Η σειρά επιθέσεων με drones εναντίον τουλάχιστον επτά φορτηγών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα μέσα στον Οκτώβριο, στα ανοικτά των ακτών της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, δύο χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, έχει προκαλέσει ανησυχία σε μέλη της Συμμαχίας.
Οι επιθέσεις στις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες των δύο χωρών απειλούν τη διεθνή θαλάσσια εμπορική οδό και έχουν προκαλέσει τον θάνατο δύο ανθρώπων, ενώ άλλοι 25 αγνοούνται. Παράλληλα, ενέχουν τον κίνδυνο να εμπλέξουν και άλλες χώρες άμεσα στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, η Ρωσία βομβαρδίζει επανειλημμένα τα ουκρανικά λιμάνια στη Μαύρη Θάλασσα και στον ποταμό Δούναβη, αναγκάζοντας το Κίεβο να βασίζεται όλο περισσότερο σε εναλλακτικές διαδρομές για τη μεταφορά των εξαγωγών σιτηρών του προς τις αγορές της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Ρωσικά και ουκρανικά drones έχουν παραβιάσει τον ρουμανικό εναέριο χώρο.
Στα πιο πρόσφατα περιστατικά, δύο πλοία που επλήγησαν από drones τυλίχθηκαν στις φλόγες προχθές, Τετάρτη, και χθες, Πέμπτη, με το ένα περιστατικό να σημειώνεται στα χωρικά ύδατα της Ρουμανίας.
Ο πρόεδρος της χώρας, Νικουσόρ Νταν, δήλωσε χθες στις Βρυξέλλες ότι «δύο drones» έπληξαν τα πλοία, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει σε ποιον ανήκαν. «Το ρουμανικό κράτος θα αντιδράσει», προειδοποίησε.
«Δεν υπάρχει καμία λογική στο να επιτίθεται η Ουκρανία στα δικά της πλοία και πληρώματα, δεδομένου ότι το αποτέλεσμα όλων αυτών των επιθέσεων ευνοεί τη Ρωσία – και, πράγματι, προς αυτή την κατεύθυνση οδηγεί η λογική», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ στο Κοινοβούλιο της χώρας του. «Το πρόβλημα είναι ότι δεν μπορούμε να το αποδείξουμε», πρόσθεσε.
Το χρονικό των πληγμάτων
Το «Wine Trader», δεξαμενόπλοιο μεταφοράς χημικών με σημαία Αγίου Μαρίνου, το οποίο εκτελούσε δρομολόγιο από την Τυνησία προς τη Ρουμανία, επλήγη από drone χθες, Πέμπτη, και τυλίχθηκε στις φλόγες. Πέντε μέλη του πληρώματος διασώθηκαν, ενώ άλλα επτά αγνοούνται.
Την Τετάρτη, επίθεση με drone και πυρκαγιά αναφέρθηκαν στο «Yara J», δεξαμενόπλοιο μεταφοράς χημικών και πετρελαίου με σημαία Κομορών, το οποίο ταξίδευε από την Τουρκία προς τη Ρουμανία. Ο ασκών καθήκοντα υπουργού Αμυνας της Ρουμανίας, Ράντου Μιρούτσα, δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα.
Την Τρίτη, δύο πλοία δέχθηκαν επιθέσεις με drones στα ανοικτά των βουλγαρικών ακτών. Οι διασώστες απομάκρυναν και τα 15 μέλη του πληρώματος του «Chelsea 3», πλοίου που διαχειρίζεται ουκρανική εταιρεία και φέρει σημαία Μάλτας. Αντίθετα, εξακολουθούν να αγνοούνται 11 μέλη του πληρώματος του «HS Dignity», το οποίο φέρει σημαία Γουινέας-Μπισάου.
Το πλήρωμα του «Chelsea 3» ανέφερε ότι το κατάστρωμα και το κύτος του πλοίου επλήγησαν από τρία εναέρια drones.
Νωρίτερα μέσα στον μήνα, θαλάσσια και εναέρια drones επιτέθηκαν σε ακόμη δύο εμπορικά πλοία στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της Βουλγαρίας. Πλοίο με σημαία Τόγκο βυθίστηκε, χωρίς να έχουν εντοπιστεί ίχνη των 12 ναυτικών που φέρονταν να επιβαίνουν σε αυτό. Παράλληλα, βουλγαρικό πλοίο διέσωσε 18 μέλη πληρώματος από σκάφος με σημαία Παλάου, το οποίο είχε υποστεί ζημιές.
