Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ δήλωσε πως ανυπομονεί να συζητήσει τα «μείζονα ζητήματα» και την «παγκόσμια κατάσταση» με τον Αμερικανό ομόλογό του Ντόναλντ Τραμπ, μετέδωσε κρατικό μέσο ενημέρωσης, μερικές ώρες μετά την άφιξή του στην Ουάσιγκτον χθες Τετάρτη το βράδυ.

«Με χαροποιεί η ιδέα πως θα έχουμε σε βάθος συνομιλίες με τον πρόεδρο Τραμπ για τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τις διμερείς σχέσεις μας και την παγκόσμια κατάσταση», σημείωσε ο Σι, σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων Νέα Κίνα.

Παρά τη θερμή υποδοχή που επιφύλαξε ο Τραμπ στον Κινέζο ομόλογό του όμως, οι προσδοκίες για τα αποτελέσματα της συνόδου κορυφής ΗΠΑ – Κίνας παραμένουν μικρές.

Μεγαλοπρεπής υποδοχή

Η μεγαλοπρεπής υποδοχή που επιφύλαξε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στον ηγέτη της Κίνας Σι Τζινπίνγκ δημιούργησε την εντύπωση ότι ο κόσμος πρόκειται να ζήσει μεγάλες στιγμές, επισημαίνει ανάλυση στο CNN.

Σε μια ασυνήθιστη κίνηση, ο Τραμπ μετέβη στη στρατιωτική βάση «Joint Base Andrews» στην Ουάσιγκτον, παρά τον ισχυρό άνεμο, για να υποδεχθεί ο ίδιος τον Σι, κατά την άφιξή του χθες, Τετάρτη.

Οι δύο ηγέτες συνομίλησαν μαζί με τις συζύγους τους και στη συνέχεια περπάτησαν πλάι-πλάι πάνω σε κόκκινο χαλί 30 μέτρων.

Υπήρξε, ωστόσο, μια μικρή αστοχία στη «σκηνοθεσία»: ένα αεροσκάφος που συμμετείχε στην αεροπορική επίδειξη διέσχισε τον ουρανό με εκκωφαντικό θόρυβο την ώρα που παιζόταν ο εθνικός ύμνος.

Παρά το απρόοπτο, οι εικόνες παρέπεμπαν σε συνάντηση των δύο ηγετών των ισχυρότερων χωρών του κόσμου, οι οποίοι συναντώνται για να χαράξουν την πορεία του πλανήτη.

Ωστόσο, η μεγαλοπρέπεια μπορεί να είναι παραπλανητική.

Η επίσκεψη του Σι δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση αντίστοιχο των συνόδων μεταξύ του προέδρου Ρόναλντ Ρίγκαν και του Σοβιετικού ηγέτη Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, οι οποίες έθεσαν τον Ψυχρό Πόλεμο σε τροχιά ειρηνικής αποκλιμάκωσης, σύμφωνα με την ανάλυση στο CNN.

Καταρχάς, η σύνοδος αναμένεται να ολοκληρωθεί χωρίς συμφωνία που θα μπορούσε να προστατεύσει την ανθρωπότητα και να έχει αντίστοιχη βαρύτητα με τις συμφωνίες περιορισμού των πυρηνικών όπλων της δεκαετίας του 1980.

Σήμερα, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιλαμβάνει συμφωνίες για περιορισμούς στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης ή μεγαλύτερη διαφάνεια ΗΠΑ και Κίνας σχετικά με τις τεχνολογικές τους βιομηχανίες, ώστε να καλλιεργηθεί αμοιβαία εμπιστοσύνη και να αναπτυχθούν μηχανισμοί ασφαλείας.

Υπάρχουν πιθανότητες η σύνοδος να επιφυλάσσει εκπλήξεις. Για να συμβεί αυτό, όμως, θα πρέπει να ανατρέψει τους παραδοσιακούς διπλωματικούς κώδικες της Κίνας, οι οποίοι απαιτούν λεπτομερή διπλωματική προετοιμασία πριν από μια συνάντηση, ώστε να έχουν προηγουμένως συμφωνηθεί τα αποτελέσματα.

