Μπορεί, άραγε, μια νίκη να αποτελέσει την αρχή του τέλους, όχι όμως για τον ηττημένο αλλά για τον νικητή; Μπορεί μια μεγάλη εκλογική επιτυχία να εξελιχθεί σε καταδίκη για τους επιτυχόντες;

Ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς, άλλοτε ηγέτης του φιλοκουρδικού Κόμματος Δημοκρατίας των Λαών (HDP), ακόμη πληρώνει, με την πολυετή φυλάκισή του, το γεγονός ότι η παράταξή του (που και αυτή εν τω μεταξύ απαγορεύθηκε) ύψωσε εκλογικό ανάστημα κάνοντας το AKP του Ερντογάν να χάσει την αυτοδυναμία στις βουλευτικές εκλογές τον Ιούνιο του 2015. Ο Ντεμιρτάς ήταν, όμως, Κούρδος. Γίνεται, άραγε, το μοντέλο των μετεκλογικών «καρατομήσεων», που είχε υιοθετήσει η τουρκική ηγεσία ενάντια στους Κούρδους, να αξιοποιηθεί και σε άλλες περιπτώσεις, έναντι άλλων –περισσότερο θεσμικών– πολιτικών δυνάμεων στη γείτονα;

Οι εκλογές του 2024 ως σημείο καμπής

Το αντιπολιτευόμενο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), το κόμμα του Κεμάλ και του Ινονού, ήταν ο μεγάλος νικητής των δημοτικών εκλογών που διεξήχθησαν στην Τουρκία τον Μάρτιο του 2024. Εναν χρόνο έπειτα από την επανεκλογή του στην προεδρία το 2023, ο Ερντογάν είδε το κόμμα του να υφίσταται τη μεγαλύτερη ήττα που είχε υποστεί ποτέ σε αυτοδιοικητικό επίπεδο. Ολες οι μεγάλες πόλεις (Κωνσταντινούπολη, Αγκυρα, Σμύρνη, Αττάλεια, Μερσίνη, Προύσα, Αδανα), αλλά και πολλά από τα άλλοτε προπύργια του AKP (Κιλίς, Αντίγιαμαν, Αφιόν Καραχισάρ, Ζονγκουλντάκ, Μπεσίκντουζου) πέρασαν τότε υπό τον έλεγχο του CHP.

Μεγάλοι νικητές εκείνων των εκλογών: ο Εκρέμ Ιμάμογλου (που επανεξελέγη στην Κωνσταντινούπολη με διαφορά περίπου 12 ποσοστιαίων μονάδων έναντι του ερντογανικού Μουράτ Κουρούμ), ο Μανσούρ Γιαβάς (που επανεξελέγη στην Αγκυρα με διαφορά σχεδόν 30 ποσοστιαίων μονάδων έναντι του ερντογανικού Τουργκούτ Αλτινόκ) και ο Οζγκιούρ Οζέλ (ο οποίος είχε εν τω μεταξύ, τον Νοέμβριο του 2023, εκλεγεί στην ηγεσία του CHP εκτοπίζοντας τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου κατά τη διάρκεια εσωκομματικού συνεδρίου, παίρνοντας με το μέρος του τους 812 από τους συνολικά 1.366 συνέδρους).

«Οι αυτοδιοικητικές απώλειες που είχαν ξεκινήσει για τον Ρ.Τ. Ερντογάν και το ισλαμοσυντηρητικό Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) το 2019, με τις πρώτες έπειτα από 25 έτη ήττες σε Αγκυρα και Κωνσταντινούπολη, συνεχίστηκαν το 2024 με τις ήττες όμως αυτήν τη φορά να είναι περισσότερες και βαρύτερες για το AKP, το οποίο βρέθηκε για πρώτη φορά να υπολείπεται του CHP σε ψήφους σε εθνικό επίπεδο (με συνολικό ποσοστό 35,5% έναντι 37,8%)», σημείωνε ο υπογράφων σε άρθρο του τον Οκτώβριο του 2025.

Δύο χρόνια μετά ωστόσο, τα δεδομένα έχουν πια αλλάξει δραματικά στην Τουρκία, όχι μέσω εκλογών, αλλά μέσω δικαστικών αποφάσεων τις οποίες πολλοί επικρίνουν ως πολιτικά υποκινούμενες.

