Το Ιράν προχώρησε την Τετάρτη στην κατάληψη δύο πλοίων στα Στενά του Ορμούζ -εκ των οποίων το ένα ελληνόκτητο- ενισχύοντας τον έλεγχό του σε αυτή τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό μετά την ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι αναστέλλει επ’ αόριστον τις επιθέσεις, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ενδείξεις επανέναρξης των ειρηνευτικών συνομιλιών.

Το καθεστώς της εκεχειρίας, η οποία επρόκειτο να λήξει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, παραμένει ασαφές. Σε αιφνιδιαστική μεταστροφή, λίγες ώρες μετά τις απειλές για νέα κλιμάκωση, ο Τραμπ ανακοίνωσε μονομερώς την Τρίτη ότι οι ΗΠΑ θα παρατείνουν την εκεχειρία, έως ότου εξεταστεί ιρανική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου.

Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι δεν επιβεβαίωσαν ότι συμφώνησαν σε παράταση και επέκριναν την απόφαση της Ουάσιγκτον να διατηρήσει τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών, τον οποίο η Τεχεράνη θεωρεί πράξη πολέμου. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε ότι πλήρης εκεχειρία θα είχε νόημα μόνο εφόσον αρθεί ο αποκλεισμός.

Οπως τόνισε, η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ –ενός στενού περάσματος από το οποίο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου πριν από τον πόλεμο– είναι αδύνατη υπό συνθήκες «κατάφωρης παραβίασης της εκεχειρίας».

«Δεν πετύχατε τους στόχους σας μέσω στρατιωτικής επιθετικότητας και δεν θα τους πετύχετε ούτε με εκφοβισμό», έγραψε σε ανάρτησή του, προσθέτοντας ότι «η μόνη οδός είναι η αναγνώριση των δικαιωμάτων του ιρανικού λαού».

Αποπέμφθηκε ο αρχηγός του αμερικανικού Ναυτικού

Παράλληλα, στο Πεντάγωνο σημειώθηκε νέα αναστάτωση, καθώς ο υπουργός Ναυτικού των ΗΠΑ, Τζον Φίλαν, αποπέμφθηκε από τη θέση του, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και πρόσωπο με γνώση της υπόθεσης. Η εξέλιξη έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την απομάκρυνση του επικεφαλής του αμερικανικού Στρατού Ξηράς από τον υπουργό Αμυνας Πιτ Χέγκσεθ.

Το Πεντάγωνο επιβεβαίωσε ότι ο Φίλαν αποχωρεί «άμεσα», χωρίς να δώσει αιτιολογία ούτε να διευκρινίσει αν πρόκειται για οικειοθελή αποχώρηση.

Ο Τραμπ έχει επίσης υποχωρήσει από προηγούμενες απειλές για πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις και πολιτικές υποδομές — ενέργειες που, σύμφωνα με τον ΟΗΕ και άλλους οργανισμούς, θα παραβίαζαν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Παρ’ όλα αυτά, η πρόοδος προς τον τερματισμό του πολέμου, που ξεκίνησε με κοινές επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, παραμένει περιορισμένη.

Η κατάσταση οδηγεί τις δύο πλευρές σε αδιέξοδο, με τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά κλειστά και τις παγκόσμιες οικονομίες υπό πίεση. Χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στη Μέση Ανατολή, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο, όπου η φιλοϊρανική Χεζμπολάχ έχει εμπλακεί στις συγκρούσεις.

Λευκός Οίκος: «Πειρατεία» η κατάληψη των πλοίων

Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν κατέσχεσαν τα δύο πλοία –τα «Epaminondas» και «MSC Francesca»– επικαλούμενοι παραβίαση αδειών και παρεμβολές στα συστήματα πλοήγησης. Τρίτο πλοίο δέχθηκε πυρά αλλά συνέχισε την πορεία του.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Κάρολαϊν Λέβιτ χαρακτήρισε την κατάσχεση «πειρατεία», υποστηρίζοντας ότι δεν συνιστά παραβίαση της εκεχειρίας, καθώς τα πλοία δεν ήταν αμερικανικά ή ισραηλινά.

Ο αμερικανικός στρατός έχει δώσει εντολή σε περισσότερα από 30 πλοία να αλλάξουν πορεία στο πλαίσιο του αποκλεισμού, ενώ έχει αναχαιτίσει τουλάχιστον τρία ιρανικά δεξαμενόπλοια σε ασιατικά ύδατα, σύμφωνα με πηγές.

Η τιμή του Brent παρέμεινε πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη ανησυχία στις διεθνείς αγορές.

«Δεν υπάρχει νέα προθεσμία για την εκεχειρία»

Στην ανακοίνωσή του την Τρίτη, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδέχθηκαν αίτημα Πακιστανών μεσολαβητών να αναστείλουν προσωρινά τις επιθέσεις κατά του Ιράν, «μέχρι οι ηγέτες και οι εκπρόσωποι να καταλήξουν σε μια ενιαία πρόταση… και να ολοκληρωθούν οι συνομιλίες, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο».

Ωστόσο, όπως δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κ. Λέβιτ, δεν έχει τεθεί καμία νέα προθεσμία για την υποβολή της πρότασης ή την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.

Το Πακιστάν, που λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, συνεχίζει τις προσπάθειες για να φέρει τις δύο πλευρές στο τραπέζι, μετά την αποτυχία και των δύο να εμφανιστούν σε προκαταρκτικές συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ την Τρίτη, λίγο πριν από τη λήξη της εκεχειρίας.

Μια πρώτη φάση συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στο Ισλαμαμπάντ έντεκα ημέρες νωρίτερα δεν είχε οδηγήσει σε συμφωνία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν από το Ιράν να εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό υψηλού βαθμού ουρανίου και να σταματήσει κάθε περαιτέρω πυρηνική δραστηριότητα που θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατασκευή πυρηνικού όπλου. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα είναι αποκλειστικά ειρηνικό και ζητά την άρση των κυρώσεων, αποζημιώσεις για τις ζημιές του πολέμου και αναγνώριση του ελέγχου της στα Στενά του Ορμούζ.

Παράλληλα, το Ιράν έχει θέσει ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία εκεχειρίας και την κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στο Ισραήλ και τη λιβανέζικη Χεζμπολάχ. Την Τετάρτη, ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές στον Λίβανο προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον πέντε ανθρώπων, μεταξύ των οποίων και η δημοσιογράφος Αμάλ Χαλίλ, στο πιο αιματηρό περιστατικό μετά την ανακοίνωση σύντομης εκεχειρίας στις 16 Απριλίου.

Οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν την εκτέλεση άνδρα που καταδικάστηκε για διασυνδέσεις τόσο με εξόριστη αντιπολιτευτική οργάνωση όσο και με τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.