Η υπόθεση κατασκοπείας που συνδέεται με την Nvidia φέρνει ξανά στο προσκήνιο τον τεχνολογικό ανταγωνισμό ΗΠΑ – Κίνας, με φόντο την τεχνητή νοημοσύνη και τα προηγμένα μικροτσίπ. Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η Κινέζα επιχειρηματίας Αλις Χουάνγκ ήταν πράκτορας του κινεζικού υπουργείου Κρατικής Ασφάλειας, με την Nvidia να έχει ξεκινήσει εσωτερική έρευνα για την υπόθεση.

Επί Σι Τζινπίνγκ, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας έχει αναβαθμίσει σημαντικά τις μυστικές υπηρεσίες της χώρας, οι οποίες πλέον διαθέτουν μεγαλύτερες δυνατότητες και εμφανίζονται πιο δυναμικά στο προσκήνιο, προβάλλοντας συστηματικά τη σημασία της τεχνολογικής ασφάλειας και τους κινδύνους που, όπως υποστηρίζουν, απορρέουν από τη δράση των ΗΠΑ.

«Πρόκειται για μια προκλητική ενέργεια, αλλά δεν νομίζω ότι θα έπρεπε να μας εκπλήσσει», δήλωσε ο Κρίστοφερ Κ. Τζόνσον, πρώην αξιωματούχος των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών και σήμερα επικεφαλής της συμβουλευτικής εταιρείας διαχείρισης κινδύνων China Strategies Group.

«Οταν η Κίνα χαρακτηρίζει κάτι εθνική στρατηγική προτεραιότητα και κινητοποιεί προς αυτήν την κατεύθυνση ολόκληρη την κοινωνία, όπως συμβαίνει με τα μικροτσίπ και την τεχνητή νοημοσύνη, είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει κάθε διαθέσιμο μέσο για να πετύχει τον στόχο της. Θα προσπαθήσει να αποκτήσει την απαραίτητη τεχνογνωσία, να την αγοράσει ή ακόμη και να την κλέψει», πρόσθεσε.

Προς το παρόν, η υπόθεση δεν φαίνεται να επηρεάζει τα σχέδια για τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ την επόμενη εβδομάδα στη Σενζέν, στη νότια Κίνα. Μάλιστα, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε τη Δευτέρα ότι δεν προτίθεται να θέσει το ζήτημα στον Κινέζο ομόλογό του.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υποβαθμίσει τις αναφορές για κινεζικές κατασκοπευτικές επιχειρήσεις και κυβερνοεπιθέσεις εναντίον των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι και η Ουάσιγκτον καταφεύγει σε ανάλογες πρακτικές.

Η στάση αυτή απέχει αισθητά από εκείνη της κυβέρνησης Μπάιντεν, η οποία στις αρχές του 2023 είχε έρθει σε ανοιχτή αντιπαράθεση με το Πεκίνο, μετά τον εντοπισμό κινεζικού κατασκοπευτικού αερόστατου που διέσχιζε τον αμερικανικό εναέριο χώρο. Το περιστατικό είχε οδηγήσει σε αναστολή των επίσημων επαφών μεταξύ των δύο χωρών για αρκετούς μήνες.

Η πιο χαλαρή αντιμετώπιση του ζητήματος από τον Τραμπ ενδέχεται να ενθαρρύνει την Κίνα να αναλάβει μεγαλύτερα ρίσκα, εκτιμά ο Ντένις Γουάιλντερ, πρώην αναλυτής των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών για την Κίνα και ανώτερος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Τζορτζτάουν.

«Η συνολικά αδιάφορη στάση του προέδρου απέναντι στην κατασκοπεία καθησυχάζει το Πεκίνο, καθώς του δημιουργεί την εντύπωση ότι οι πολιτικές συνέπειες τέτοιων επιχειρήσεων θα είναι απολύτως διαχειρίσιμες», σημείωσε.

Μέχρι πρόσφατα, στη Σενζέν αναμενόταν να ταξιδέψει και ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ. Ο επικεφαλής της εταιρείας είχε δώσει το «παρών» στο επίσημο δείπνο που παρέθεσε ο Λευκός Οίκος κατά την επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στις ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο, ενώ είχε συμμετάσχει και στην επίσκεψη του Τραμπ στο Πεκίνο τον Μάιο, έπειτα από προσωπική πρόσκληση του Αμερικανού προέδρου.

«Ο πρόεδρος έχει επανειλημμένα υποβαθμίσει τη σημασία της κινεζικής κατασκοπείας, λέγοντας ότι όλοι κάνουν το ίδιο», ανέφερε ο Γουάιλντερ. «Το πρόβλημα είναι ότι καμία άλλη χώρα δεν κατασκοπεύει με τον τρόπο που το κάνουν οι Κινέζοι».

Τα τελευταία χρόνια, Κινέζοι πράκτορες έχουν κατηγορηθεί για απόπειρες υποκλοπής δεδομένων από τα κινητά τηλέφωνα Αμερικανών υποψηφίων για την προεδρία, στρατολόγησης μελών του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού και διείσδυσης στο περιβάλλον πολιτικών προσώπων. Παράλληλα, τους έχουν αποδοθεί προσπάθειες εγκατάστασης κακόβουλου λογισμικού σε δίκτυα ηλεκτροδότησης και συστήματα ύδρευσης, υποδομές από τις οποίες εξαρτάται καθημερινά ο αμερικανικός πληθυσμός.

Το Πεκίνο έχει παράλληλα μακρά ιστορία σκληρών επιχειρήσεων αντικατασκοπίας. Από το 2010 έως το 2012, η κινεζική κυβέρνηση σκότωσε ή φυλάκισε 18 έως 20 ανθρώπους που παρείχαν πληροφορίες στη CIA στην Κίνα, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στις αμερικανικές επιχειρήσεις συλλογής πληροφοριών στη χώρα για αρκετά χρόνια, όπως είχε αποκαλύψει δημοσίευμα των New York Times το 2017.

Οι κατασκοπευτικές δραστηριότητες έχουν επανειλημμένα επιβαρύνει τις σχέσεις των δύο χωρών, προκαλώντας κατά καιρούς ακόμη και διπλωματικές κρίσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το περιστατικό του 2001, όταν αμερικανικό αναγνωριστικό αεροσκάφος του Πολεμικού Ναυτικού συγκρούστηκε με κινεζικό μαχητικό κοντά στο νησί Χαϊνάν, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο Κινέζος πιλότος. Το Πεκίνο κατηγόρησε την Ουάσιγκτον για κατασκοπεία και κράτησε τα 24 μέλη του αμερικανικού πληρώματος για 11 ημέρες.

Μια πολύ πιο εξελιγμένη υπηρεσία πληροφοριών

Το υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας, η βασική υπηρεσία πληροφοριών της Κίνας, έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια. Από έναν μηχανισμό που στο παρελθόν βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στη συλλογή πληροφοριών και φημών μέσα από συζητήσεις σε δεξιώσεις πρεσβειών, έχει εξελιχθεί σε μια σύγχρονη υπηρεσία κατασκοπείας, με δυνατότητες που της επιτρέπουν πλέον να ανταγωνίζεται ευθέως τη CIA. Διαθέτει μεγαλύτερους προϋπολογισμούς και προηγμένα τεχνολογικά εργαλεία, μεταξύ των οποίων και η τεχνητή νοημοσύνη.

Παράλληλα, έχει ενισχυθεί σημαντικά και η θέση της στην κινεζική πολιτική ιεραρχία. Το 2022, ο Σι Τζινπίνγκ προήγαγε τον τότε επικεφαλής του υπουργείου, Τσεν Γουεντσίνγκ, στο Πολιτικό Γραφείο του Κομμουνιστικού Κόμματος, το οποίο αποτελείται από 24 κορυφαία στελέχη της κινεζικής ηγεσίας. Ηταν η πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες που επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της χώρας αποκτούσε θέση σε αυτό το ανώτατο κομματικό όργανο.

Το υπουργείο, που για χρόνια λειτουργούσε σχεδόν αποκλειστικά στο παρασκήνιο, έχει αρχίσει πλέον να κάνει αισθητή την παρουσία του και δημόσια. Μέσω του επίσημου λογαριασμού του στην κινεζική πλατφόρμα WeChat δημοσιεύει τακτικά προειδοποιήσεις για ξένους κατασκόπους.

