Του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΟΥΣΤΑ

Λίγο πριν από την αποθέωσή τους από το κοινό που είχε γεμίσει την Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ το Σάββατο (οι παραστάσεις συνεχίζονται έως τις 18 Οκτωβρίου), τους εννέα χορευτές του Μπαλέτου της που συμμετείχαν στο έργο «Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι» του Γιώργου Κουμεντάκη, μόνο σαν «λόγιους Stomp» θα μπορούσαμε να τους περιγράψουμε. Ο λόγος για την ομάδα εκ Γηραιάς Αλβιώνος, σαφώς μέινστριμ αισθητικής –έχει έρθει πολλές φορές στη χώρα μας, μεταξύ άλλων στο «προ Λούκου» Ηρώδειο, στο θέατρο του Λυκαβηττού, στο θέατρο Βράχων και στο Μπάντμιντον–, οι περφόρμερ της οποίας χρησιμοποιούν το σώμα τους και μη αναμενόμενα αντικείμενα (π.χ. κάδους σκουπιδιών) για να δημιουργήσουν ένα «μουσικό χοροθέαμα».

Εκείνοι, έχοντας πλημμυρίσει τον τάπητα της σκηνής με νερό, είτε χύνοντάς το από διαφανείς κανάτες που κρατούσαν χαμηλωμένες είτε εκτοξεύοντάς το στον αέρα, δημιουργώντας πίδακες α λα Πίνα Μπάους, είχαν γονατίσει στο πάτωμα και χτυπούσαν ρυθμικά τα χέρια τους στον ρυθμό της φράσης «∆εν μπορώ, δεν μπορώ στο μυαλό μου, δεν μπορώ, δεν μπορώ να σου μιλώ». Επρόκειτο για «σλόγκαν» εμπνευσμένο από το πρώτο δίστιχο του «∆εκέμβρη του 1903» του Κ. Π. Καβάφη (Κι αν για τον έρωτά μου δεν μπορώ να πω – / αν δεν μιλώ για τα μαλλιά σου, για τα χείλη, για τα μάτια·), τέταρτου και τελευταίου εκ των ποιημάτων που μελοποίησε, κατά τ’ άλλα λέξη προς λέξη, ο Γ. Κουμεντάκης σε αυτή την «αλλόκοτη όπερά» του (τα άλλα τρία ποιήματα ήταν τα «Γκρίζα», το «Μακρυά» και ο «Σεπτέμβρης του 1903»).

Κρεσέντο

Το φινάλε της, δε, έμοιαζε να εκφράζει μια διαπίστωση αποκαλυπτικής φύσεως, έχοντας προηγηθεί ένα κρεσέντο κατά το οποίο οι μουσικοί σηκώθηκαν από τις θέσεις τους στα πλάγια του σκηνικού χώρου και κατευθύνθηκαν προς το βάθος της σκηνής. Εκεί, από την οροφή, κρέμονταν μεταλλικά φύλλα, κομμένα σε αφαιρετικά σχήματα, με τα δύο κεντρικά να σχηματίζουν μιαν ανθρώπινη μορφή. Με τις μπαγκέτες τους άρχισαν να τα χρησιμοποιούν ως ντραμς, παράγοντας φοβερούς θορύβους, σε μία από τις πλέον εντυπωσιακές χρήσεις τους ως σκηνικών αντικειμένων (ευφυής η σκηνογραφία του Πέτρου Τουλούδη).

Κατά τ’ άλλα στον χώρο δέσποζαν δύο μοναστηριακές τάβλες με ροδάκια (για ευκολία στη μετακίνηση) και στερεωμένα λάβαρα –σαν εξαπτέρυγα– στις εξωτερικές τους άκρες, τα οποία, στην τελική σκηνή ενώθηκαν σχηματίζοντας μιαν αψίδα. Πάνω στις τάβλες απλώνονταν ασυνήθιστα κρουστά και άλλα ηχογόνα αντικείμενα από την προσωπική συλλογή του συνθέτη. Οταν οι χορευτές δεν βρίσκονταν στο κέντρο της σκηνής για να χορέψουν –άλλοτε σε ανσάμπλ, άλλοτε σε δυάδες κι άλλοτε μόνοι–, κάθονταν γύρω από τις τάβλες και τα αξιοποιούσαν για να κρατούν τον ρυθμό της μουσικής. Η εξπρεσιονιστική κίνησή τους βρισκόταν στο σημείο συνάντησης του σύγχρονου χορού και του χοροθεάτρου με το μπαλέτο και το χιπ χοπ, απηχώντας τα διαφορετικά λεξιλόγια των τριών χορογράφων: της Πατρίσιας Απέργη, της Εύας Γεωργιτσοπούλου και του Ηλία Χατζηγεωργίου.

Στην αρχή του έργου μάς φάνηκε κάπως αμήχανος αυτός ο συνδυασμός, που κατά περίπτωση στη συνέχεια έμοιαζε με «μπατλ», εντέλει όμως λειτούργησε. Η κίνηση, βέβαια, βρισκόταν στην υπηρεσία της μελοποιημένης ποίησης του Κ. Π. Καβάφη. Ο συνθέτης ονομάτισε σε συνεντεύξεις του τη φόρμα που χρησιμοποίησε «αμανέ». Περισσότερο, όμως, παρέπεμπε στην ψαλμωδία, ενδεχομένως χάρη στην καθοριστική παρουσία του τραγουδιστή Ζαχαρία Καρούνη, πρωτοψάλτη με σπουδές στη βυζαντινή μουσική. Εξαιρετική ήταν και η Αγγελίνα Τκάτσεβα στο σαντούρι. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές υπάρχουν λίγα εισιτήρια για την παράσταση της 16ης Οκτωβρίου. Αν σταθείτε τυχεροί, σπεύσατε να τα κλείσετε.