Ρεαλιστικά, λοιπόν, θετική έκβαση θα περιοριζόταν στην παράταση της διμερούς εμπορικής εκεχειρίας που ανακοινώθηκε το βράδυ της Τετάρτης, σε νέες προσπάθειες για τη σταθεροποίηση των σχέσεων Ουάσιγκτον και Πεκίνου και σε περιορισμένες πρωτοβουλίες για την τεχνητή νοημοσύνη, τη διακίνηση φαιντανύλης, το εμπόριο και την αποφυγή στρατιωτικών συγκρούσεων.

Γιατί, όμως, οι προσδοκίες είναι τόσο χαμηλές, ειδικά όταν ο υπόλοιπος κόσμος παρακολουθεί τις ΗΠΑ και την Κίνα να ανταγωνίζονται για την πρωτοκαθεδρία στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης;

Τα πολιτικά συστήματα των ΗΠΑ και της Κίνας είναι τόσο διαφορετικά —και έχουν διαμορφωθεί ολοένα περισσότερο με γνώμονα την αντιμετώπιση του άλλου— ώστε τα περιθώρια κοινού εδάφους είναι περιορισμένα.

Η τεχνητή νοημοσύνη ως πεδίο αντιπαράθεσης

Το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης αποτυπώνει με ιδιαίτερα χαρακτηριστικό τρόπο το χάσμα ανάμεσα στις δύο ανταγωνιστικές δυνάμεις.

Καθεμία πιστεύει ότι μπορεί να επικρατήσει και αμφότερες αντιλαμβάνονται το διακύβευμα της αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων. «Οποιος κερδίσει στην τεχνητή νοημοσύνη, κερδίζει σε όλα», έχει δηλώσει ο Τραμπ.

Και οι δύο χώρες αντιστέκονται σε ουσιαστικούς περιορισμούς σε έναν τομέα που θεωρούν κρίσιμο για τη διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η Κίνα βρίσκεται πίσω στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης και ως εκ τούτου δεν θα ήταν διατεθειμένη να συμφωνήσει σε αμοιβαία επιβράδυνση της ανάπτυξης του κλάδου.

Το Πεκίνο αντιμετωπίζει συνήθως κάθε προσπάθεια περιορισμού της τεχνολογικής ανόδου ως μέρος μιας δυτικής στρατηγικής με στόχο να του στερήσει τη θέση που θεωρεί ότι δικαιούται στην παγκόσμια σκηνή.

Ανασταλτικός παράγοντας για αυθόρμητες αποφάσεις είναι και η διαφορετική προσωπικότητα των δύο ηγετών: ο Τραμπ λειτουργεί περισσότερο αυτοσχεδιαστικά, ενώ ο Σι κινείται με μεθοδικότητα και προσεκτικό σχεδιασμό.

Τα πολιτικά συστήματα των ΗΠΑ και της Κίνας είναι τόσο διαφορετικά —και έχουν διαμορφωθεί ολοένα περισσότερο με γνώμονα την αντιμετώπιση του άλλου— ώστε τα περιθώρια κοινού εδάφους είναι περιορισμένα.

Και οι δύο πλευρές θέλουν να αποφύγουν μια σοβαρή κρίση, αλλά καμία δεν διαθέτει την απαραίτητη επιρροή για να εξαναγκάσει την άλλη σε παραχωρήσεις.

Τα δημοσκοπικά ποσοστά του Τραμπ υποχωρούν εν μέσω του πολέμου στο Ιράν, γεγονός που απειλεί να περιορίσει τη διεθνή επιρροή του. Ο ίδιος διαπίστωσε πέρυσι ότι οι κινεζικές απειλές για περιορισμό των εξαγωγών σπάνιων γαιών προς τις ΗΠΑ θα μπορούσαν να ανατρέψουν την εμπορική του στρατηγική.

