Υποβάλλεστε πιστά σε μαστογραφίες για δεκαετίες, γνωρίζοντας πως οι απεικονιστικές εξετάσεις είναι καίριας σημασίας για την ανίχνευση καρκίνου του μαστού όταν βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο και είναι σε μεγάλο βαθμό ιάσιμος. Όμως, τώρα που διανύετε τη δεκαετία των 70 σας, μπορεί να αναρωτιέστε σε ποια ηλικία είναι ασφαλές –ή φρόνιμο– να διακόψετε τον προσυμπτωματικό έλεγχο.

Η απάντηση είναι σύνθετη. Ενώ οι κατευθυντήριες οδηγίες για προσυμπτωματικό έλεγχο με μαστογραφία παρουσιάζουν διαφορές για την τακτική εξέταση μέχρι την ηλικία των 74 ετών, οι συμβουλές για τις γυναίκες 75 ετών και άνω είναι ακόμα πιο ασαφείς. Και αυτό γιατί δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα που να υποδεικνύουν ότι η μαστογραφία συντελεί στη μακροζωία των ηλικιωμένων γυναικών. Παράλληλα, η υπερδιάγνωση και υπερβολική χορήγηση θεραπειών για μικροσκοπικούς όγκους των μαστών, οι οποίοι είναι απίθανο να μειώσουν το προσδόκιμο ζωής, μπορεί να αποβούν επιβλαβείς για τις γυναίκες, λέει η δρ Wendy Chen, ογκολόγος μαστού στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Dana-Farber Cancer Institute.

«Οι περισσότερες από τις ασθενείς μου δεν γνωρίζουν ότι υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν πως δεν είναι χρήσιμο να εφαρμόζεται προσυμπτωματικός έλεγχος των ατόμων σε προχωρημένη ηλικία», λέει η δρ Chen. «Αρχικά, θεωρούν ότι πρόκειται για ηλικιακή διάκριση, αλλά, όταν τους εξηγώ ότι προσπαθούμε να αποφύγουμε θεραπείες που δεν πρόκειται να βελτιώσουν το προσδόκιμο ζωής τους, αλλάζουν γνώμη».

Ποικίλες οδηγίες για τον προσυμπτωματικό έλεγχο

Η αύξηση των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω στις Ηνωμένες Πολιτείες υπογραμμίζει τη σημασία προσδιορισμού της πλέον αποτελεσματικής μεθόδου προσυμπτωματικού ελέγχου των ηλικιωμένων γυναικών για καρκίνο του μαστού. Η ηλικία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για καρκίνο του μαστού, ενώ ο μέσος όρος ηλικίας κατά τη διάγνωση είναι τα 62 έτη, σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία (ACS).

Όμως οι κατευθυντήριες οδηγίες των μεγαλύτερων οργανισμών υγείας για τον προσυμπτωματικό έλεγχο με μαστογραφία διαφέρουν σημαντικά. Η Ειδική Ομάδα των Υπηρεσιών Πρόληψης των ΗΠΑ, η οποία στηρίζει τις συστάσεις της στο πόσο ισχυρά είναι τα ερευνητικά αποτελέσματα, υποστηρίζει ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος με μαστογραφία θα πρέπει να διακόπτεται μετά τα 74 έτη, καθώς καμία τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη κλινική μελέτη –που θεωρείται ο χρυσός κανόνας στην έρευνα– δεν έχει εξετάσει τις επιπτώσεις της μαστογραφίας στο πλαίσιο προσυμπτωματικού ελέγχου σε γυναίκες 70 ετών και άνω.

Μια μελέτη παρατήρησης, η οποία δημοσιεύθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 2025, στην ηλεκτρονική έκδοση του επιστημονικού περιοδικού Annals of Surgical Oncology υποστηρίζει ότι σε γυναίκες που διανύουν τη δεκαετία των 80 ετών και υποβάλλονται σε τακτικές μαστογραφίες, ο καρκίνος του μαστού είναι πιθανότερο να εντοπιστεί νωρίς, να χρειαστούν λιγότερο επιθετική θεραπεία και να ζήσουν περισσότερα χρόνια από τις γυναίκες που δεν υποβάλλονται στον έλεγχο. Ωστόσο η μελέτη δεν κατόρθωσε να αποδείξει ότι η διενέργεια τακτικών μαστογραφιών στη δεκαετία των 80-90 ετών βελτιώνει τις εκβάσεις του καρκίνου του μαστού, παρά μόνο πως υπάρχει μια συσχέτιση.

Πράγματι, οι συμμετέχουσες στη μελέτη που δεν συνέχισαν να υποβάλλονται σε μαστογραφία ήταν πιθανότατα ήδη λιγότερο υγιείς συγκριτικά με την ομάδα που έκανε προσυμπτωματικό έλεγχο, ένας παράγοντας που θα συντελούσε στο να έχουν χειρότερα αποτελέσματα, λέει η δρ Chen. Επομένως τα αποτελέσματα δεν είναι τόσο αξιόπιστα όσο θα μπορούσαν να φαίνονται.

Παράλληλα, η ACS συνιστά τη συνέχιση της μαστογραφίας εάν η ηλικιωμένη γυναίκα έχει καλή υγεία και αναμένεται να ζήσει άλλα δέκα χρόνια ή περισσότερα, ενώ το Αμερικανικό Κολέγιο Ακτινολογίας υποστηρίζει την εξατομικευμένη λήψη απόφασης, χωρίς απόλυτη ημερομηνία λήξης του προσυμπτωματικού ελέγχου.

«Αναμφισβήτητα, εάν υποβάλλεστε σε μαστογραφίες, θα εντοπίσετε τον καρκίνο. Όλοι συμφωνούν σε αυτό», λέει η δρ Chen. «Το ερώτημα είναι εάν το να αντιμετωπιστεί ο καρκίνος θα βοηθήσει την ασθενή ή όχι. Είναι δύσκολο όταν δεν υπάρχουν δεδομένα από κλινικές μελέτες για να μας καθοδηγήσουν».

Οφέλη έναντι κινδύνων

Η δρ Chen προτείνει οι γυναίκες στην ηλικία των 70 ετών και άνω να εξετάσουν τα παρακάτω υπέρ και κατά όσον αφορά τη συνέχιση των τακτικών μαστογραφιών:

Υπέρ: Σε ορισμένες γυναίκες, ο προσυμπτωματικός έλεγχος προσφέρει ηρεμία. Επίσης, η πρώιμη ανίχνευση μπορεί να επιτρέπει λιγότερο επεμβατική θεραπευτική αντιμετώπιση που είναι πιθανότερο να εξαλείψει τον καρκίνο. «Μπορεί να είμαστε σε θέση να κάνουμε μια ογκεκτομή αντί μαστεκτομής», λέει η δρ Chen.

Κατά: Τα ψευδώς θετικά αποτελέσματα τα οποία υποδεικνύουν μια ύποπτη περιοχή (που αργότερα θεωρείται ως καλοήθης) είναι δυνατό να προκαλέσουν άγχος και περιττές βιοψίες. Επιπλέον, οι μαστογραφίες είναι δυνατό να εντοπίσουν όγκους με αργή εξέλιξη που είναι απίθανο να επηρεάσουν το προσδόκιμο ζωής μιας γυναίκας, οδηγώντας σε επικίνδυνες θεραπείες. «Καθώς οι άνθρωποι γερνούν, ακόμη και μια ελάσσων επέμβαση μπορεί να έχει κινδύνους», επισημαίνει.

«Εξακολουθώ να υποστηρίζω τη θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού», προσθέτει η δρ Chen. «Δεν λέω ότι δεν θα πρέπει να τον θεραπεύσουμε όταν τον βλέπουμε, αλλά όταν εντοπίζουμε έναν καρκίνο πρώιμου σταδίου σε μια ηλικιωμένη γυναίκα, δεν είναι σαφές πόσο η θεραπεία θα επεκτείνει τη διάρκεια της ζωής της».

Πώς να χειριστείτε τη συζήτηση

Όταν σταθμίζετε με τον γιατρό σας εάν θα συνεχίσετε τις μαστογραφίες προσυμπτωματικού ελέγχου, η δρ Wendy Chen, ογκολόγος μαστού στο Αντικαρκινικό Ινστιτούτο Dana-Farber, συνιστά να συζητήσετε:

• τη συνολική σας υγεία και προσδόκιμο ζωής

• την ικανότητά σας να υποβληθείτε στο χειρουργείο

• το προσωπικό και οικογενειακό σας ιστορικό καρκίνου

• πόσο άνετα αισθάνεστε με την αβεβαιότητα ή τον κίνδυνο

• την οπτική και την προσέγγιση του γιατρού σας

«∆εν θα έκανα ποτέ μια καθολική σύσταση πως κάθε γυναίκα θα πρέπει να διακόψει τις μαστογραφίες σε μια ορισμένη ηλικία», λέει η δρ Chen.

Σημείωση: Στόχος του περιοδικού Harvard Health Letter είναι να διερμηνεύει ιατρικές πληροφορίες για τον γενικό αναγνώστη με έγκαιρο και ακριβή τρόπο. Το περιεχόμενό του δεν προορίζεται να παρέχει προσωπική ιατρική συμβουλή, η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται απευθείας από γιατρό.