Η πρώτη μεγάλη «μάχη» για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης μόλις αρχίζει. Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε αναμένεται αργότερα σήμερα να καταθέσει την πρότασή της για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις των χωρών, που υπερασπίζονται τα κονδύλια συνοχής και γεωργίας και στις πιέσεις των «φειδωλών» κρατών του Βορρά, που ζητούν βαθύτερες περικοπές και μεταφορά πόρων προς την ανταγωνιστικότητα, την άμυνα και την καινοτομία.

Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, η Κυπριακή Προεδρία αναμένεται να προτείνει μείωση περίπου 2% ή 32,8 δισ. ευρώ σε σχέση με την αντίστοιχη πρόταση της Κομισιόν για τον προϋπολογισμό, που κατατέθηκε πέρυσι τον Ιούλιο. Ωστόσο, οι περικοπές δεν κατανέμονται οριζόντια.

Η πρόταση επιδιώκει να προστατεύσει τα εθνικά «πακέτα» συνοχής και γεωργίας, ενώ οι μεγαλύτερες μειώσεις αναμένεται να αφορούν το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, τις δαπάνες εξωτερικής δράσης και άλλες πιο κεντρικά διαχειριζόμενες πολιτικές της Ε.Ε.

Ο συνολικός προϋπολογισμός – η πρόταση δηλαδή, της Κομισιόν – αγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ, εκ των οποίων 166 δισ. ευρώ αφορούν την αποπληρωμή του κοινού ευρωπαϊκού χρέους της πανδημίας, δαπάνη, που πάντως παραμένει εκτός διαπραγμάτευσης και δεν επηρεάζεται από τις προτεινόμενες περικοπές.

Σε κάθε περίπτωση, στόχος της Κυπριακής Προεδρίας της Ε.Ε είναι να διατηρηθεί η νέα «αρχιτεκτονική» και ο εκσυγχρονισμός του προϋπολογισμού, χωρίς να αγνοηθούν οι πολιτικές πραγματικότητες στα κράτη-μέλη.

Η πρόταση επιδιώκει επίσης να αποτελέσει μια ισορροπημένη βάση διαπραγμάτευσης, ικανή να συγκεντρώσει την απαραίτητη υποστήριξη, ώστε να προχωρήσουν οι συνομιλίες προς συμφωνία έως το τέλος του 2026.

Ακριβώς, όμως, αυτή η ισορροπία είναι, που πρόκειται να προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις στο στρατόπεδο των «φειδωλών», που εκτιμούν ότι δεν θα πρέπει να προστατεύονται οι «παραδοσιακές» δαπάνες για ΚΑΠ και συνοχή έναντι των μελλοντικών προτεραιοτήτων της Ε.Ε και ειδικά, εκείνων, που αφορούν την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της.

Διπλωμάτες από τις εν λόγω χώρες εξηγούν δηλαδή, ότι ένας σύγχρονος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός θα έπρεπε να κατευθύνει περισσότερους πόρους στην ανταγωνιστικότητα, την έρευνα, την καινοτομία, την άμυνα και την εξωτερική πολιτική και λιγότερους στις πολιτικές συνοχής και γεωργίας.

Αρκετές από τις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες θεωρούν δηλαδή, ότι οι προτεινόμενες περικοπές πλήττουν κυρίως τους τομείς, που θα έπρεπε να ενισχυθούν όπως η καινοτομία ή η άμυνα. Υποστηρίζουν επίσης ότι οι 16 χώρες, οι λεγόμενες και «φίλοι της συνοχής», που ζητούν δηλαδή διατήρηση ή αύξηση των κονδυλίων συνοχής αντιπροσωπεύουν μικρότερο ποσοστό του ευρωπαϊκού ΑΕΠ από τις καθαρές συνεισφέρουσες χώρες, που χρηματοδοτούν το μεγαλύτερο μέρος του κοινοτικού προϋπολογισμού.

Το αποτέλεσμα είναι μια αναμενόμενη αναμέτρηση ανάμεσα στους «Φίλους της Συνοχής» – τις χώρες της Κεντρικής, Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης, που επιδιώκουν τη διατήρηση των παραδοσιακών πολιτικών – και τους «Φειδωλούς» του Βορρά, που ζητούν μικρότερο και περισσότερο προσανατολισμένο στις νέες προκλήσεις προϋπολογισμό.

Οι πρώτες διαπραγματεύσεις αναμένονται να διεξαχθούν στο επικείμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, την ερχόμενη εβδομάδα. Και ενώ ο στόχος του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα είναι να συμφωνηθεί ο προϋπολογισμός έως τα τέλη του έτους, αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες ήδη προεξοφλούν ότι ενδεχομένως να μην επιτευχθεί. «Θα χυθεί αίμα» αναφέρουν χαρακτηριστικά κάποιοι εξ αυτών.