Κάθε έργο τέτοιας φύσης θα πρέπει να υλοποιείται με ύψιστο σεβασμό και ευλαβική τήρηση της νομοθεσίας και των κατοχυρωμένων αρχών ως προς το υπέρτατο αγαθό της προστασίας της ποιότητας ζωής, της πλήρους υγείας, σε όλες τις εκφάνσεις της, του ζωτικού χώρου και την όρων οικιστικής διαβίωσης των κατοίκων που επηρεάζονται, που είναι αδιαπραγμάτευτα ως προς την διακύβευση και διασάλευσή τους, έστω και κατ’ ελάχιστο, και δεν επιδέχονται ρίσκων, με διασφάλιση έλλειψης κάθε πιθανής συνέπειας στην ακώλυτη προστασία της απόλαυσης του περιβάλλοντος, ως κοινωνικού δικαιώματος και προέκταση της προσωπικότητας του ατόμου (Θ. Πανάγος, Ενέργεια και Κοινωνία, 2023, ΙΙ. Το δικαίωμα στο περιβάλλον, σελ. 82-83), λαμβανομένων υπ’ όψιν και των υφιστάμενων πηγών ρύπανσης και αξιολόγησης των πορισμάτων ως προς την καθ’ υποτροπή και τις σωρευτικές επιπτώσεις του έργου, υπό το αυστηρό κριτήριο ότι «τα ανθρωπογενή συστήματα, όπως το οικιστικό περιβάλλον, δεν πρέπει να αναπτύσσονται πλέον της φέρουσας ικανότητας ούτε των ίδιων των ανθρωπογενών συστημάτων ούτε των φυσικών οικοσυστημάτων που επηρεάζονται απ’ αυτά» (Α. Λιγωμένου, Βασικές αρχές προστασίας του περιβάλλοντος, ΔιΔικ 2/2021. 3. Θεμελιώδεις αρχές προστασίας του περιβάλλοντος, 2/2021.180-181) καθώς το έργο αυτό ανάγεται στις σταθερές πηγές ρυπογόνων ουσιών, δοθέντος ότι, όπως κρίθηκε από τη νομολογία, το δικαίωμα της ζωής, κατ’ άρθρο 7(1) το Συντάγματος, είναι άρρηκτα συνυφασμένο με το φυσικό περιβάλλον (Κυπριακή Δημοκρατία v. Κοινότητας Πυργών (1996) 3 Α.Α.Δ. 503), το οποίο επεκτείνεται και στους περιβαλλοντικούς όρους διαβίωσης (Σοφούλλα Χαραλάμπους v. Κυπριακής Δημοκρατίας (Αρ. 1) (1996) 3 Α.Α.Δ. 73, Κοινότητα Πυργών κ.α. ν. Δημοκρατίας (1991) 3 Α.Α.Δ. 503) και άπτεται του δικαιώματος της προσωπικότητας και της προστασίας της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής.