Μία ημέρα νωρίτερα, φορτηγό πλοίο τουρκικών συμφερόντων, το οποίο μετέφερε καλαμπόκι, τυλίχθηκε στις φλόγες έπειτα από επίθεση με drone και στη συνέχεια βυθίστηκε στα ανοικτά των ρουμανικών ακτών. Δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 11 μέλη του πληρώματος διασώθηκαν.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι περιέγραψε το περιστατικό ως «φρικτή επίθεση δύο ρωσικών drones εναντίον πολιτικού πλοίου» σε διεθνή ύδατα. Η πρέσβειρα της Ρωσίας στη Σόφια δήλωσε ότι δεν είχε λάβει καμία ενημέρωση από το ρωσικό υπουργείο Αμυνας.
Στο μικροσκόπιο το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε χθες, μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα X, ότι συναντήθηκε με τον Ράντεφ και τον Νταν για συζητήσεις σχετικά με την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα και «τις τελευταίες επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων».
«Το ΝΑΤΟ έχει ενισχύσει τη στρατιωτική του παρουσία στην ανατολική πτέρυγα, μεταξύ άλλων, αυξάνοντας τις δυνατότητες αντιμετώπισης drones», ανέφερε. «Το ΝΑΤΟ θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τους συμμάχους μας στη Μαύρη Θάλασσα, προσαρμόζοντας, όπου απαιτείται, τη στάση αποτροπής και άμυνάς μας», πρόσθεσε.
Το άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ προβλέπει εγγύηση συλλογικής άμυνας, σύμφωνα με την αρχή ότι επίθεση εναντίον ενός συμμάχου θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Ωστόσο, ο Ρουμάνος αναλυτής αμυντικών θεμάτων Ράντου Τούντορ επισήμανε ότι δεν είναι σαφές κατά πόσο η διάταξη αυτή καλύπτει πολλές από τις επιθέσεις με drones στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς αυτές σημειώθηκαν εντός των ΑΟΖ των κρατών-μελών της Συμμαχίας.
«Το κατά πόσο η ΑΟΖ εμπίπτει σε μια αντίδραση βάσει του άρθρου 5 αποτελεί αντικείμενο συζήτησης», δήλωσε. «Και φαίνεται ότι μέχρι στιγμής δεν εμπίπτει, γεγονός που εγείρει πολλά ερωτήματα».
Ο Τούντορ υποστήριξε ότι το ΝΑΤΟ έχει καθυστερήσει υπερβολικά να αντιδράσει στην κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα.
«Συμβαίνουν δεκάδες περιστατικά και η Ρωσία πλησιάζει όλο και περισσότερο στα σύνορα του ΝΑΤΟ. (…) Τα λόγια δεν αρκούν», τόνισε.
Αυξανόμενη απειλή
Τα περιστατικά με drones στη Μαύρη Θάλασσα τον Οκτώβριο αποτελούν το πιο πρόσφατο επεισόδιο σε μια μακρά σειρά παραβιάσεων του εναέριου χώρου με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, οι οποίες έχουν προκαλέσει αναστάτωση στη Ρουμανία και σε άλλες χώρες του ΝΑΤΟ. Οι περισσότερες παραβιάσεις αποδίδονται σε ρωσικά drones, αν και έχουν καταγραφεί και περιστατικά διέλευσης ουκρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών πέρα από τα σύνορα.
Τον Αύγουστο, η Ρουμανία απογείωσε δύο μαχητικά αεροσκάφη F-16 για να καταστρέψουν θαλάσσιο drone, το οποίο φέρεται να μετέφερε εκρηκτικά και είχε εντοπιστεί κοντά σε σημαντικό έργο εξόρυξης φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα. Ο ασκών καθήκοντα υπουργού Αμυνας, Μιρούτσα, δήλωσε ότι η απόφαση ελήφθη για να «προστατευθεί η ζωή των εκατοντάδων ανθρώπων» που εργάζονται στην εγκατάσταση εξόρυξης.
