Τη δική του εκδοχή του Ζοράν Μαμντάνι θα μπορούσε να αποκτήσει το Βερολίνο, με την γερμανική Αριστερά να βρίσκεται ένα βήμα πριν από μια ιστορική ανατροπή στη γερμανική πρωτεύουσα.
Η Ελίφ Εράλπ, επικεφαλής υποψήφια της Die Linke, επιχειρεί να μετατρέψει την οργή για την εκτίναξη των ενοικίων και την ενίσχυση της Ακροδεξιάς σε εκλογική δυναμική.
Η 45χρονη δικηγόρος, κόρη Τούρκων αριστερών που εγκατέλειψαν τη χώρα μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1980, θα μπορούσε, εφόσον η Die Linke επικρατήσει στην κάλπη και εξασφαλίσει τις απαραίτητες κοινοβουλευτικές συμμαχίες, να γίνει η πρώτη τουρκικής καταγωγής επικεφαλής της κυβέρνησης του Βερολίνου.
Σε μια πόλη 3,9 εκατομμυρίων κατοίκων, όπου ζει η μεγαλύτερη τουρκική κοινότητα εκτός Τουρκίας, η υποψηφιότητά της συμπυκνώνει αρκετές από τις κοινωνικές και πολιτικές μετατοπίσεις που συντελούνται τα τελευταία χρόνια στη γερμανική πρωτεύουσα.
Από την καταγωγή της και τη σύγχρονη πολιτική της εικόνα μέχρι την έμφαση που δίνει στην αναδιανομή και τη στεγαστική κρίση, η Εράλπ έχει βρεθεί στο επίκεντρο συγκρίσεων με τον Μαμντάνι. Οπως ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης μετέτρεψε το κόστος ζωής και την προσιτή στέγαση σε βασικούς άξονες της εκστρατείας του, έτσι και εκείνη -επίσης νέα και με έντονη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης- επιχειρεί να αξιοποιήσει ένα ζήτημα που αγγίζει πλέον τον πυρήνα της καθημερινότητας των πολιτών του Βερολίνου.
Η ομοιότητες δεν περιορίζονται στη ρητορική: ο στρατηγικός σύμβουλος της εκστρατείας του Μαμντάνι επισκέφθηκε την άνοιξη το Βερολίνο για να συμβουλεύσει την Εράλπ και το κόμμα της. «Η επιτυχία ενός δημοκρατικού σοσιαλιστή στη Νέα Υόρκη, την καρδιά του καπιταλισμού, είναι ένα τεράστιο επίτευγμα», δήλωσε η ίδια η Εράλπ σε δημοσιογράφους την περασμένη εβδομάδα. «Εχουμε ανταλλάξει πολλές ιδέες», πρόσθεσε.
Η νέα ταυτότητα της γερμανικής Αριστεράς
Η συγκυρία είναι ευνοϊκή για τη Die Linke, τουλάχιστον δημοσκοπικά. Η τελευταία δημοσκόπηση του γερμανικού δημόσιου τηλεοπτικού οργανισμού ZDF, που δημοσιεύθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου, δίνει στη Die Linke 22%, έναντι 20% για το CDU, με το AfD να βρίσκεται στο 18%. Ακολουθούν οι Πράσινοι με 16% και οι Σοσιαλδημοκράτες με 12%. Αλλες πρόσφατες μετρήσεις καταγράφουν μια εξαιρετικά αμφίρροπη αναμέτρηση, με τη μάχη για την πρώτη θέση να παραμένει ανοιχτή μέχρι την τελευταία ψήφο.
Την ίδια στιγμή, το CDU, που κέρδισε τις τελευταίες τοπικές εκλογές στην πόλη, βρίσκεται αντιμέτωπο με την πολιτική φθορά της ομοσπονδιακής κυβέρνησης του Φρίντριχ Μερτς. Η εκλογική αναμέτρηση στο Βερολίνο, μαζί με εκείνη στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, διεξάγεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τον καγκελάριο, καθώς η πρόσφατη εκλογική άνοδος του ακροδεξιού AfD έχει εντείνει τις εσωκομματικές πιέσεις στο CDU.
Η άνοδος της Die Linke, πάντως, δεν είναι απλώς αποτέλεσμα της συγκυρίας. Το κόμμα, που έχει τις ρίζες του στο κομμουνιστικό SED της Ανατολικής Γερμανίας, έχει μεταμορφωθεί τα τελευταία χρόνια. Η παλαιότερη εικόνα ενός κόμματος που απευθυνόταν κυρίως σε μεγαλύτερους ψηφοφόρους της πρώην Ανατολικής Γερμανίας έχει δώσει τη θέση της σε μια νεότερη και πιο αστική πολιτική βάση, με ισχυρή παρουσία γυναικών και ιδιαίτερη έμφαση στην αντιπαράθεση με το AfD.
