Νέες διαφωνίες μεταξύ των Ευρωπαίων συμμάχων της Ουκρανίας προκαλεί η πρωτοβουλία του Φινλανδού προέδρου, Αλεξάντερ Στουμπ, και του Νορβηγού πρωθυπουργού, Γιόνας Γκαρ Στέρε, να επικοινωνήσουν χθες τηλεφωνικά με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, επιχειρώντας να συμβάλουν στην επανεκκίνηση των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία.

Η διάρκειας περίπου 90 λεπτών συνομιλία προκάλεσε αντιδράσεις ακόμη και μεταξύ των σκανδιναβικών χωρών, με τη Δανία και τη Σουηδία να αμφισβητούν τη σκοπιμότητα της πρωτοβουλίας, ενώ επικρίσεις διατυπώθηκαν και από τη Λιθουανία. Ουσιαστικά και για πρώτη φορά το «μπλοκ» των σκανδιναβικών χωρών «έσπασε», όπως παρατηρεί Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Πάντως, στον απόηχο των αντιδράσεων, ο Φινλανδός πρέσβης στην Ε.Ε., Γιόρι Αρβόνεν, αναμένεται να ενημερώσει το πρωί τους ομολόγους του στις Βρυξέλλες για το περιεχόμενο της επικοινωνίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ενημέρωση θα πραγματοποιηθεί σε ειδική αίθουσα ασφαλείας του Συμβουλίου της Ε.Ε., σε αυστηρά περιορισμένη σύνθεση, αποκλειστικά με τη συμμετοχή των πρέσβεων και χωρίς ηλεκτρονικές συσκευές.

Χθες, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν εξέφρασε ανοιχτά τη δυσαρέσκειά της, υποστηρίζοντας ότι η πρωτοβουλία δεν είχε συντονιστεί με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους εταίρους.

«Ειλικρινά, δεν γνωρίζω τι πιστεύουν ότι μπορούν να επιτύχουν» τόνισε, επιμένοντας ότι οι Ευρωπαίοι οφείλουν να διατηρήσουν ενιαία στάση απέναντι στη Μόσχα.

Επιφυλάξεις εξέφρασε και ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο να εμφανιστεί διχασμένη η ευρωπαϊκή πλευρά.

Από την πλευρά της, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι επανέφερε το ζήτημα της εκπροσώπησης της Ευρώπης στις ενδεχόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, επισημαίνοντας ότι εξακολουθεί να μην υπάρχει συμφωνία για το ποιος θα μιλήσει εκ μέρους της. Ζήτησε, μάλιστα, να οριστούν το συντομότερο δυνατόν, με κοινή ευρωπαϊκή απόφαση, ένα ή περισσότερα πρόσωπα με σαφή διαπραγματευτική εντολή.

Στον αντίποδα, το Κίεβο χαιρέτισε την πρωτοβουλία, ενώ ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών, Αντρίι Σιμπίχα, διευκρίνισε ότι η τηλεφωνική επικοινωνία είχε συντονιστεί προηγουμένως με την Ουκρανία, χαρακτηρίζοντάς την «σωστή προσέγγιση».

Οι δύο Σκανδιναβοί ηγέτες, οι οποίοι υπογράμμισαν ότι δεν μιλούσαν εξ ονόματος της Ευρώπης, ενημέρωσαν αμέσως μετά τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ο Νορβηγός πρωθυπουργός απέρριψε, πάντως, τις αιτιάσεις περί μονομερούς ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι οι σύμμαχοι είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων. Υπερασπίστηκε, επίσης, την ανάγκη να ακούγονται στη Μόσχα και ευρωπαϊκές θέσεις, πέραν εκείνων που μεταφέρει η αμερικανική κυβέρνηση.

Η συνομιλία πραγματοποιήθηκε ενόψει του επόμενου γύρου διαπραγματεύσεων που σχεδιάζεται στο Αμπού Ντάμπι, έπειτα από τη διπλωματική κινητικότητα των προηγούμενων ημερών μεταξύ Ουάσιγκτον, Κιέβου και Μόσχας.

Ωστόσο, δεν προέκυψε καμία ένδειξη μεταβολής της ρωσικής στάσης. Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, ο Πούτιν επέμεινε ότι μια διαρκής ειρήνη προϋποθέτει την πλήρη αναγνώριση των ρωσικών συμφερόντων, ενώ, κατά το Reuters, επανέλαβε την απαίτηση για τον έλεγχο ολόκληρης της περιοχής του Ντονμπάς.

Ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη;

Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση για το ποιος θα μπορούσε να εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις ενδεχόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις έχει επανέλθει στις Βρυξέλλες.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ήταν από τους πρώτους που επανέφεραν, στις αρχές του έτους, την ανάγκη απευθείας διαλόγου με τη Μόσχα, προτείνοντας μια συντονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση, με περιορισμένο αριθμό συνομιλητών και σαφή εντολή.

Ο ίδιος είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν τον Ιούλιο του 2025, χωρίς ωστόσο να σημειωθεί πρόοδος στο ουκρανικό.

Έκτοτε, μεταξύ των προσώπων που έχουν ακουστεί για ενδεχόμενη εκπροσώπηση της Ευρώπης περιλαμβάνονται ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και η Κάγια Κάλας, χωρίς να υπάρχει συμφωνία.

Η Κομισιόν, πάντως, υπογραμμίζει ότι συμμετέχει ήδη στην προπαρασκευαστική διπλωματική διαδικασία, μέσω του προσωπάρχη της φον ντερ Λάιεν, Μπγιορν Ζάιμπερτ, ο οποίος έλαβε μέρος στις συνομιλίες στο Μαϊάμι και το Οσλο.

Μετά το πρόσφατο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η Επιτροπή έχει εκφράσει την προσδοκία ότι στις επόμενες συνομιλίες θα υπάρξει κοινή εκπροσώπηση της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, χωρίς ακόμη να έχουν διευκρινιστεί τα πρόσωπα ή το ακριβές σχήμα συμμετοχής.