Πηγή από τον τομέα της άμυνας στη Ρουμανία, η οποία δεν είχε εξουσιοδότηση να μιλήσει δημοσίως για τα περιστατικά, δήλωσε στο Associated Press ότι οι επιθέσεις αποσκοπούν στην πρόκληση οικονομικής ζημίας στην Ουκρανία και πως «η Ρουμανία δεν είναι προς το παρόν ο στόχος».
Σενάρια για προστατευμένο θαλάσσιο διάδρομο
Η ίδια πηγή πρόσθεσε ότι έχει πληροφορηθεί πως η Τουρκία «θα ήθελε να συγκαλέσει όλες τις παράκτιες χώρες της Μαύρης Θάλασσας, προκειμένου να σχεδιάσουν αποστολή συνοδείας αυτών των νηοπομπών» μέσω ενός στρατιωτικά προστατευμένου ασφαλούς διαδρόμου.
«Δεν γνωρίζω τι ισχύει για τα τουρκικά πλοία, αλλά τα ρουμανικά σκάφη μας δεν διαθέτουν συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας για την προστασία τους από drones», σημείωσε. «Μια τέτοια αποστολή θα ενείχε υψηλό κίνδυνο για το πολεμικό ναυτικό, εάν πολεμικά πλοία καλούνταν να συνοδεύουν εμπορικά σκάφη».
Τον Ιούλιο, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Τουρκία διεύρυναν τη ναυτική συμφωνία της Ομάδας Εργασίας Αντιμετώπισης Ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα, με στόχο την «επέκταση των αποστολών στην προστασία κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών», σύμφωνα με το ρουμανικό υπουργείο Αμυνας.
Οπως διευκρινίστηκε, η συμφωνία προβλέπει επίσης μόνιμη ναυτική παρουσία στην ΑΟΖ της Ρουμανίας. Πολλά εμπορικά πλοία φέρουν τη σημαία μιας χώρας, ενώ ανήκουν σε εταιρείες που εδρεύουν σε άλλη.
«Γιατί να συνοδεύσουν η Ρουμανία και η Τουρκία ένα πλοίο από τις Βερμούδες, με ιδιοκτήτη, δεν ξέρω, κάποιον Αργεντινό, μόνο και μόνο για να μεταφέρει μερικές εκατοντάδες τόνους σιτηρών από την Αίγυπτο;», διερωτήθηκε η πηγή. «Είναι περίπλοκο».
Ο υπουργός Αμυνας της Βουλγαρίας, Ντιμίταρ Στογιάνοφ, δήλωσε την Τετάρτη ότι η χώρα σχεδιάζει να ενταχθεί στο πρόγραμμα Drone Edge του ΝΑΤΟ έως το τέλος Οκτωβρίου.
Η πρωτοβουλία, που ξεκίνησε τον Ιούλιο και στην οποία συμμετέχει επίσης η Ρουμανία, αποσκοπεί στην επένδυση περισσότερων από 40 δισ. δολαρίων μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια για την ανάπτυξη «δυνατοτήτων αντιμετώπισης drones».
Ο Τσέζαρ Γκεόργκε, ιδρυτής της εταιρείας συμβουλευτικών υπηρεσιών στον τομέα των σιτηρών Agricolumn, δήλωσε στο Associated Press ότι η βασική ανησυχία αφορά την αύξηση του ασφαλιστικού κόστους στην ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.
«Το ασφάλιστρο για την κάλυψη του κινδύνου αυξάνεται. (…) Κάθε πλοίο που θέλει να φτάσει στην Κωνστάντζα, για παράδειγμα από την Τουρκία, μέσω των Στενών του Βοσπόρου και της ευρύτερης περιοχής, θα επιβαρύνεται με υψηλότερο ασφαλιστικό κόστος», ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι ο μεγαλύτερος φόβος του είναι να σημειωθεί «ένα σοβαρό περιστατικό» μέσα ή κοντά στο λιμάνι της Κωνστάντζας. Τον Ιούνιο, ένα ουκρανικό θαλάσσιο drone εξερράγη στο λιμάνι, ενώ άλλα τρία εξερράγησαν σε κοντινή απόσταση. «Είναι θέμα χρόνου», κατέληξε.
Πηγή: AP