Αλλαγή κλίματος

Ο Ιμάμογλου, που σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις θα επικρατούσε έναντι του Ερντογάν σε μια αναμέτρηση για την προεδρία, είναι στη φυλακή ήδη από τον Μάρτιο του 2025 αντιμετωπίζοντας σωρεία κατηγοριών (περί διαφθοράς και κατασκοπείας, μεταξύ άλλων). Ο Γιαβάς βλέπει τον κλοιό γύρω του να σφίγγει απειλητικά εν μέσω σεναρίων που τον εμπλέκουν σε υποθέσεις διαφθοράς σχετικές με δημόσιες εκδηλώσεις στην Αγκυρα και σχέδια χωροταξίας, ενώ ο Οζέλ μόλις καθαιρέθηκε. Παράλληλα, ο Ακίν Γκιουρλέκ, ο οποίος ως επικεφαλής της Εισαγγελίας στην Κωνσταντινούπολη είχε πρωταγωνιστήσει στις διώξεις κατά στελεχών του CHP, εν τω μεταξύ πήρε προαγωγή και πλέον έχει γίνει… υπουργός Δικαιοσύνης. Ειρήσθω εν παρόδω, ο Οζγκιούρ Οζέλ κατηγόρησε πρόσφατα τον Γκιουρλέκ ότι έχει στην κατοχή του πολλά αδήλωτα ακίνητα, πράγμα το οποίο ανέβασε την ένταση μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.

Οπως έγινε γνωστό χθες, με απόφαση της τουρκικής δικαιοσύνης (του Εφετείου της Αγκυρας) ακυρώνεται, λόγω «παρατυπιών» και «νοθείας» στη διαδικασία της ψηφοφορίας, το εσωκομματικό συνέδριο που είχε οδηγήσει τον Οζέλ στην προεδρία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) τον Νοέμβριο του 2023. Ετσι όμως, ακυρώνεται παράλληλα και η ίδια η εκλογή του 51χρονου Οζέλ, ο οποίος πλέον καθαιρείται και καλείται να κάνει στην άκρη προκειμένου να επιστρέψει (προσωρινά;) στην ηγεσία του CHP ο -77χρονος πια- Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.

Με άλλα λόγια, ο νικητής των αυτοδιοικητικών εκλογών του 2024 καθαιρείται με δικαστική απόφαση και αντικαθίσταται από τον ηττημένο των εκλογών του 2023 (όχι μόνο των προεδρικών αλλά και των εσωκομματικών) που ήταν ο Κιλιτσντάρογλου.

Ο ίδιος ο Κιλιτσντάρογλου επί της ουσίας δεν φάνηκε να ενοχλείται. Μόλις λίγες ώρες πριν από την ανακοίνωση της απόφασης του εφετείου, είχε άλλωστε καλέσει το CHP να «αυτοκαθαρθεί» και να «απαλλαγεί από τους διεφθαρμένους». Ο Οζέλ όμως, από την άλλη πλευρά, παρουσιάζεται αποφασισμένος να αντισταθεί. «Σήμερα σημειώθηκε απόπειρα πραξικοπήματος κατά του κόμματος που ίδρυσε ο Ατατούρκ […] Είμαι στο γραφείο μου. Δεν πηγαίνω πουθενά», δήλωσε την Πέμπτη, ενώ λίγες ώρες αργότερα το κόμμα του ανακοίνωσε ότι προσφεύγει στο τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της απόφασης καθαίρεσης του Οζέλ.

Η αντιπολίτευση υπό πολιορκία

Με άλλα λόγια, το CHP στέκει πια εσωτερικά κλονισμένο καθώς καλείται να αντιμετωπίσει εντεινόμενες έξωθεν πιέσεις. Ο Ιμάμογλου παραμένει στη φυλακή και δεν αναμένεται να απελευθερωθεί άμεσα. Η παλέτα άλλωστε των κατηγοριών που έχουν απαγγελθεί σε βάρος του επισύρει ποινές πολυδεκαετούς κάθειρξης. Οταν ερωτώνται ποιον θα «κατεβάσουν» ως υποψήφιο στις επόμενες προεδρικές εκλογές -που θα πρέπει να έχουν διεξαχθεί έως το 2028-, τα στελέχη του CHP επιμένουν ότι υποψήφιος της παράταξης είναι ο Ιμάμογλου ο οποίος όμως πρακτικά, με τα νυν δεδομένα, δεν μπορεί να πάρει μέρος αφού οι αρχές ακύρωσαν το πανεπιστημιακό πτυχίο του (σ.σ. για να μπορεί κανείς να εκλεγεί πρόεδρος στην Τουρκία πρέπει να διαθέτει αναγνωρισμένο πανεπιστημιακό πτυχίο). Παράλληλα, ωστόσο, η τουρκική δικαιοσύνη έχει αρχίσει να βάζει στο στόχαστρο και τον δήμαρχο της Αγκυρας, Μανσουρ Γιαβάς, ο οποίος επίσης θα κέρδιζε τον Ερντογάν σε μια μάχη για την προεδρία της χώρας, σύμφωνα πάντοτε με τις δημοσκοπήσεις. Με άλλα λόγια, οι νικητές του 2024 διώκονται, ενώ παράλληλα βγαίνουν στο φως κι άλλα εναλλακτικά σενάρια (περί πιθανής προεδρικής υποψηφιότητας επί παραδείγματι της Ντιλέκ Ιμάμογλου, συζύγου του Ιμάμογλου). Οι διώξεις και οι καθαιρέσεις είχαν, όμως, ξεκινήσει στην πράξη από πολύ νωρίτερα.

