Την ανάγκη για άμεση, συλλογική και συντονισμένη δράση απέναντι στην κλιματική κρίση που πλήττει την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, μία από τις πλέον ευάλωτες περιοχές παγκοσμίως, ανέδειξε η εκδήλωση παρουσίασης των συμπερασμάτων του Διεθνούς Συνεδρίου για το Κλίμα. Η εκδήλωση, την οποία διοργάνωσε ο Σύνδεσμος Φίλων του Ινστιτούτου Κύπρου, πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης στη Λευκωσία.

Στο επίκεντρο της παρουσίασης ήταν η υιοθέτηση της «Έκκλησης της Λευκωσίας για Δράση 2026» (Nicosia Call For Action 2026), η οποία είχε διαμορφωθεί κατά τις εργασίες του Διεθνούς Συνεδρίου στις 8–9 Απριλίου 2026, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.

Κ. Παπανικόλας: Σοβαρές ενδείξεις για φαινόμενο «Ελ Νίνιο» και έξαρση θερμοκρασιών

Παρουσιάζοντας τα συμπεράσματα, ο Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου και τέως Πρόεδρος του Ινστιτούτου Κύπρου, Καθηγητής Κώστας Παπανικόλας, προέβη σε μια ανησυχητική διαπίστωση, σημειώνοντας ότι «τα πράγματα δεν φαίνονται πολύ αισιόδοξα και αυτό οφείλεται καθαρά σε εμάς και όταν λέω σε εμάς εννοώ τους κατοίκους αυτού του περίεργου πλανήτη».

Αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του κ. Παπανικόλα σε δημοσιεύσεις επιστημονικών περιοδικών που κάνουν λόγο για «σοβαρές ενδείξεις ότι μπαίνουμε σε φαινόμενο Ελ Νίνιο. Το τελευταίο σημαντικό Ελ Νίνιο που είχαμε ήταν το 2007 και αν θυμάστε εκείνη τη χρονιά η Κύπρος είχε σοβαρό πρόβλημα με το νερό. Άρα εάν επιβεβαιωθεί το Ελ Νίνιο είναι πολύ πιθανό να έχουμε μια έξαρση των θερμοκρασιών».

Παράλληλα, ο κ. Παπανικόλας ανέλυσε τους τέσσερεις βασικούς άξονες της στρατηγικής δράσης που καθορίζει η «Έκκληση της Λευκωσίας 2026».

Πρώτος άξονας είναι η ενδυνάμωση πολιτών και κοινωνιών με έμφαση στην επένδυση στην εκπαίδευση, τη νεολαία, τις γυναίκες και την κοινωνικά δίκαιη μετάβαση. Ο δεύτερος άξονας αφορά δράσεις προς υλοποίηση με εστίαση στην επιστημονική συνεργασία για την ενεργειακή μετάβαση, τις καθαρές τεχνολογίες, την κυκλική οικονομία και τη μείωση της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα. Ο τρίτος άξονας αφορά στην ενίσχυση της διακυβέρνησης και της χρηματοδότησης καθώς υπάρχει ανάγκη για συμμετοχικά μοντέλα διακυβέρνησης και καλύτερο συντονισμό πολιτικών. Τελος, ο τέταρτος άξονας αφορά στην ενίσχυση συνεργασιών μέσω επιστημονικής διπλωματίας για την ανάπτυξη εμβληματικών διασυνοριακών έργων σε περιφερειακό επίπεδο.

Π. Χατζηνικολάου: Τα δύο τρίτα των ημερών του 2025 ήταν θερμότερα από το κανονικό

Στη δική του παρέμβαση, ο καθηγητής του Ινστιτούτου Κύπρου, Πάνος Χατζηνικολάου, παρέθεσε επιστημονικά δεδομένα για την πορεία της θερμοκρασίας, υπογραμμίζοντας ότι οι 10 πιο θερμές χρονιές έχουν καταγραφεί όλες μετά το 2015. «Σχεδόν έχουμε ακουμπήσει τον 1,5 βαθμό Κελσίου που η Συμφωνία του Παρισιού προτείνει ότι είναι καλό να αποφύγουμε, να μην το φτάσουμε στα μέσα του αιώνα. Είμαστε στο 2026 και έχουμε ακουμπήσει τον 1,5 βαθμό Κελσίου παγκόσμιας θέρμανσης σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, περίπου στα μέσα του 19ου αιώνα, όσον αφορά τις θερμοκρασίες που είναι η περίοδος μετρήσεων για να συγκρίνουμε».

