Μεταβολή στη σύνθεση της τραπεζικής χρηματοδότησης στην Κύπρο προκάλεσε ο πρόσφατος κύκλος νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), με τα δάνεια σταθερού επιτοκίου μεγαλύτερης διάρκειας να αποκτούν πλέον κυρίαρχο ρόλο, ιδιαίτερα στη στεγαστική πίστη, σύμφωνα με νέο οικονομικό υπόμνημα της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ).

Όπως επισημαίνεται, η περίοδος της νομισματικής σύσφιξης της ΕΚΤ από τον Ιούλιο του 2022 έως τον Σεπτέμβριο του 2023 και η μετέπειτα χαλάρωση της πολιτικής από τον Ιούνιο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2025 συνοδεύτηκαν από έντονη μετατόπιση προς δάνεια με αρχική περίοδο σταθερού επιτοκίου άνω του ενός έτους. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με την αυξημένη χορήγηση δανείων που εξασφαλίζονται με καταθέσεις, συνέβαλε στη διαμόρφωση χαμηλότερων δανειστικών επιτοκίων, στη σύγκλιση των συνθηκών χρηματοδότησης με τη ζώνη του ευρώ και στη μείωση της ψαλίδας μεταξύ δανειστικών και καταθετικών επιτοκίων.

Σύμφωνα με την ανάλυση της ΚΤΚ, η σημαντικότερη αλλαγή καταγράφηκε στα νέα στεγαστικά δάνεια. Ενώ μέχρι το 2022 η συντριπτική πλειονότητα των νέων χορηγήσεων αφορούσε δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου ή με αρχική περίοδο προσδιορισμού έως ένα έτος, στη συνέχεια κυριάρχησαν τα δάνεια με σταθερό επιτόκιο διάρκειας από ένα έως πέντε έτη. Αντίστοιχη, αν και λιγότερο έντονη, τάση παρατηρήθηκε και στα νέα επιχειρηματικά δάνεια, ενώ αυξήθηκε σταδιακά και το μερίδιο δανείων με σταθερό επιτόκιο πέραν των πέντε ετών.

Η ΚΤΚ αποδίδει τη μετατόπιση αυτή τόσο στην αυξημένη ζήτηση για μεγαλύτερη προβλεψιμότητα του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους σε περιβάλλον υψηλών επιτοκίων, όσο και στη διεύρυνση της προσφοράς σχετικών τραπεζικών προϊόντων με ευνοϊκότερη τιμολόγηση. Παράλληλα, σημειώνει ότι η αλλαγή αυτή περιόρισε την έκθεση των νέων δανειοληπτών στις διακυμάνσεις των επιτοκίων, ενώ μέρος του επιτοκιακού κινδύνου μεταφέρθηκε στα πιστωτικά ιδρύματα.

Η ανάλυση καταγράφει επίσης ουσιαστική σύγκλιση των συνθηκών χρηματοδότησης στην Κύπρο με εκείνες της ζώνης του ευρώ. Από τον Μάιο του 2025 τα επιτόκια των νέων στεγαστικών δανείων στην Κύπρο διαμορφώνονται χαμηλότερα από τη διάμεση τιμή της ευρωζώνης, ενώ στα επιχειρηματικά δάνεια οι αποκλίσεις έχουν περιοριστεί αισθητά, αν και παραμένουν υψηλότερες λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της επιχειρηματικής χρηματοδότησης.

Παράλληλα, η ψαλίδα μεταξύ δανειστικών και καταθετικών επιτοκίων συρρικνώθηκε σημαντικά. Στα νοικοκυριά η διαφορά έναντι της διάμεσης τιμής της ζώνης του ευρώ μειώθηκε από 2,3 ποσοστιαίες μονάδες τον Οκτώβριο του 2023 σε 0,4 μονάδες τον Απρίλιο του 2026, ενώ στις μη χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις περιορίστηκε από 2,5 σε 0,8 ποσοστιαίες μονάδες την ίδια περίοδο. Σύμφωνα με την ΚΤΚ, οι εναπομένουσες αποκλίσεις οφείλονται κυρίως στη βραδύτερη προσαρμογή των καταθετικών επιτοκίων στην Κύπρο, λόγω της υψηλής πλεονάζουσας ρευστότητας, της σταθερής καταθετικής βάσης και των χαρακτηριστικών του εγχώριου τραπεζικού συστήματος.

Η ΚΤΚ καταλήγει αναφέροντας ότι η αυξανόμενη χρήση δανείων με σταθερό επιτόκιο μεγαλύτερης διάρκειας καθιστά πιο σταδιακή τη μετάδοση των μεταβολών των επιτοκίων της ΕΚΤ στο κόστος χρηματοδότησης της οικονομίας, γεγονός που καθιστά τη σύνθεση του νέου δανεισμού σημαντικό παράγοντα για την κατανόηση του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής στην Κύπρο.