Συνεπώς, θα πρέπει να αποκλεισθούν οι νομοτελειακές αρνητικές συνέπειες, υπό το φως των αρχών της προλήψεως και προφυλάξεως, καθώς «η πρόληψη σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υποκατασταθεί θεσμικά και πρακτικά από την καταστολή, αφού η τελευταία αποδυναμώνει την ουσία του δικαιώματος-αξίωσης προς ένα “ex ante” προστατευόμενο περιβάλλον» (Μ. Παπαγεωργίου, Η Προστασία του Περιβάλλοντος και η Οικονομική Ελευθερία: Από τη σύγκρουση συμφερόντων στη Βιώσιμη Ανάπτυξη, 2022, Η αρχή της Πρόληψης, σελ. 218), ως προς την ευημερία και ανέσεις των κατοίκων που επηρεάζονται, οι οποίοι αποτελούν υποκείμενα και όχι αντικείμενα δικαίου και δικαιούνται αναπαλλοτρίωτα και αδιαπραγμάτευτα να απολαύουν και να διαβιούν σε ένα πλήρως υγιές, ζωτικό, ήρεμο περιβάλλον, «ως αγαθού καθεαυτού αλλά και ως αναγκαίου παράγοντα για την επιβίωση της παρούσας και των μελλουσών γενεών» (Γ. Σιούτη, Εγχειρίδιο δικαίου περιβάλλοντος, 3η έκδ., 2018, 3. Η ανθρωποκεντρική και η οικολογική προσέγγιση, σελ. 10), καθώς «…η αναγωγή του φυσικού περιβάλλοντος σε αυτοτελώς προστατευόμενο κοινόχρηστο αγαθό καθιερώνει κοινωνικό δικαίωμα επί του περιβάλλοντος…» (ΑΠ 1731/2006), με αποτέλεσμα η παραβίαση του δικαιώματος απολαύσεως των περιβαλλοντικών αγαθών να συνιστά παράνομη προσβολή της προσωπικότητας του κοινωνού του δικαίου που υφίσταται την παρεμπόδιση» (Δ. Παπαστερίου, Δασικό δίκαιο & Εθνικό Κτηματολόγιο, 2η έκδ., 2023, Περιβάλλον και Προσωπικότητα,2η έκδ., 2023, §19, σελ. 393, αρ. 82), επίσης «Το περιβάλλον συνιστά την υποδομή για την ελεύθερη και υγιή ανάπτυξη της προσωπικότητας (ΜΠρΒολ 1531/2002. ΜΠρΒολ 2785/2003)» (Δ. Παπαστερίου, Δασικό δίκαιο & Εθνικό Κτηματολόγιο, 2η έκδ., 2023, Περιβάλλον και Προσωπικότητα, § 19, σελ. 392, αρ. 81), προσέτι «Η ανάπτυξη της προσωπικότητας και η συμμετοχή στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας αποτελούν συνάρτηση του βαθμού προστασίας του περιβάλλοντος και της ποιότητας του περιβάλλοντος και συγχρόνως προϋποθέτουν τη συνδρομή τους για την πραγμάτωση τους» (Γ. Σιούτη, Εγχειρίδιο δικαίου περιβάλλοντος, 4η έκδ., 2022, 3.3. Η νομολογία των πολιτικών δικαστηρίων, Προστασία περιβάλλοντος και προστασία της προσωπικότητας, Προστασία προσωπικότητας και προστασία κοινοχρήστων, σελ. 49) και προσωπικότητα και περιβάλλον αποτελούν αδιάσπαστη ενότητα (Μ. Χοΐδου, Ο καθορισμός του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, 2020, η. Η απόλαυση του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, §5, σελ. 120), ανθρωποκεντρικό και με οικολογική ισορροπία, ως θεμελιώδη προϋπόθεση ζωής και όχι ανθυγιεινό, οχληρό, ρυπογόνου, υποβαθμισμένο, διαταραγμένο, αντιαισθητικό και προβληματικό, υπό το φως και της υπέχουσας θετικής υποχρέωσης προς διαφύλαξη των ανωτέρω δικαιωμάτων, προς σεβασμό της απόλαυσης της κατοικίας και ζωής, που δεν μπορούν να παραβλάπτονται και διακυβεύονται.
Τούτα, δεδομένου ότι το αγαθό της υγείας του ανθρώπου είναι ανεκτίμητο [Πολυμελές Πρωτοδικείο Σάμου 58/2008 (ασφαλιστικά μέτρα), Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας αρ. 3867/2005 (ασφαλιστικά μέτρα), Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου αρ. 802/2003 (ασφαλιστικά μέτρα) και Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών αρ. 2361/2000 (ασφαλιστικά μέτρα)] ή, ύψιστο (14181/2008 Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης) ή με συναφή φρασεολογία, η σωματική και ψυχική υγεία αποτελεί το υπέρτατο προστατευόμενο αγαθό της προσωπικότητας του ατόμου [Εφετείο Πατρών 182/2001, Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών 4531/2004 (ασφαλιστικά μέτρα)].
