητές εντείνουν τις προσπάθειές τους για την επίτευξη συμφωνίας την ύστατη στιγμή.

Τις τελευταίες ημέρες, Ιρανοί αξιωματούχοι αφήνουν να εννοηθεί ότι οι διαπραγματεύσεις σημειώνουν πρόοδο. Ωστόσο, ο Μπαγαΐ ξεκαθάρισε ότι δεν έχουν ακόμη διαμορφωθεί οι προϋποθέσεις για απευθείας συνομιλίες με Αμερικανούς αξιωματούχους.

«Εφόσον γίνουν αποδεκτά και εφαρμοστούν τα νόμιμα αιτήματα του Ιράν, θα είναι δυνατόν να τεθεί σε εφαρμογή ολόκληρο το σχέδιο μέσα σε δύο ημέρες, να αποκατασταθεί η ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ και να ξεκινήσει η διαδικασία των διαπραγματεύσεων», δήλωσε ο Μπαγαΐ στους δημοσιογράφους τη Δευτέρα. «Η υλοποίηση του σχεδίου εξαρτάται αποκλειστικά από τη βούληση και την απόφαση της Ουάσιγκτον».

Η διεθνής τιμή του πετρελαίου υποχώρησε τη Δευτέρα κατά περίπου 8%, στα 104 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές φάνηκε να προεξοφλούν πιθανή πρόοδο στις συνομιλίες.

Ωστόσο, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει επικίνδυνη. Περισσότερα από 35 πλοία δέχθηκαν επιθέσεις τον Οκτώβριο, αριθμός που αποτελεί μηνιαίο ρεκόρ από την έναρξη του πολέμου.

Οι όροι της Τεχεράνης

Τον Σεπτέμβριο, το Ιράν είχε προτείνει μια συμφωνία σε διαδοχικά στάδια για την επαναλειτουργία των Στενών. Σύμφωνα με το σχέδιο, οι δύο εμπόλεμες πλευρές θα προχωρούσαν εναλλάξ σε παραχωρήσεις. Σε πρώτη φάση, η Τεχεράνη θα εγγυόταν την ασφαλή διέλευση των πλοίων από τα Στενά, ενώ η Ουάσιγκτον θα προχωρούσε στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.

Με την ολοκλήρωση του πρώτου σταδίου, οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για μια συνολική συμφωνία ειρήνης, η οποία θα περιλάμβανε και την επανέναρξη των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τον εμπλουτισμό ουρανίου. Αμερικανοί αξιωματούχοι απέρριψαν, ωστόσο, την πρόταση, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη θα πρέπει να δεσμευθεί εξαρχής σε παραχωρήσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Οι Καταριανοί μεσολαβητές κατάφεραν να επαναφέρουν τις διαπραγματεύσεις σε τροχιά τις τελευταίες εβδομάδες. Αρχικά, πρότειναν την επιτάχυνση του πρώτου σταδίου, ώστε να ολοκληρωθεί μέσα σε πέντε ημέρες. Στη συνέχεια, το χρονοδιάγραμμα περιορίστηκε ακόμη περισσότερο, στις δύο ημέρες, όπως δήλωσε το Σάββατο στο Al Jazeera ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί.

Ο Αραγτσί δεν αναφέρθηκε σε ενδεχόμενες παραχωρήσεις στο πυρηνικό πρόγραμμα. Σε τηλεοπτική συνέντευξή του το Σάββατο, ο Μοχσέν Ρεζαΐ, σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Ιράν και ένας από τους αξιωματούχους που επιβλέπουν τις συνομιλίες, δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά μπορούν να αρχίσουν μόνο αφού η Ουάσιγκτον ικανοποιήσει τους όρους της Τεχεράνης.

Πέρα από την άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων, ο Αραγτσί δήλωσε στην ίδια συνέντευξη ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναγνωρίσουν και μια συμφωνία μεταξύ Ομάν και Ιράν για τη μελλοντική διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά.

Από την πλευρά του, ο Ρεζαΐ ανέφερε ότι πρόσφατη επιστολή που έλαβε από τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς σχετικά με τις διαπραγματεύσεις δείχνει ότι η Ουάσιγκτον αλλάζει στάση απέναντι στην Τεχεράνη. Χαρακτήρισε την εξέλιξη αυτή «θετική ένδειξη».

Οι χώρες του Κόλπου προετοιμάζονται για το χειρότερο σενάριο

Παρά τις ελπίδες των ηγετών του Κόλπου για διπλωματική λύση, οι χώρες της περιοχής «προετοιμάζονται για το χειρότερο», δήλωσε το Σαββατοκύριακο ο Ανουάρ Γκαργκάς, διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, στο συνέδριο για την ασφάλεια Manama Dialogue.

Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό για τις αραβικές χώρες του Κόλπου, οι οποίες έχουν υποστεί σοβαρά πλήγματα από τις ιρανικές επιθέσεις με drones και πυραύλους, σε αντίποινα για τις αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές.

«Η λογική μάς λέει ότι οι θέσεις του Ιράν και των ΗΠΑ απέχουν πολύ μεταξύ τους. Αν δεν γεφυρωθεί αυτό το χάσμα, τότε θα πρέπει να ανησυχούμε για το χειρότερο», δήλωσε ο Γκαργκάς στο συνέδριο, που πραγματοποιήθηκε στο Μπαχρέιν.

Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα εκφράσει φόβους ότι οι διαπραγματεύσεις μπορεί να καταρρεύσουν. Στη συνέντευξη Τύπου της Δευτέρας, ο Μπαγαΐ υπενθύμισε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είχαν επιτεθεί στο Ιράν τον Ιούνιο του 2025, λίγο μετά τη διεξαγωγή συνομιλιών μεταξύ Ιρανών αξιωματούχων και της Ουάσιγκτον.

Η στάση του Τραμπ παραμένει, πάντως, ασαφής. Την Κυριακή, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι είχε μια «καλή συζήτηση» το Σαββατοκύριακο με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, κατά την οποία συζητήθηκε και ο πόλεμος.

«Ο μόνος λόγος που δεν έχουμε τελειώσει με το Ιράν είναι ότι θέλω να δείξω επιείκεια. Θέλω να προσπαθήσω να σώσω όλες αυτές τις ζωές, αν μπορώ», δήλωσε αργότερα την Κυριακή σε προεκλογική συγκέντρωση στην Αϊόβα. «Αλλά κάποια στιγμή θα πρέπει να τους χτυπήσουμε σκληρά».

Πηγή: New York Times