«Το Die Linke ήταν κάποτε ένα κόμμα Ανατολικογερμανών συνταξιούχων, που συχνά ζούσαν στην επαρχία», δήλωσε στους Financial Times ο Μάρκους Κόλμπεργκ, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Χούμπολτ. «Τώρα ο τυπικός ψηφοφόρος του είναι μια νεαρή γυναίκα που ζει στην πόλη. Το κόμμα έχει αλλάξει εντελώς».
Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται και στους αριθμούς. Η Die Linke διπλασίασε τα μέλη της μέσα σε έναν χρόνο, φτάνοντας περίπου τις 123.000 στο τέλος του 2025. Στο Βερολίνο, η νέα της πολιτική ταυτότητα συναντά ένα ζήτημα που αγγίζει πλέον μεγάλο μέρος της κοινωνίας: το κόστος της στέγασης.
Η μάχη για τα ενοίκια
Η γερμανική πρωτεύουσα, που τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 ήταν συνώνυμη με τα φθηνά ενοίκια, τους κατειλημμένους χώρους και μια έντονη αντικουλτούρα, έχει αλλάξει δραματικά. Η αύξηση του πληθυσμού, οι επενδύσεις και η περιορισμένη προσφορά κατοικιών έχουν οδηγήσει σε απότομη άνοδο των ενοικίων. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε το Reuters, τα ενοίκια έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2014, ενώ η πόλη εκτιμά ότι θα χρειαστεί ακόμη 211.000 κατοικίες έως το 2040.
Η στεγαστική κρίση έχει γίνει έτσι το ισχυρότερο όπλο της Die Linke. Το κόμμα θέλει να προχωρήσει στην απαλλοτρίωση περίπου 220.000 διαμερισμάτων που ανήκουν σε μεγάλες εταιρείες ακινήτων, υλοποιώντας ουσιαστικά το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του 2021, όταν περίπου 59% των Βερολινέζων τάχθηκε υπέρ της απαλλοτρίωσης μεγάλων εταιρικών ιδιοκτητών.
Μεταξύ των εταιρειών που θα επηρεάζονταν είναι η Vonovia, μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες κατοικιών της Γερμανίας, η οποία διαθέτει περίπου 130.000 οικιστικές μονάδες στο Βερολίνο. Το κόστος του σχεδίου παραμένει αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης, με τις εκτιμήσεις να κυμαίνονται από περίπου 7 έως 36 δισ. ευρώ. Η Die Linke υποστηρίζει ότι το κόστος μπορεί να αποσβεστεί σταδιακά μέσω των ενοικίων που θα εισπράττει η πόλη.
Η Εράλπ έχει αναγάγει τη στεγαστική κρίση σε κεντρικό στοιχείο της εκστρατείας της. Φορά μάλιστα συχνά ένα χρυσό κολιέ με τη λέξη Mietdeckel (ανώτατο όριο ενοικίου) υπογραμμίζοντας την πρότασή της για την επιβολή πλαφόν στα ενοίκια των περίπου 400.000 δημοτικών κατοικιών.
Το σχέδιο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τον επιχειρηματικό κόσμο. Οι τράπεζες έχουν προειδοποιήσει ότι η απαλλοτρίωση θα μπορούσε να αποθαρρύνει επενδύσεις και νέες κατασκευές, ενώ οι νομικές προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει ένα τέτοιο εγχείρημα θεωρούνται σημαντικές.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η Die Linke έχει επιχειρήσει παράλληλα να ενισχύσει την απήχησή της μέσα από μια ιδιαίτερα σκληρή στάση απέναντι στην ισραηλινή κυβέρνηση και τον πόλεμο στη Γάζα. Στο ζήτημα της Ουκρανίας, η νέα ηγεσία έχει επιχειρήσει να απομακρυνθεί από ορισμένες από τις πιο φιλορωσικές θέσεις της παλαιότερης «φρουράς». Το κόμμα εξακολουθεί να αντιτίθεται στις παραδόσεις όπλων στην Ουκρανία και ζητά τη διάλυση του ΝΑΤΟ, ενώ παράλληλα καταδικάζει τη ρωσική εισβολή και στηρίζει ορισμένες κυρώσεις εναντίον της Μόσχας.
Ακόμη όμως και μια πρώτη θέση στις εκλογές δεν θα σημαίνει αυτομάτως ότι η Εράλπ θα γίνει δήμαρχος. Το CDU θα μπορούσε να αναζητήσει εταίρους για τον σχηματισμό πλειοψηφίας, ενώ οι Σοσιαλδημοκράτες έχουν ήδη απορρίψει τις προτάσεις της Die Linke για απαλλοτριώσεις.
Η Εράλπ, πάντως, επιμένει ότι μια εκλογική πρωτιά θα αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού. «Τελικά, αν γίνουμε η ισχυρότερη δύναμη στο Βερολίνο, τότε και οι πολιτικές μας θα έχουν κερδίσει».
Με πληροφορίες από Financial Times
