Ενα σχέδιο δραστικής μείωσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη εξετάζει το Πεντάγωνο. Σύμφωνα με επτά νυν και πρώην Αμερικανούς και δυτικούς αξιωματούχους, πρόκειται για ένα σχέδιο το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στην αποχώρηση δεκάδων χιλιάδων στρατιωτών, αλλά και αεροσκαφών, πλοίων και οπλικών συστημάτων από τη Γηραιά Ηπειρο.
Η μείωση θα μπορούσε να αφορά περίπου το ένα τρίτο των αμερικανικών δυνάμεων που βρίσκονται σήμερα στην Ευρώπη, δηλαδή περίπου 25.000 στρατιώτες. Ωστόσο, ένας Αμερικανός αξιωματούχος και ακόμη μία πηγή με γνώση των συζητήσεων ανέφεραν στο NBC ότι εξετάζεται ακόμη μεγαλύτερη περικοπή, που θα μπορούσε να φθάσει ακόμη και το 50% της σημερινής δύναμης – έως 40.000 στρατιώτες.
Εφόσον υλοποιηθεί, θα πρόκειται για τη μεγαλύτερη συρρίκνωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη από τη δεκαετία του 1990 και την περίοδο που ακολούθησε το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Σήμερα, περίπου 80.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί υπηρετούν στην Ευρώπη.
Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία στο επίκεντρο
Σύμφωνα με πηγές του NBC, μεταξύ των χωρών που είναι πιθανό να επηρεαστούν περισσότερο βρίσκονται η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία, οι οποίες φιλοξενούν μεγάλο μέρος των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη. Οι κυβερνήσεις και των τριών χωρών έχουν παράλληλα έρθει σε αντιπαράθεση με τον Ντόναλντ Τραμπ για τον πόλεμο με το Ιράν.
Από την έναρξη της δεύτερης θητείας του, ο Αμερικανός πρόεδρος και στελέχη της κυβέρνησής του υποστηρίζουν ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης, με τις ΗΠΑ να εξακολουθούν να παρέχουν την πυρηνική αποτροπή. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις χρειάζονται περισσότερο σε άλλες περιοχές, προκειμένου να αντιμετωπιστούν απειλές που συνδέονται με την Κίνα, το Ιράν και τα καρτέλ ναρκωτικών στο δυτικό ημισφαίριο.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει την αξία του ΝΑΤΟ, έχει επίσης επικρίνει τους Ευρωπαίους συμμάχους για την άρνησή τους να συμμετάσχουν στον πόλεμο των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν. Στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Τουρκία τον Ιούλιο είχε δηλώσει ότι είναι «πολύ απογοητευμένος από το ΝΑΤΟ», διερωτώμενος γιατί οι ΗΠΑ δαπανούν «εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια» για συμμάχους που, όπως υποστήριξε, δεν βρίσκονται στο πλευρό της Ουάσιγκτον όταν εκείνη τους χρειάζεται.
Εναν μήνα νωρίτερα, κατά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, είχε δηλώσει ότι αυτό που ζητά από τους συμμάχους είναι «απλώς να είναι πιστοί».
(AP Photo/Ahn Young-joon, File)
Η κρίσιμη έκθεση προς τον Χέγκσεθ
Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε τον Ιούνιο εξάμηνη επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη. Ο στρατηγός της Πολεμικής Αεροπορίας Αλέξους Γκρίνκεβιτς, ανώτατος συμμαχικός διοικητής του ΝΑΤΟ και επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των ΗΠΑ, αναμένεται να παραδώσει την Παρασκευή (18/09) την ανάλυσή του στον υπουργό Αμυνας Πιτ Χέγκσεθ. Σύμφωνα με αξιωματούχους, η έκθεση αναμένεται να παρουσιάσει τέσσερις διαφορετικές επιλογές, οι οποίες ενδέχεται να περιλαμβάνουν μειώσεις σε αεροπορικές, ναυτικές, χερσαίες δυνάμεις ή σε άλλες στρατιωτικές δυνατότητες.
Ενα από τα σενάρια προβλέπει επίσης μεταφορά μέρους των αμερικανικών δυνάμεων μέσα στην ίδια την Ευρώπη, με μεγαλύτερη παρουσία σε χώρες της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Ο Χέγκσεθ αναμένεται να λάβει την τελική εισήγηση στις 6 Νοεμβρίου, η οποία στη συνέχεια θα παρουσιαστεί στον Ντόναλντ Τραμπ. Καμία οριστική απόφαση δεν έχει ληφθεί μέχρι στιγμής, όπως αναφέρει το NBC.
Οι φόβοι των Ευρωπαίων
Η προοπτική μιας τόσο μεγάλης αποχώρησης έχει προκαλέσει ανησυχία σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αλλά και σε Ρεπουμπλικανούς και Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο. Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν ζητήσει από την Ουάσιγκτον, σύμφωνα με το NBC, οποιαδήποτε μείωση να γίνει σταδιακά, ώστε να έχουν χρόνο να αναπτύξουν στρατιωτικές δυνατότητες που σήμερα παρέχονται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ. Σε αυτές περιλαμβάνονται πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς, δορυφορική επιτήρηση και αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού.