Μάλιστα, έχει δώσει στη δημοσιότητα υποθέσεις Κινέζων πολιτών που εργάζονταν για την κυβέρνηση ή για εταιρεία στρατιωτικών εξοπλισμών στο Τόκιο και τη Ρώμη και οι οποίοι, σύμφωνα με τις κινεζικές αρχές, προσεγγίστηκαν από στελέχη της CIA με σκοπό να τους αποσπάσουν πληροφορίες για την κινεζική κυβέρνηση ή τον στρατό.

Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ έχουν διευρύνει τις επιχειρήσεις συλλογής πληροφοριών στην Κίνα, στρέφοντας πλέον το ενδιαφέρον τους όχι μόνο σε στρατιωτικούς και κυβερνητικούς στόχους, αλλά και σε ιδιωτικές κινεζικές επιχειρήσεις. Αυτό αποκάλυψε φέτος ο αναπληρωτής διευθυντής της CIA, Μάικλ Ελις, σε συνέδριο για την κυβερνοασφάλεια.

Οπως εξήγησε, σε αντίθεση με προηγούμενους γεωπολιτικούς ανταγωνιστές των ΗΠΑ, η Κίνα «συνιστά μια θεμελιωδώς διαφορετική απειλή, καθώς ο ανταγωνισμός μαζί της είναι οικονομικός».

Στο πλαίσιο αυτό, η CIA έχει προχωρήσει και σε μια ασυνήθιστη κίνηση, επιχειρώντας να στρατολογήσει πληροφοριοδότες μέσω δημόσιων εκκλήσεων. Εχει δημοσιεύσει αρκετά βίντεο στα κινεζικά, με τα οποία καλεί δυσαρεστημένους Κινέζους αξιωματούχους να μοιραστούν με τις ΗΠΑ κρατικά μυστικά.

Από την πλευρά του, το κινεζικό υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας χλεύασε τα βίντεο μέσω του λογαριασμού του στο WeChat, χαρακτηρίζοντάς τα «πρόχειρα» και «γελοία», ενώ έκανε λόγο για «ακατανόητη ανικανότητα» της CIA.

Η Κίνα αμφισβητεί τις κατηγορίες

Στην Κίνα, η υπόθεση της Nvidia έχει προκαλέσει ερωτήματα για το τι θα μπορούσε να αποκομίσει το Πεκίνο από μια τέτοια επιχείρηση.

Η Αλις Χουάνγκ εργαζόταν ως στέλεχος της Megaspeed, μιας εταιρείας με έδρα τη Σιγκαπούρη, η οποία προμηθεύεται προηγμένα μικροτσίπ της Nvidia.

Οι ΗΠΑ άρχισαν να περιορίζουν τις απευθείας πωλήσεις προηγμένων μικροτσίπ στην Κίνα στα τέλη του 2022. Ωστόσο, κινεζικές εταιρείες μπορούν να αποκτούν πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ μέσω κέντρων δεδομένων στη Νοτιοανατολική Ασία, τα οποία χρησιμοποιούν τέτοια μικροτσίπ. Σε αυτά περιλαμβάνονται και τα κέντρα δεδομένων που διαχειρίζεται η Megaspeed.

Την ίδια στιγμή, το Πεκίνο ενθαρρύνει τις εγχώριες επιχειρήσεις να στραφούν σε λιγότερο ισχυρά μικροτσίπ κινεζικής κατασκευής, επιδιώκοντας να περιορίσει την εξάρτηση της χώρας από ξένους προμηθευτές. Η πολιτική αυτή έχει οδηγήσει ορισμένους αναλυτές να αμφισβητούν το πόσο σημαντική θα μπορούσε να είναι για την Κίνα μια επιχείρηση κατασκοπείας που σχετίζεται με την Nvidia.

«Η Κίνα δεν θέλει να εισάγει τόσα πολλά μικροτσίπ της Nvidia», δήλωσε ο Σεν Ντινγκλί, μελετητής διεθνών σχέσεων στη Σαγκάη. «Προσπαθεί να αναγκάσει τις κινεζικές επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν μικροτσίπ εγχώριας κατασκευής, όπως αυτά της Huawei».

Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών έχει απορρίψει τις καταγγελίες περί κατασκοπείας που συνδέονται με την υπόθεση της Χουάνγκ, χαρακτηρίζοντάς τες «τίποτα περισσότερο από μια προσπάθεια δυσφήμησης της Κίνας».

Πηγή: New York Times