Η βούληση της πολιτείας για μεταρρύθμιση του τρόπου πρόσβασης στην ιατρική εκπαίδευση και στις ειδικότητες με πολύχρονη αναμονή δεν έτυχε ευρείας αποδοχής. Η απόσυρση της σχετικής υπουργικής απόφασης του 2024 οδηγεί, δύο έτη μετά, σχεδόν συνειρμικά πλέον στη σκέψη πως η πολιτεία δεν θα προχωρήσει στην υλοποίηση της μεταρρύθμισης. Η αναγκαιότητα όμως της επανεξέτασης του πλαισίου εισόδου στις ιατρικές ειδικότητες είναι συνάμα επείγουσα και διαχρονική και αφορά τόσο την υγειονομική στελέχωση της χώρας όσο και τη διαφύλαξη του επιστημονικού της δυναμικού (βλ. άρθρο καθηγητού Α. Γραβάνη στην «Κ», 6.9.2026, περί θέσπισης εξετάσεων για την έναρξη της ιατρικής ειδικότητας).

Η ειδικότητα της Δερματολογίας - Αφροδισιολογίας είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αδιεξόδου. Η αναμονή για θέση εκπαίδευσης στις εκπαιδευτικές μονάδες που δίνουν πλήρη ειδικότητα φτάνει και ξεπερνά τα δέκα έτη, αποτελώντας έτσι μια σχεδόν χαμένη δεκαετία για κάθε νέο γιατρό. Μια δεκαετία επιστημονικής, ψυχολογικής και επαγγελματικής φθοράς. Ενας νέος άνθρωπος, έπειτα από έξι έτη εντατικών σπουδών στην Ιατρική Σχολή, βρίσκεται εγκλωβισμένος σε μια αναμονή αβεβαιότητας και ανασφάλειας, με τον καταληκτικό επίλογο αυτής να τοποθετείται στο μακρινό μέλλον. Αυτή η παράταση δεν συνιστά απλή παύση, αλλά μια περίοδο στασιμότητας, που διαβρώνει την αυτοεκτίμηση, απομακρύνει από την επιστημονική επικαιρότητα και υπονομεύει την ένταξη στον επαγγελματικό στίβο.

Η στασιμότητα αυτή δεν έχει μόνον ατομικές συνέπειες· έχει και ευρύτερες επιπτώσεις στην ποιότητα της εκπαίδευσης και της φροντίδας υγείας. Η πρωτοβάθμια και η δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας στερούνται ικανών και καταρτισμένων νέων γιατρών, που θα μπορούσαν να προσφέρουν ποιοτικές υπηρεσίες αν δεν εγκλωβίζονταν στην ατέρμονα αναμονή. Τα εκπαιδευτικά κέντρα δυσκολεύονται να εμπνεύσουν τους νέους συναδέλφους να ενταχθούν στην έρευνα, να αποκτήσουν ακαδημαϊκή ταυτότητα ή να επιδιώξουν την αριστεία. Η προοπτική να δημιουργηθεί μια νέα γενιά ακαδημαϊκών δασκάλων που θα στελεχώσουν τις πανεπιστημιακές κλινικές και θα ανανεώσουν την εκπαίδευση αποδυναμώνεται. Το κόστος είναι εθνικό: χάνουμε επιστήμονες υψηλής κατάρτισης και ποιότητας, που εξαναγκάζονται στην ξενιτιά ως μόνη επιλογή για την επίτευξη των στόχων τους. Το πρόβλημα αναμένεται να επιταθεί με τους αποφοίτους των νέων ιατρικών σχολών από τα μη κρατικά πανεπιστήμια, οι περισσότεροι των οποίων θα αναζητήσουν την εκπαίδευσή τους μέσα από το ήδη υπάρχον σύστημα εισαγωγής στις ειδικότητες, εφόσον παραμείνουν στην Ελλάδα για την ολοκλήρωσή της.

Η Ιατρική είναι μαραθώνιος. Δεν ολοκληρώνεται με την εισαγωγή στην Ιατρική Σχολή, ούτε με την απόκτηση πτυχίου. Η ειδικότητα είναι ο πυρήνας της επαγγελματικής συγκρότησης, το στάδιο ωρίμανσης του νέου γιατρού. Ας πάψουμε να βάζουμε εμπόδια στον δρόμο αντοχής των γιατρών μας, συντηρώντας ένα απαρχαιωμένο σύστημα επετηρίδας. Η πολιτεία, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, πρέπει να προχωρήσει με αποφασιστικότητα και εντός προκαθορισμένου χρονικού πλαισίου σε μια γενναία και πολυπαραγοντική αναδιάρθρωση του συστήματος. Η σταδιακή εφαρμογή αξιοκρατικών μηχανισμών επιλογής των υποψηφίων –όπως μέσω αμερόληπτων γραπτών πανελλαδικών εξετάσεων– μπορεί να αποτελέσει ένα αντικειμενικό και διαφανές μοντέλο εισαγωγής στις ειδικότητες, ειδικά για εκείνες με πολύχρονες αναμονές, όπως η Δερματολογία - Αφροδισιολογία, η Οφθαλμολογία, η Ενδοκρινολογία και πλείστες άλλες. Η Ελλάδα είναι ίσως η μόνη ευρωπαϊκή χώρα στην οποία επικρατεί το σύστημα της επετηρίδας αντί για ένα αντικειμενικό σύστημα επιλογής για είσοδο στην ειδικότητα. Παράλληλα, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και ο μεγάλος αριθμός των γιατρών που ήδη βρίσκονται σε λίστες αναμονής. Αυτοί οι γιατροί δεν πρέπει να αγνοηθούν ούτε να τιμωρηθούν ξανά μέσω ενός βίαιου μετασχηματισμού του συστήματος. Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να τους ενσωματώνουν, με μεταβατικές πρόνοιες και ρεαλιστικές λύσεις. Η ευθύνη για τη σημερινή δυσλειτουργία στο σύστημα της ιατρικής εκπαίδευσης είναι συλλογική. Η ιατρική κοινότητα χωρίς προκαταλήψεις και ιδιαίτερα οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι πρέπει να μιλήσουν ώστε η κοινωνία να ενημερωθεί. Ομως η πολιτεία είναι αυτή, πρωτίστως, που οφείλει με θάρρος να αναλάβει την ευθύνη της δράσης. Σε ένα νέο γιατρό, αντί να περιμένει τον δικό του «Γκοντό», οφείλουμε ένα σχέδιο που θα του προσφέρει απτό όραμα, εξασφαλίζοντάς του άμεση πρόσβαση στην ειδικότητα της επιλογής του μέσα από διαφανείς και αξιοκρατικές διαδικασίες.

Ο κ. Κωνσταντίνος Κρασαγάκης είναι καθηγητής Δερματολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Ο κ. Αλέξανδρος I. Στρατηγός είναι καθηγητής Δερματολογίας - Αφροδισιολογίας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ.