Ελευθερία Κούρταλη

Σε νέα αύξηση επιτοκίων προχώρησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατά 25 μονάδες βάσης, όπως και αναμενόταν ευρέως, λόγω της αυξημένης πληθωριστικής πίεσης που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ενώ προχώρησε παράλληλα σε νέες προβλέψεις για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη. Οπως σημείωσε η Κριστίν Λαγκάρντ, η απόφαση γι’ αυτή την αύξηση ήταν «εύκολη», ενώ αν και δεν έδωσε κανένα «σήμα» για το ενδεχόμενο να ακολουθήσει και άλλη, διεμήνυσε πως οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό είναι ανοδικοί. Πάντως, αναλυτές εκτιμούν πως οι πιθανότητες για νέα αύξηση των επιτοκίων στο δ΄ τρίμηνο είναι αυξημένες.

Πιο αναλυτικά, το διοικητικό συμβούλιο, το οποίο συνεδρίασε αυτή τη φορά στο Βερολίνο με διοργανωτή την Bundesbank, με ομόφωνη απόφαση αύξησε για δεύτερη φορά μετά τον Ιούνιο τα επιτόκια της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης, τα οποία πλέον διαμορφώνονται σε 2,5%, 2,65% και 2,90% αντίστοιχα. «Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να δημιουργεί πιέσεις στον πληθωρισμό, ο οποίος αναμένεται να παραμείνει πολύ πάνω από τον στόχο για παρατεταμένη χρονική περίοδο», τόνισε η ΕΚΤ, κάτι που, κατά τους αναλυτές, σημαίνει ότι θα ακολουθήσει περαιτέρω σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής. Οι αγορές άλλωστε προβλέπουν ακόμη μία αύξηση επιτοκίων φέτος, ακολουθούμενη από άλλη μία ή δύο κινήσεις τον επόμενο χρόνο.

Η επικεφαλής της ΕΚΤ είχε μάλιστα σαφείς ευκαιρίες κατά τη συνέντευξη Τύπου να αντιταχθεί στις προσδοκίες της αγοράς και να θέσει υψηλότερο πήχυ για περαιτέρω σύσφιγξη κατά το υπόλοιπο του 2026 και το 2027, αλλά δεν το έκανε. Συγκεκριμένα, όταν ρωτήθηκε αν το 2,5% αντιπροσωπεύει το ανώτερο όριο του ουδέτερου επιτοκίου, σημείωσε ότι το ουδέτερο επιτόκιο είναι «εξαιρετικά εννοιολογικό» και «χωρίς μεγάλη σημασία».

Οπως εκτιμά η Pantheon Macroeconomics, «η ΕΚΤ θα μετατοπίσει το επιτόκιο της πολιτικής της πιο αποφασιστικά σε περιοριστικό έδαφος τους επόμενους έξι μήνες, με μία αύξηση τον Δεκέμβριο και άλλη μία τον Φεβρουάριο, ανεβάζοντας το επιτόκιο καταθέσεων στο 3%».

Η νέα κλιμάκωση των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν το τελευταίο διάστημα έχει οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου ξανά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και 40% υψηλότερα σε σχέση με τις αρχές Ιουλίου, και έχει αναζωπυρώσει τους φόβους για κύμα αυξήσεων τιμών στην Ευρωζώνη. Ηδη ο πληθωρισμός άγγιξε το 3,3% τον Αύγουστο, με τον πληθωρισμό της ενέργειας να εκτοξεύεται στο 14,3%. Προς το παρόν πάντως η οικονομία έχει αποδειχθεί πιο ανθεκτική από ό,τι αναμενόταν, με την ανάπτυξη να διαμορφώνεται στο 1,2% σε ετήσια βάση στο β΄ τρίμηνο και στο 0,6% σε τριμηνιαία βάση.

Οι προβλέψεις

Οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ αναθεώρησαν προς τα πάνω τις εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό για το 2027 και το 2028, διατηρώντας όμως τις εκτιμήσεις για το 2026 αμετάβλητες. Αναμένουν έτσι ότι ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί σε 3% φέτος, 2,5% το 2027 από 2,3% κατά τις προβλέψεις του Ιουνίου, και 2,1% το 2028 από 2% πριν. Σε ό,τι αφορά τον δομικό πληθωρισμό προβλέπουν μέσο ρυθμό 2,5% το 2026 (αμετάβλητος), ενώ αύξησαν στο 2,6% την εκτίμηση για το 2027 από 2,5% πριν και στο 2,3% το 2028 από 2,2%. «Το τελευταίο», όπως σχολιάζει η Capital Economics, «υποδηλώνει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν είναι σίγουροι ότι θα επιτύχουν τον στόχο τους για τον πληθωρισμό ακόμη και το 2028, κάτι που μπορεί να είναι ένα σημάδι επιθετικής στάσης προσεχώς».

Επίσης, ο ρυθμός ανάπτυξης αναθεωρήθηκε ανοδικά για το 2026-2027, αντανακλώντας την υψηλότερη από ό,τι αναμενόταν ανθεκτικότητα της οικονομίας της Ζώνης του ευρώ. Ειδικότερα τοποθετείται πλέον στο 0,9% το 2026 από 0,8% πριν, στο 1,4% το 2027 από 1,2% πριν, ενώ για το 2028 διατηρήθηκε στο 1,5%.

Η Λαγκάρντ τόνισε ότι τα στοιχεία για την ανάπτυξη, η οποία έχει αποδειχθεί ισχυρότερη, καθώς και αυτά για τον πληθωρισμό –ο οποίος, ειδικά αυτός των τροφίμων, είναι χαμηλότερος από ό,τι αναμενόταν– αποτέλεσαν θετική έκπληξη για την ΕΚΤ. Ωστόσο, ο πληθωρισμός θα έχει μεγαλύτερη διάρκεια και θα είναι πιο επίμονος από ό,τι είχε εκτιμηθεί. Ολα αυτά οδήγησαν στην αναθεώρηση των εκτιμήσεων.

Εντονη αβεβαιότητα

Οι προοπτικές πάντως εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από έντονη αβεβαιότητα και συγκεκριμένα οι κίνδυνοι είναι ανοδικοί για τον πληθωρισμό και καθοδικοί για την οικονομική ανάπτυξη, πρόσθεσε η Κριστίν Λαγκάρντ.

«Οι κίνδυνοι πληθωρισμού μπορεί να αυξάνονται και μια περαιτέρω αύξηση επιτοκίων τον Δεκέμβριο μπορεί να είναι πιο πιθανή παρά όχι, αλλά η ΕΚΤ πρέπει να προχωρήσει προσεκτικά. Η οικονομία ήταν ανθεκτική τους τελευταίους έξι μήνες, αλλά οι ταχέως αυξανόμενες τιμές του φυσικού αερίου σημαίνουν ότι το αρνητικό σοκ της προσφοράς αυξάνεται. Τελικά, σίγουρα θα βλάψει την ανάπτυξη. Το ερώτημα είναι πόσο και πότε», σχολιάζει ο Μαρκ Γουόλ, επικεφαλής οικονομολόγος της Deutsche Bank για την Ευρώπη.