Ο Σι, από την άλλη, δεν αντιμετωπίζει την πίεση δυσαρεστημένων ψηφοφόρων στη χώρα του. Ωστόσο, βρίσκεται αντιμέτωπος με κρίση στην αγορά ακινήτων και οικονομικές δυσκολίες στο εσωτερικό.

Τα όρια της διπλωματίας του Τραμπ

Για να είμαστε δίκαιοι απέναντι στον Τραμπ, οι περισσότερες διεθνείς σύνοδοι κορυφής συχνά δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες.

Παράλληλα, οι συναντήσεις μεταξύ Αμερικανών και Κινέζων ηγετών πραγματοποιούνται υπό τη σκιά δυσμενών συγκρίσεων με τις ιστορικές συναντήσεις της δεκαετίας του 1970 μεταξύ του προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον και του Κινέζου ηγέτη Μάο Τσετούνγκ.

Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος συχνά δίνει την εντύπωση ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για το θέαμα των συνόδων κορυφής με παγκόσμιους ηγέτες παρά για την ουσία τους. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι συναντήσεις με τον Σι αυτή την εβδομάδα ενδέχεται να οδηγήσουν σε περιορισμένης εμβέλειας αποτελέσματα.

Οι υψηλού προφίλ συναντήσεις του Τραμπ με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας Κιμ Γιονγκ Ουν κατά την πρώτη του θητεία, καθώς και η περσινή συνάντησή του στην Αλάσκα με τον πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, απέφεραν ελάχιστα πέρα από φωτογραφίες του Τραμπ με ηγέτες τους οποίους φαίνεται να θαυμάζει.

Ο Τραμπ ανυπομονεί εδώ και μήνες για την επίσκεψη του Σι και θέλει τουλάχιστον να ανταποδώσει τη συμβολική υποδοχή με το κόκκινο χαλί, την οποία ο ίδιος εξέλαβε ως ένδειξη μεγάλου προσωπικού σεβασμού κατά την επίσκεψή του στο Πεκίνο τον Μάιο.

Ο Τραμπ απέχει πολύ από το να είναι ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που πιστεύει ότι οι προσωπικές σχέσεις του με ξένους ηγέτες μπορούν να καθορίσουν τις διεθνείς εξελίξεις. Σε περιόδους κρίσης, τέτοιοι δεσμοί μπορεί πράγματι να αποδειχθούν σημαντικοί.

Ο Λάιλ Γκόλντσταϊν, ανώτερος ερευνητής και διευθυντής του Προγράμματος Ασίας στη δεξαμενή σκέψης Defense Priorities, χαρακτήρισε τις συναντήσεις «θετική εξέλιξη» και δήλωσε ότι η προσωπική διπλωματία μεταξύ Σι και Τραμπ έχει συμβάλει στη σταθεροποίηση των σχέσεων και στη μείωση των στρατιωτικών εντάσεων, μεταξύ άλλων, γύρω από την Ταϊβάν.

Ωστόσο, ο Τραμπ έχει φτάσει την πεποίθηση ότι ο ίδιος είναι αναντικατάστατος σε νέα επίπεδα.

Στις προεκλογικές συγκεντρώσεις του 2024, για παράδειγμα, καυχιόταν συχνά για την «εξαιρετική σχέση» του με τον Σι, με τρόπο που φαινόταν να απέχει από τις βασικές ανησυχίες των Αμερικανών ψηφοφόρων.

Και στο Πεκίνο, ο Τραμπ εξήρε και πάλι τη σχέση τους. «Είναι τιμή μου να είμαι φίλος σας», είπε στον οικοδεσπότη του. «Υπάρχουν εκείνοι που λένε ότι αυτή είναι η μεγαλύτερη σύνοδος κορυφής όλων των εποχών».

Η αποφασιστικότητα του Τραμπ να προστατεύει αυτό που ο ίδιος θεωρεί προσωπικούς δεσμούς με ξένους ηγέτες τον οδηγεί ορισμένες φορές στο να τους δικαιολογεί.

Κάποιοι Ρεπουμπλικανοί έχουν ασκήσει δριμεία κριτική στην προσέγγιση του Τραμπ.

