Επί δύο μήνες, ο Ντόναλντ Τραμπ επεδίωκε μια συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη σταθεροποίηση της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας. Και η συμφωνία που υπεγράφη θα έπρεπε να επιτυγχάνει ακριβώς αυτό. Ωστόσο, ορισμένοι από τους επικριτές του Τραμπ υποστηρίζουν ότι οι παραχωρήσεις μόνο και μόνο για να επιστρέψουμε στην προτέρα κατάσταση αποδεικνύουν ότι ο πόλεμος αυτός ήταν ένα δαπανηρό λάθος.

Οπως αναφέρει σε δημοσίευμά του το Axios, πριν αλλά και λίγο μετά την έναρξη του πολέμου, ο Τραμπ είχε θέσει εξαιρετικά φιλόδοξους στόχους.

Αυτές περιλάμβαναν την «πλήρη παράδοση» και την πλήρη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Κανένας εμπλουτισμός, κανένας βαλλιστικός πύραυλος, καμία χρηματοδότηση για πληρεξούσιους. Ο Τραμπ ήθελε ακόμη και να έχει λόγο στην επιλογή του ανώτατου ηγέτη του Ιράν.

Εν τέλει, γράφει το Axios, το μνημόνιο κατανόησης (MOU) – το οποίο ο Τραμπ υπέγραψε την Τετάρτη και ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης αποκάλυψαν,  είναι μια πολύ πιο μετριοπαθής συμφωνία.

Το Ιράν επιτυγχάνει άρση των κυρώσεων για να πουλήσει πετρέλαιο, τα Στενά ανοίγουν ξανά, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός αίρεται.

Οι δύο πλευρές έδωσαν περιθώριο 60 ημερών για να διαπραγματευτούν μια πυρηνική συμφωνία. Το Ιράν θα μπορούσε να δει όλες τις κυρώσεις να αίρονται και να λάβει δισεκατομμύρια σε παγωμένα κεφάλαια και επενδύσεις, εάν συμφωνήσει να περιορίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και να «απαλλαγεί» από τα αποθέματά του.

Παρόλα αυτά ο Τραμπ και η ομάδα του αναγνώρισαν ότι μια τελική συμφωνία μπορεί να μην επιτευχθεί ποτέ. Ισχυρίστηκε μάλιστα την Τετάρτη ότι «αν δεν ολοκληρωθεί σε 60 ημέρες, επιστρέφουμε στους βομβαρδισμούς». Αργότερα είπε ότι η προθεσμία θα μπορούσε να μετατεθεί.

Επίσης, ο Τραμπ υποβάθμισε κάπως τη συμφωνία, σημειώνοντας ότι ήταν απλώς ένα μνημόνιο. Εξόργισε περαιτέρω και τα «γεράκια» εκφράζοντας «κατανόηση» για την επιθυμία του Ιράν να κατέχει πυραύλους και να εξακολουθήσει να στοχεύει στην πυρηνική ενέργεια.

«Τρίζουν τα κόκαλα του Ρίγκαν»

Aνώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι το Ιράν είχε ζητήσει να μην δημοσιευτεί το έγγραφο μέχρι να υπογραφεί επίσημα και ότι η καθυστέρηση «προκάλεσε μεγάλη ανησυχία» στον Λευκό Οίκο.

Η ομάδα του Τραμπ κέρδισε την υποστήριξη ενός επικριτή, του γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, ο οποίος ενέκρινε τη συμφωνία μετά από τηλεφωνική επικοινωνία μιας ώρας με τον απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ το πρωί της Τετάρτης.

Ο γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι, από την άλλη πλευρά, ισχυρίστηκε ότι «τρίζουν ακόμη και τα κόκαλα του Ρίγκαν» για «το χειρότερο λάθος εξωτερικής πολιτικής εδώ και δεκαετίες», όπως περιέγραψε.

