Το μνημόνιο κατανόησης (MOU) μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, το οποίο, σύμφωνα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, αναμένεται να υπογραφεί σύντομα, προβλέπει:

- το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς την επιβολή διοδίων,

- καθώς και τη σταδιακή άρση των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης με βάση τη συμμόρφωσή της στους όρους της συμφωνίας.

Αυτό ανέφεραν διπλωμάτης από μία από τις μεσολαβούσες χώρες και Αμερικανός αξιωματούχος στον αμερικανικό ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios.

Η συμφωνία προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, διάστημα κατά το οποίο θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Το κείμενο περιλαμβάνει πλαίσιο σχετικά με τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας, ωστόσο οποιαδήποτε ουσιαστική ενέργεια για το πυρηνικό πρόγραμμα θα εξαρτηθεί από δεύτερη, πιο λεπτομερή συμφωνία.

Διπλωμάτης από μία από τις χώρες που μεσολαβούν στις συνομιλίες δήλωσε ότι «οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συμφωνήσει επί του κειμένου», σημειώνοντας ωστόσο ότι απαιτείται ακόμη η τελική έγκριση από τις δύο πλευρές.

Σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις διαβουλεύσεις, έως το βράδυ της Πέμπτης η συμφωνία είχε εγκριθεί σε υψηλό επίπεδο από την ιρανική πλευρά, αλλά πιθανότατα όχι ακόμη από τον ανώτατο ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει τελετή υπογραφής μέσα στο Σαββατοκύριακο. Εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ανέφερε πάντως ότι η Τεχεράνη «δεν έχει ακόμη λάβει οριστική απόφαση».

Παρότι ο Λευκός Οίκος εκτίμησε επανειλημμένα τους τελευταίους δύο μήνες ότι μια συμφωνία ήταν κοντά, οι συνομιλίες κατέληγαν τελικά σε αδιέξοδο. Ωστόσο, ο διπλωμάτης εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι αυτή τη φορά η συμφωνία θα προχωρήσει.

Κινητικότητα για πιθανή τελετή υπογραφής

Τέσσερα μεταγωγικά αεροσκάφη C-17 της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας αναχώρησαν χθες, Πέμπτη, για την Ευρώπη, μεταφέροντας εξοπλισμό ενόψει πιθανής μετάβασης του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς σε τελετή υπογραφής στη Γενεύη τις επόμενες ημέρες.

Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες από χώρες που συμμετέχουν στη διαμεσολάβηση και δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, η προκαταρκτική συμφωνία επιτεύχθηκε το βράδυ της Τετάρτης ύστερα από πολύωρες διαπραγματεύσεις μεταξύ του μεσολαβητή του Κατάρ, Αλι Αλ-Θαουάντι και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκτσί.

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Τεχεράνη, ο Αλ-Θαουάντι επικοινώνησε επανειλημμένα τηλεφωνικά με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι η συμφωνία είχε οριστικοποιηθεί αιφνιδίασε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Σύμφωνα με αμερικανική πηγή, τις τελευταίες ημέρες ο Νετανιάχου αναζητούσε πληροφορίες μέσω προσώπων που διατηρούν στενές σχέσεις με την αμερικανική κυβέρνηση.

Οι βασικοί όροι της συμφωνίας

Με βάση το μνημόνιο, το Ιράν αναλαμβάνει συγκεκριμένες δεσμεύσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, με κυριότερη τη δέσμευση ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και ότι θα επιλύσει τη διαμάχη σχετικά με τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι ο Τραμπ αποδέχθηκε ως πιθανή λύση την αραίωση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου εντός του Ιράν, υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.

Παρόλα αυτά, οποιαδήποτε πρακτική εφαρμογή μέτρων στο πυρηνικό πρόγραμμα θα πραγματοποιηθεί μόνο εφόσον επιτευχθεί δεύτερη συμφωνία, κάτι που παραμένει αβέβαιο δεδομένων των δυσκολιών κατά τις διαπραγματεύσεις για το αρχικό μνημόνιο.

Ο διπλωμάτης υποστήριξε ότι το κείμενο «καλύπτει λεπτομερώς όλα τα ζητήματα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν» και «ικανοποιεί πλήρως τις απαιτήσεις των ΗΠΑ».

Στενά του Ορμούζ και κυρώσεις

Το μνημόνιο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης, με στόχο η ναυτιλιακή κίνηση να επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών. Σε αντάλλαγμα, θα αρθεί και ο αμερικανικός αποκλεισμός.

Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει προηγουμένως ότι, μετά το άνοιγμα των Στενών, το Ιράν θα λάβει προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για διάστημα 60 ημερών, προκειμένου να μπορεί να εξάγει πετρέλαιο και να εξασφαλίσει πολύτιμα έσοδα.

Η ελάφρυνση των κυρώσεων θα διευρύνεται εφόσον το Ιράν τηρεί τους όρους της αρχικής συμφωνίας και θα επιδεικνύει «καλή πίστη» στις επόμενες διαπραγματεύσεις.

«Δεν υπάρχει προκαθορισμένη ημερομηνία για την άρση των κυρώσεων. Αυτή θα συνδέεται άμεσα με την εφαρμογή της συμφωνίας», δήλωσε ο διπλωμάτης.

Ανοιχτό το ζήτημα των δεσμευμένων κεφαλαίων

Παραμένει ασαφές εάν το κείμενο περιλαμβάνει λεπτομέρειες για την τύχη των ιρανικών κεφαλαίων αρκετών δισεκατομμυρίων δολαρίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι πρέπει να αποκτήσει άμεση πρόσβαση σε μέρος των χρημάτων αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, ενώ η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η αποδέσμευσή τους θα γίνει τμηματικά, ανάλογα με τον βαθμό συμμόρφωσης του Ιράν.

Πηγή εκτός της αμερικανικής κυβέρνησης εξέφρασε ανησυχίες ότι το ζήτημα των δεσμευμένων κεφαλαίων ενδέχεται να ρυθμιστεί μέσω μυστικής παράλληλης συμφωνίας, κάτι που Αμερικανός αξιωματούχος διέψευσε πρόσφατα.

Παράλληλα, ΗΠΑ, Ιράν και Κατάρ συζήτησαν τις τελευταίες ημέρες μηχανισμό που θα επιτρέψει στην Τεχεράνη να χρησιμοποιήσει μέρος των δεσμευμένων κεφαλαίων της στο Κατάρ για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών.

Το επόμενο βήμα

Η συμφωνία, στην οποία μεσολάβησαν από κοινού το Κατάρ και το Πακιστάν, αναμένεται να ονομαστεί «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ», εφόσον τελικά υπογραφεί και από τις δύο πλευρές.

«Εργαζόμαστε με τα εμπλεκόμενα μέρη για τις τελευταίες λεπτομέρειες της συμφωνίας και για τον καθορισμό της ημερομηνίας της τελετής υπογραφής», δήλωσε ο διπλωμάτης από μία από τις χώρες που συμμετέχουν στη διαμεσολάβηση.

Πηγή: Axios