Σε ασυνήθιστα έντονα σχόλια την Τρίτη, ο γερουσιαστής Ρότζερ Γουίκερ, πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, επέκρινε τη συνάντηση.

«Ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεών μας θα πρέπει να έχει κατά νου ότι ο καλεσμένος του είναι ένας βάρβαρος, μη εκλεγμένος και καταπιεστικός δικτάτορας, ο οποίος επιδιώκει να κυριαρχήσει στους γείτονές του και του οποίου το τεράστιο στρατιωτικό οπλοστάσιο είναι στραμμένο εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε ο Γουίκερ.

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει υιοθετηθεί σε εξαιρετικά μεγάλη κλίμακα στην Κίνα.

Η τεχνητή νοημοσύνη ανεβάζει τον πήχη των προσδοκιών

Η σύνοδος Τραμπ-Σι απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω των πρόσφατων προειδοποιήσεων κορυφαίων στελεχών και εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης ότι τα προϊόντα τους θα μπορούσαν σύντομα να ξεφύγουν από τον έλεγχο και να απειλήσουν την ανθρωπότητα.

Ωστόσο, την Τρίτη ο Τραμπ επαναπροσδιόρισε την τεχνητή νοημοσύνη ως «υπερνοημοσύνη» και δήλωσε στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ότι «απορρίπτει πλήρως κάθε προσπάθεια δημιουργίας ενός παγκοσμίου σχεδίου για τον έλεγχο» της τεχνολογίας.

Η ταχύτατα αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε στρατιωτικές εφαρμογές προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πολυπλοκότητας. Οποιαδήποτε κίνηση από την Ουάσιγκτον ή το Πεκίνο για τον περιορισμό της τεχνολογίας θα μπορούσε να προσφέρει στην άλλη υπερδύναμη δυνητικό πλεονέκτημα στο πεδίο της μάχης.

Η αντίθεση του Αμερικανού προέδρου σε οποιαδήποτε ρύθμιση, είτε στο εσωτερικό είτε σε διεθνές επίπεδο, έχει ήδη περιορίσει τις πιθανότητες για μια μεγάλη συμφωνία ΗΠΑ-Κίνας στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Η Κίνα, αν και αντιδρά στον εξωτερικό έλεγχο, έχει δείξει μεγαλύτερη διάθεση να δημιουργήσει θεσμικές δικλίδες ασφαλείας και να διαμορφώσει μια παγκόσμια συναίνεση για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντιμετωπιστεί η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, παραμένει ασαφές κατά πόσο είναι διατεθειμένη να προχωρήσει πέρα από τη ρητορική.

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει υιοθετηθεί σε εξαιρετικά μεγάλη κλίμακα στην Κίνα. Παράλληλα, το κλειστό πολιτικό της σύστημα έχει περιορίσει τη δημόσια συζήτηση και τις αντιδράσεις γύρω από την τεχνολογία που έχουν εκδηλωθεί στις ΗΠΑ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Την Τετάρτη, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Κίνας στον ΟΗΕ, Φου Τσονγκ, επιτέθηκε κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του Συμβουλίου Ασφαλείας, παρουσία επικεφαλής εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, εναντίον «μεγάλων χωρών» —έμμεση αναφορά στις ΗΠΑ— κατηγορώντας τις ότι δημιουργούν μια «μικρή κλίκα του εμείς εναντίον αυτών» και ότι πιέζουν άλλες χώρες να χρησιμοποιούν τη δική τους τεχνολογία αντί της κινεζικής.

Παρά τις διαφορές, υπάρχει κάποια αναγνώριση και από τις δύο πλευρές της παγκόσμιας ανησυχίας για την τεχνητή νοημοσύνη.

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε τη Δευτέρα στο CNBC ότι, ενόψει της συνόδου, ΗΠΑ και Κίνα συζητούσαν τη δημιουργία ενός διαύλου επικοινωνίας για περιστατικά που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να προσδιοριστούν «ποιοι είναι οι σημαντικότεροι κίνδυνοι από την τεχνητή νοημοσύνη».