Οι επικριτές του σχεδίου υποστηρίζουν επίσης ότι μια μεγάλη αμερικανική αποχώρηση θα μπορούσε να αποδυναμώσει την αποτροπή απέναντι στη Ρωσία και να δημιουργήσει αμφιβολίες για τις δεσμεύσεις της Ουάσιγκτον μεταξύ συμμάχων της και σε άλλες περιοχές του κόσμου. Παράλληλα, σημειώνουν ότι οι αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη λειτουργούν ως σημαντικοί κόμβοι για επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Ο ίδιος ο Γκρίνκεβιτς είχε δηλώσει τον Μάρτιο στο Κογκρέσο ότι οι στρατιωτικές υποδομές, τα πυρομαχικά και οι δυνάμεις που βρίσκονται στην Ευρώπη επιτρέπουν στις ΗΠΑ να επιχειρούν ταχύτερα και με μικρότερο κόστος σε άλλες περιοχές.
Οι χώρες με τη μεγαλύτερη αμερικανική παρουσία
Η Γερμανία παραμένει ο βασικότερος πυλώνας της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, φιλοξενώντας περίπου 36.000 στρατιώτες και πολλές αμερικανικές βάσεις. Τον Μάιο, το Πεντάγωνο είχε ήδη ανακοινώσει την αποχώρηση 5.000 στρατιωτών από τη χώρα, μετά από δηλώσεις του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς για το Ιράν. Ο Τραμπ είχε στη συνέχεια προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να προχωρήσει «πολύ περισσότερο».
Η Ιταλία φιλοξενεί περίπου 12.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς και σημαντικές αεροπορικές εγκαταστάσεις, ενώ στην Ισπανία βρίσκονται κρίσιμες αμερικανικές αεροπορικές και ναυτικές υποδομές. Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι είχε αρνηθεί τον Μάρτιο να επιτρέψει τη χρήση βάσης στη Σικελία για ενδεχόμενα αμερικανικά πλήγματα κατά του Ιράν χωρίς έγκριση του κοινοβουλίου. Αντίστοιχα, η Μαδρίτη είχε προκαλέσει την αντίδραση του Λευκού Οίκου όταν δεν επέτρεψε τη χρήση ισπανικών βάσεων για αμερικανικές αεροπορικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Οι προειδοποιήσεις για τη Ρωσία
Η συζήτηση για μείωση των αμερικανικών δυνάμεων διεξάγεται ενώ ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προειδοποιούν για εντεινόμενη ρωσική δραστηριότητα. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι κατηγορούν τη Μόσχα για εκστρατεία σαμποτάζ, κυβερνοεπιθέσεων, δολοφονιών και πτήσεων drones, με στόχο – όπως υποστηρίζουν – την αποδυνάμωση της στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία και τη δημιουργία ρηγμάτων στο ΝΑΤΟ. Η Ρωσία έχει απορρίψει σχετικές κατηγορίες.
Από τον Ιούνιο, σύμφωνα με το ΝΑΤΟ, συμμαχικά μαχητικά έχουν καταρρίψει αρκετά drones που πιστεύεται ότι είχαν εκτοξευθεί από τη Ρωσία πάνω από την ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας. Οι εξελίξεις έχουν ήδη οδηγήσει τη Γερμανία και άλλους συμμάχους σε σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών. Η Γερμανία αύξησε φέτος τον στρατιωτικό προϋπολογισμό της κατά 25%.
Ο υπουργός Αμυνας Μπόρις Πιστόριους δήλωσε μάλιστα αυτή την εβδομάδα από το Πεντάγωνο ότι οι Ευρωπαίοι είναι έτοιμοι να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος. «Εμείς οι Ευρωπαίοι θέλουμε να πάρουμε μέρος του βάρους από τις ΗΠΑ και, με την πάροδο του χρόνου, να αναλάβουμε την κύρια ευθύνη για τη συμβατική αποτροπή στην Ευρώπη», είπε.
Μια συζήτηση που διχάζει και την Ουάσιγκτον
Το ζήτημα έχει προκαλέσει διαφωνίες και στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ. Τον Ιούνιο, το Πεντάγωνο σχεδίαζε να ενημερώσει τους υπουργούς Αμυνας του ΝΑΤΟ για δραστική περικοπή δεκάδων χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών, όμως η κίνηση σταμάτησε έπειτα από παρέμβαση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, σύμφωνα με νυν και πρώην αξιωματούχους.
Ο Χέγκσεθ, από την πλευρά του, έχει καταστήσει σαφές ότι η επανεξέταση δεν θα είναι τυπική. «Αυτή θα είναι μια πραγματική αναθεώρηση», είχε δηλώσει τον Ιούνιο, εξηγώντας ότι στόχος είναι το ΝΑΤΟ να κινηθεί «γρήγορα και μη αναστρέψιμα» προς ένα μοντέλο στο οποίο η Ευρώπη θα αναλαμβάνει την κύρια ευθύνη για την άμυνά της.
Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη, η οποία ξεκίνησε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και κορυφώθηκε τη δεκαετία του 1950 με περισσότερους από 400.000 στρατιώτες, περιορίστηκε δραστικά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Ενισχύθηκε ξανά, ωστόσο, μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 και τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία το 2022.
Με πληροφορίες από NBC News
