Γράφει ο Αιμίλιος Χαρμπής

Eνας νεαρός άνδρας με κοντοκουρεμένο κεφάλι τρέχει με όλες του τις δυνάμεις κυνηγημένος από δύο άνδρες με κοστούμια. Μερικά από τα κλοπιμαία του πέφτουν στον δρόμο. Ταυτόχρονα ένας αφηγητής –αργότερα θα μάθουμε ότι είναι ο ίδιος– μας προσκαλεί: «Διάλεξε ζωή, διάλεξε δουλειά, διάλεξε καριέρα, διάλεξε οικογένεια, διάλεξε μεγάλη τηλεόραση κ.ο.κ.». Στο ηχητικό φόντο η ρυθμική εισαγωγή του «Lust for Life» του Ιγκι Ποπ δίνει τον τόνο και μας βάζει στο κλίμα. Ο νεαρός Γιούαν ΜακΓκρέγκορ κοιτάζει απευθείας την κάμερα και γελάει με την ψυχή του. Η μουσική συνεχίζει μέχρι να συστηθούν όλοι οι ήρωες και να ειπωθεί η προκλητική ατάκα: «Επιλέγω να μη διαλέξω τη ζωή. Οι λόγοι; Δεν υπάρχουν λόγοι. Ποιος χρειάζεται λόγους όταν έχεις ηρωίνη;».

Μία από τις πιο εμβληματικές εισαγωγικές σκηνές στην ιστορία του σινεμά ανήκει αναμφίβολα στο «Trainspotting» του Ντάνι Μπόιλ, το οποίο κυκλοφορεί από χθες ταυτόχρονα σε όλη την Ευρώπη σε επετειακή, ψηφιακά επεξεργασμένη έκδοση, με αφορμή τα 30 χρόνια από την πρώτη του εμφάνιση. Το «Lust for Life» της εισαγωγής δεν βρίσκεται εκεί απλώς λόγω του πιασάρικου ρυθμού, αλλά επειδή συμβολίζει μια από τις κεντρικές θεματικές της ταινίας. Λίγα άλλωστε συνοδευτικά σάουντρακ είναι τόσο σημαντικά και επιτυχημένα όσο αυτό του «Trainspotting», σε βαθμό που περίπου ένα χρόνο αργότερα κυκλοφόρησε και δεύτερο(!) άλμπουμ, το οποίο συμπεριέλαβε κομμάτια που κόπηκαν από το τελικό μοντάζ της ταινίας, μαζί με άλλα που αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τους δημιουργούς της.

Γενικώς η μουσική της ταινίας είναι καλά διαλεγμένη. Εκτός του Ιγκι Ποπ, εκεί υπάρχουν και άλλες επιτυχίες του ’70s-’80s παρελθόντος, όπως το «Perfect Day» του Λου Ριντ, το οποίο συνοδεύει τη σκηνή της παρ’ ολίγον μοιραίας δόσης του πρωταγωνιστή ή το «Deep Blue Day» του Μπράιαν Ινο, που λειτουργεί ως «χαλί» στην ψυχεδελική βουτιά του ήρωα μέσα στην «πιο βρώμικη τουαλέτα της Σκωτίας». Γενικώς μιλάμε για καλλιτέχνες, το έργο των οποίων είχε στενή σχέση με τη χρήση ναρκωτικών, ενώ κάποιοι αναφέρονται και στο βιβλίο του Ιρβιν Γουέλς, που διασκευάζεται στο φιλμ.

Από το «Trainspotting» πάντως δεν λείπει και η μουσική της εποχής του. Τόσο οι Blur όσο και οι Pulp, ως εκπρόσωποι της Βritpop της δεκαετίας του 1990, συμμετέχουν στο σάουντρακ με τα «Sing» και «Mile End» αντίστοιχα. Στα ανεκδοτολογικά της ταινίας αναφέρεται ότι ο Ντάνι Μπόιλ προσέγγισε και τους Oasis ώστε να συμμετάσχουν, ωστόσο ο Νόελ Γκάλαχερ απέρριψε την πρόταση λόγω… παρεξήγησης: πίστεψε ότι η ταινία ήταν αφιερωμένη στους «trainspotters», κάτι παράξενους τύπους που συνήθιζαν να σημειώνουν τους αριθμούς των τρένων στις βρετανικές αποβάθρες (κυρίως) κατά τις δεκαετίες του 1930 και 1940.

Δεν είναι όμως μόνο αυτά. Η μουσική του «Trainspotting» έχει και έντονο ηλεκτρονικό χαρακτήρα, ιδιαίτερα στο δεύτερο μέρος της ταινίας με προεξάρχουσα την περίφημη σκηνή της απεξάρτησης, όπου ακούγεται το «Dark and Long – Dark Train» των Underworld. Ακολουθεί ίσως το πιο ’90s μοντάζ που θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς, με τον Ρέντον να μετακομίζει στο Λονδίνο και το «Think about the way» του Ice MC στα ηχεία, ενώ οι Elastica προσφέρουν ένα απολαυστικό ροκ διάλειμμα με το «2:1», πριν γυρίσουμε ξανά πίσω στην κονσόλα για το οργιαστικό –και πικρά ειρωνικό– φινάλε, χτισμένο πάνω στον ρυθμό του «Born Slippy» των Underworld.