Έχω γράψει μια σειρά από άρθρα και έχω επιχειρηματολογήσει ότι, για να είναι σωστή μια δημοσκόπηση, θα πρέπει οι ερωτήσεις να είναι ξεκάθαρες και κατανοητές στους συμμετέχοντες, να μην τους καθοδηγούν προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση και οι απαντήσεις να μην επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες και μάλιστα τελείως αυθαίρετες, από τους αναλυτές του αποτελέσματος. Δυστυχώς, συνεχίζεται η ίδια τακτική, με αποτέλεσμα να μην καταγράφεται αυτό που λέει και εννοεί ο πολίτης.

Η τελευταία δημοσκόπηση της RAI Consultants για λογαριασμό του τηλεοπτικού σταθμού ΑΛΦΑ δεν αποτελεί εξαίρεση. Είχε μια σειρά ερωτήσεων «πόσο ευχαριστημένος/η είσαι από...» και οι επιλογές ήταν «Πολύ ικανοποιημένος/η, Αρκετά ικανοποιημένος/η, Όχι και τόσο ικανοποιημένος/η και Καθόλου ικανοποιημένος/η». Στην ανάλυση των απαντήσεων αυτών, κυρίως ο Ολύμπιος Τουμάζου της RAI, αλλά και οι συνάδελφοι Γιώργος Κασκάνης και Μαρίνα Οικονομίδου κατέγραψαν την απάντηση «Όχι και τόσο ικανοποημένος/η» ως αρνητική.

Για παράδειγμα, στην ερώτηση «Ικανοποίηση από τον τρόπο που επιτελεί τα καθήκοντά του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας» 10% δήλωσαν Πολύ ικανοποιημένοι, 29% Αρκετά ικανοποιημένοι, 33% Όχι και τόσο ικανοποιημένοι και 27% Καθόλου ικανοποιημένοι. Στην ανάλυση/ερμηνεία που δόθηκε, παρουσιάστηκε ότι το 39% είναι ικανοποιημένοι από τον τρόπο που ασκεί τα καθήκοντά του ο Πρόεδρος και το 60% ότι δεν είναι. Και ερωτώ: Από πότε το «Όχι και τόσο ικανοποιημένος» σημαίνει δυσαρέσκεια, ή δεν είμαι ικανοποιημένος; Είναι απλά Ελληνικά: «Όχι και τόσο ικανοποιημένος» σημαίνει ότι είμαι μεν ικανοποιημένος, έστω και σε μικρό βαθμό, αλλά περιμένω περισσότερα. Αυτό αντιλαμβάνεται ο πολίτης και αυτό είναι που λέει όταν είναι μερικώς ικανοποιημένος.

Συνεπώς, στη συγκεκριμένη ερώτηση, το 72% είναι ικανοποιημένοι από τον τρόπο που ασκεί τα καθήκοντά του ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης, λίγοι σε πολύ μεγάλο βαθμό (10%), σχεδόν το ένα τρίτο των ερωτηθέντων (29%) σε μεγάλο βαθμό και άλλο ένα τρίτο (33%) είναι ικανοποιημένοι σε μικρό βαθμό.

Ερωτήσεις με τις ίδιες επιλογές απαντήσεων αφορούσαν επίσης την εξωτερική και εσωτερική διακυβέρνηση, τον χειρισμό της κρίσης στο Ιράν, την εμπιστοσύνη στα κόμματα, το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών, της στρατιωτικής ενίσχυσης από την Ελλάδα, την υποστήριξη της Ευρώπης κλπ.

Η ερμηνεία/ανάλυση ότι η απάντηση «Όχι και τόσο ικανοποιημένος/η» έχει αρνητικό πρόσημο, είναι τελείως αυθαίρετη και λανθασμένη. Αλλοιώνει την αντίληψη και την άποψη των πολιτών στα συγκεκριμένα θέματα, δημιουργεί εντέχνως μια αρνητική εικόνα και καλλιεργεί ένα αρνητικό κλίμα ανάμεσα στην κοινωνία και εμμέσως χειραγωγεί τους πολίτες.

Πριν από μερικές εβδομάδες είχα μια κάπως έντονη συζήτηση με αναλυτή δημοσκοπήσεων για το θέμα αυτό. Επέμενε ότι με βάση τη βιβλιογραφία των δημοσκοπήσεων, η απάντηση «Όχι και τόσο ικανοποιημένος/η» έχει αρνητική έννοια. Δηλαδή, όταν μας τηλεφωνούν για να λάβουμε μέρος σε μια δημοσκόπηση, θα πρέπει να έχουμε μπροστά μας τη βιβλιογραφία των δημοσκοπήσεων για να ξέρουμε τι εννοούν όταν ρωτούν κάτι σε απλά Ελληνικά. Δεν ξέρω αν πρέπει να σκίσουν τα πτυχία τους οι φιλόλογοι, ή αν οι δημοσκόποι θα πρέπει να μάθουν καλά Ελληνικά.

Καθαρές ερωτήσεις και καθαρές απαντήσεις υπάρχουν. Για παράδειγμα, οι ερωτήσεις «Πόσο ικανοποιημένος/η είσαι» και οι επιλογές «Πολύ, Αρκετά, Όχι και τόσο, Καθόλου» μπορούν να αντικατασταθούν με το εξής: Από το μηδέν μέχρι το 10, όπου το μηδέν σημαίνει καθόλου ικανοποιημένος/η και το 10 απόλυτα ικανοποιημένος/η, πόσο ικανοποιημένος/η είσαι από...». Από το μηδέν μέχρι το 4 υπάρχει δυσαρέσκεια από μικρό μέχρι μεγάλο βαθμό, το πέντε είναι ουδέτερο, ούτε το ένα ούτε το άλλο και από το 6 μέχρι 10 υπάρχει ικανοποίηση από μικρό μέχρι μεγάλο βαθμό. Μόνο έτσι εξάγονται τα σωστά συμπεράσματα για το πώς νιώθουν οι πολίτες και αποφεύγονται οι αυθαίρετες ερμηνείες και οι αλχημείες.

Ο κ. Κυριάκος Ιακωβίδης είναι πολιτικός επιστήμονας / δημοσιογράφος.