Ειδικότερα σε ό,τι αφορά στην Κύπρο ο κ. Χατζηνικολάου ανέφερε ότι παρακολουθούν και αναλύουν την εξέλιξη της κλιματικής αλλαγής, όσον αφορά τις θερμοκρασίες, στη βάση δεδομένων του Τμήματος Μετεωρολογίας από το 1983. Φέρνοντας ως παράδειγμα τις μετρήσεις στην περιοχή της Αθαλάσσας στη Λευκωσία ανέφερε πως «βλέπουμε, ότι μετά το 2015 κάθε χρόνος είναι θερμότερος από το κανονικό. Υπήρχε μια αύξηση τον 21ο αιώνα, ένα ξεπέταγμα. Τώρα κάπως φαίνεται να έχουμε φτάσει σε ένα πλατό, υψηλό όμως με 1,5 με 2 βαθμούς Κελσίου θερμότερη η κάθε χρονιά από το κανονικό, εδώ στη Λευκωσία».

Η άνοδος της θερμοκρασίας αποτυπώνεται και στην ανάλυση ανά ημέρα. Σύμφωνα με τον καθηγητή, Πάνο Χατζηνικολάου, «το 2025, κυριάρχησαν οι κόκκινες υπερβάσεις (θερμότερες) παρά οι μπλε προς τα κάτω (ψυχρότερες). Μάλιστα, 245 μέρες του χρόνου είχαμε θετικές ανωμαλίες, όπως τις ονομάζουμε στατιστικά, δηλαδή θερμότερες μέρες. Τα δύο τρίτα των ημερών του 2025 ήτανε θερμότερα από τα κανονικά».

Χαρ. Θεοπέμπτου: Ανάγκη για 16.000 ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων ετησίως

Ιδιαίτερη έμφαση στην πρακτική πλευρά της θωράκισης των πόλεων και των υποδομών, απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, έδωσε ο βουλευτής και πρώην Επίτροπος Περιβάλλοντος, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου. «Έχουμε υψηλές θερμοκρασίες. Ποια είναι τα προβλήματα; Πώς είναι τα σπίτια του κόσμου; Ποιες συνήθειες έχουμε; Πώς χτίζουμε τις πόλεις και τα σχολεία μας; Όλα αυτά χρειάζονται προετοιμασία» είπε.

Ο κ. Θεοπέμπτου εξέφρασε την έντονή του ανησυχία γιατί όπως είπε κανείς δεν ασχολήθηκε με την πολιτική για τα κτίρια της ΕΕ που προβλέπει ότι από το 2028 θα πρέπει να χτίζονται κτίρια μηδενικών ρύπων. «Ξέρει κανένας να κάνει κτίριο μηδενικών ρύπων στην Κύπρο; Δεν θα έπρεπε να ξεκινήσει η κυβέρνηση να χτίζει πιλοτικά προγράμματα, να χτίσει δυο-τρία μικρά κτίρια; Ξέρουμε να κάνουμε ενεργειακές αναβαθμίσεις; Να πιάσουμε ένα κτίριο παλιό να το κάνουμε μηδενικών ρύπων» διερωτήθηκε.

Σύμφωνα με τον κ. Θεοπέμπτου μέχρι το 2050 θα πρέπει όλα τα κτίρια στην Κύπρο να είναι μηδενικών ρύπων. «Κι αν κάνουμε τη διαίρεση πόσα χρόνια μας έμειναν ως το 2050, θα δείτε ότι έπρεπε να κάνουμε 16.000 κτίρια το χρόνο ενεργειακή αναβάθμιση κι εμείς κάνουμε 1.000» κατέληξε.