Τον Οκτώβριο του 2024, μόλις λίγους μήνες έπειτα από τις αυτοδιοικητικές εκλογές, ο Αχμέτ Οζέρ, εκλεγμένος με το CHP δήμαρχος στο Εσένγιουρτ της Κωνσταντινούπολης, οδηγήθηκε στη φυλακή υπό το βάρος κατηγοριών περί «τρομοκρατίας», με τη σύλληψή του να ανοίγει τον Ασκό του Αιόλου. Εν τω μεταξύ, έως και τις αρχές του περασμένου Απριλίου, μέσα σε ένα διάστημα δηλαδή ακριβώς δύο ετών από τις δημοτικές εκλογές, περισσότεροι από 30 δήμαρχοι που εξελέγησαν με κόμματα της αντιπολίτευσης είχαν απομακρυνθεί με δικαστικές αποφάσεις και στη θέση τους είχαν τοποθετηθεί διαχειριστές/επίτροποι διορισμένοι από την κυβέρνηση (το υπουργείο Εσωτερικών). Παράλληλα, τουλάχιστον 15 δήμαρχοι και τουλάχιστον τρεις βουλευτές που είχαν εκλεγεί με το CHP αυτομόλησαν στον ισλαμοσυντηρητικό Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν.

Ολα για την προεδρία

Σύμφωνα με το φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ της γείτονος (Daily Sabah), το ίδιο το CHP είναι εκείνο που «διώχνει» τα μέλη του επειδή διανύει περίοδο εσωτερικών «εμφυλίων». Σύμφωνα με όσα καταγγέλλουν αντιπολιτευόμενες φωνές στον αντίποδα, η πλευρά Ερντογάν επιχειρεί, με τις πιέσεις που ασκεί εργαλειοποιώντας την τουρκική δικαιοσύνη, να διαλύσει το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και να διασπάσει συνολικά το αντιπολιτευόμενο μέτωπο στον δρόμο προς τις επόμενες προεδρικές εκλογές που δεν αποκλείεται να διεξαχθούν πρόωρα, μέσα στο 2027. Αξίζει να σημειωθεί ότι την ώρα που εντείνονταν οι πιέσεις στο CHP, το κυβερνών ισλαμοεθνικιστικό μπλοκ (AKP-MHP) έκανε ανοίγματα στο φιλοκουρδικό Κόμμα Ισότητας και Δημοκρατίας των Λαών (DEM) και στον έγκλειστο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, χρησιμοποιώντας μάλιστα ως «αγγελιαφόρο» και αυτόκλητο «ειρηνοποιό/γεφυροποιό» έναν σκληρό εθνικιστή όπως τον Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ο οποίος τώρα καλεί τον Κιλιτσντάρογλου να τα βρει με τον Οζέλ προκειμένου να μπορέσουν «να μεταφέρουν την ιστορική και θεσμική ταυτότητα του CHP στο μέλλον»… Τούτου δοθέντος, διερωτάται πια κανείς εάν το DEM θα στήριζε ανοιχτά τον υποψήφιο του CHP, όποιος κι αν είναι αυτός, στις επόμενες προεδρικές, όποτε κι αν διεξαχθούν αυτές. Οταν, πάντως, ρωτήθηκαν πρόσφατα, στελέχη του φιλοκουρδικού κόμματος δεν έδωσαν σαφή απάντηση.

Σε άλλα νέα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποφάσισε και διέταξε, με προεδρικό διάταγμα, να αφαιρεθεί η άδεια λειτουργίας από το Πανεπιστήμιο Μπιλγκί (Bilgi University) της Κωνσταντινούπολης, ένα από τα μεγαλύτερα ιδιωτικά ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Τουρκίας, το οποίο τώρα καλείται να κατεβάσει ρολά χωρίς όμως να έχει καν ολοκληρωθεί το τρέχον ακαδημαϊκό έτος. Σημαντική σημείωση: το εν λόγω πανεπιστήμιο ανήκε στο δίκτυο επιχειρήσεων του ομίλου συμμετοχών Can Holding το οποίο μπήκε πέρυσι στο στόχαστρο ερευνών υπό το βάρος κατηγοριών για ξέπλυμα, φοροδιαφυγή και σύσταση εγκληματικής οργάνωσης… Σημαντική σημείωση υπ. αριθμ. 2: όλες αυτές οι επιχειρήσεις έχουν πια κλείσει, εξαγοραστεί ή κατασχεθεί.