Επιπρόσθετα, ανάμεσα σε πολλές άλλες, στην απόφαση 438ΑΜ/2001 (ασφαλιστικά μέτρα) του Πρωτοδικείου Σύρου λέχθηκε ότι το δικαίωμα της προσωπικότητας αποτελεί πλέγμα αγαθών που συνθέτουν την υπόσταση του προσώπου και είναι μ` αυτό αναπόσπαστα συνδεδεμένα και τέτοια αγαθά είναι - μεταξύ των άλλων - τα σωματικά αγαθά (υγεία, σωματική ακεραιότητα κ.λ.π.), τα ψυχικά αγαθά (ψυχική υγεία, συναισθηματικός κόσμος), η τιμή κάθε ανθρώπου και η ελευθερία, η οποία περιλαμβάνει τη δυνατότητα της ακώλυτης ανάπτυξης κάθε ανθρώπινης ενέργειας. Επίσης, αναφέρθηκε ότι για τα πιο σημαντικά περιβαλλοντικά αγαθά, όπως ο ατμοσφαιρικός αέρας, η θάλασσα, τα νερά, οι πλατείες και λοιπά κοινόχρηστα πράγματα παρέχεται στο άτομο δικαίωμα χρήσεως και απολαύσεώς τους, το οποίο αποτελεί αυτοτελή εκδήλωση της προσωπικότητας και ότι πρόκειται για την ιδιωτικού δικαίου έκφανση του δικαιώματος στο περιβάλλον, το οποίο είναι έννομο αγαθό σύνθετο, συλλογικό, πρωτογενές, μοναδικό και αναντικατάστατο.
Περαιτέρω, στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων Ανθρώπου στην υπόθεση Lopez Ostra κατά Ισπανίας, 9.12.1994, Προσφυγή αρ. 16798/90 σειρά Α, αρ. 303-C το Δικαστήριο έκρινε ότι η σοβαρή μόλυνση του περιβάλλοντος μπορεί να επηρεάσει την ευεξία των ατόμων και να τους εμποδίσει να απολαύσουν την κατοικία τους, σε βάρος της ιδιωτικής και οικογενειακής τους ζωής, χωρίς μάλιστα να θέτει απαραίτητα σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία τους. Το πρόβλημα στην υπόθεση αυτή ήταν η σημαντική περιβαλλοντική ρύπανση αλλά και οι οχλήσεις (αναθυμιάσεις, μυρωδιές και θόρυβος) εξαιτίας της εγκατάστασης και λειτουργίας σταθμού βιολογικού καθαρισμού λυμάτων κοντά στην κατοικία της προσφεύγουσας, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να την εγκαταλείψει.
Συναφώς, το Δικαστήριο έκρινε ότι το ζήτημα έπρεπε να λυθεί με βάση τη στάθμιση των εκατέρωθεν αναγκών (αφενός της λειτουργίας βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων και αφετέρου της προστασίας των ιδιωτικών κατοικιών και της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής) και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι Ισπανικές αρχές δεν έλαβαν όλα τα δυνατά και αναγκαία μέτρα (αστικές και ποινικές διαδικασίες), προκειμένου να αποτρέψουν την επέμβαση, επομένως υπήρξε στη συγκεκριμένη περίπτωση παραβίαση του δικαιώματος σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής της προσφεύγουσας, που προστατεύεται από το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).
Καταληκτικά, έλκεται στο προσκήνιο η ρήση του Ιπποκράτη «Ασφάλεια εστί το προνοείν και προλαμβάνειν, το δε προνοείν και προλαμβάνειν κρείττον εστί του θεραπεύειν» (Ιπποκράτης, Άπαντα 2, Προληπτική Ιατρική: Προγνωστικόν, Προρρητικός Α΄-Β΄, Κωακαί προγνώσιες, 1992).