Αναφερόμενος πάντως στα «γεράκια», ο Τραμπ είπε: «Οι σκληροί τύποι… θα κατέστρεφαν τη χώρα» και ήταν «ηλίθιοι» που ήθελαν να συνεχίσουν να βομβαρδίζουν το Ιράν.

Οσο για τον τρόπο με τον οποίο αντέδρασε το Ιράν κλείνοντας τα Στενά, ο Τραμπ δήλωσε ότι ήθελε να αποτρέψει μια οικονομική «καταστροφή» και να μην γίνει ένας άλλος Χέρμπερτ Χούβερ, ο οποίος ήταν πρόεδρος των ΗΠΑ την περίοδο της Μεγάλης Υφεσης.

Συμφώνησε ώστε το Ιράν να ανοίξει τα Στενά χωρίς περιορισμούς μόνο για 60 ημέρες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο διοδίων μετά το πέρας αυτών. 

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι αυτό δεν θα συμβεί επειδή οι χώρες του Κόλπου δεν θα υπογράψουν καμία συμφωνία που να το επιτρέπει.

«Δεν είναι πρόβλημα οι πύραυλοι»

Το Μνημόνιο Κατανόησης απαιτεί επίσης ένα σχέδιο για τη δημιουργία ενός ταμείου 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράν. Ο Τραμπ απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι οι ΗΠΑ θα συνεισφέρουν χρήματα σε ένα τέτοιο ταμείο και Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι αφορούσε περισσότερο τις δυνατότητες επενδύσεων μετά από μια πυρηνική συμφωνία – όπως το να επιτραπεί στα ΗΑΕ να κατασκευάσουν έναν σταθμό παραγωγής ενέργειας στο Ιράν.

Παρά τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης ότι επρόκειτο εξ ολοκλήρου για μια συμφωνία που θα επέτρεπε την άρση των κυρώσεων ανάλογα με τον βαθμό στον οποίο το Ιράν θα ανταποκρινόταν στις δεσμεύσεις του, εντέλει επιτρέπεται στο Ιράν να πουλάει ελεύθερα πετρέλαιο, για όσο καιρό οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη.

Τέλος, το Μνημόνιο Κατανόησης δεν αναφέρει τίποτα για τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν ή την υποστήριξη τρομοκρατικών οργανώσεων στην περιοχή, παρά την επιμονή του Τραμπ από την πρώτη του κιόλας θητεία ότι οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν θα πρέπει να καλύπτει αυτά τα ζητήματα.

«Θα πρέπει κι αυτοί να έχουν κάποιους (πυραύλους) αφού κι άλλοι έχουν», είπε ο Τραμπ, συμπληρώνοντας ότι «δεν είναι το πρόβλημα οι πύραυλοι».

Τα πυρηνικά

Παρόλα αυτά, ο σκεπτικισμός σχετικά με τα πυρηνικά του Ιράν παραμένει, ακόμη και σε ανώτερα κλιμάκια της αμερικανικής κυβέρνησης. 

Ανώτερος αξιωματούχους των ΗΠΑ ανέφερε ότι οι συνομιλίες της Παρασκευής στην Ελβετία μεταξύ των δύο αντιπροσωπειών θα είναι καθοριστικές.

Όπως είπε, έχει επιτευχθεί μια «συμφωνία κυρίων» για τα πυρηνικά και οι Αμερικανοί θα ξέρουν «εντός ημερών ή λίγων εβδομάδων» αν οι προθέσεις του Ιράν είναι ειλικρινείς. 

Αρκετά στελέχη στην ομάδα του Τραμπ –ανάμεσά τους και ο επικεφαλής της CIA- εκφράζουν ανοιχτά αμφιβολίες για το κατά πόσο η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να κάνει πραγματικές παραχωρήσεις. Ο αξιωματούχος που επικαλείται το Αxios, μάλιστα, εκφράζει προειδοποιήσεις προς το Ιράν:

«Αν υποπτευθούμε ότι απλά καθυστερούν ή μας… πουλάνε φούμαρα, τότε θα τραβήξουμε την πρίζα και θα απαντήσουμε πολύ σκληρά».