ΠΙΤΕΡ ΜΠΕΪΚΕΡ / THE NEW YORK TIMES
Προσποιηθείτε ότι είμαι στο ψηφοδέλτιο», εκλιπαρούσε ο πρόεδρος Τραμπ τους ψηφοφόρους κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, επαναλαμβάνοντας την έκκλησή του 47 φορές αυτό το φθινόπωρο. Αυτό έκαναν οι ψηφοφόροι, αλλά όχι με τον τρόπο που θα ήθελε ο πρόεδρος.
Μεταβατική φάση της προεδρίας με μεγάλη αστάθεια βλέπει πρώην επικεφαλής πολιτικού σχεδιασμού επί Κλίντον
Το Δημοκρατικό κύμα στις εκλογές για το Κογκρέσο την Τρίτη αποτελεί ηχηρή άρνηση στην πολιτική ενός βαθιά αντιπαθούς στο κοινό προέδρου, ο οποίος κυριάρχησε για περισσότερο από μία δεκαετία στην πολιτική σκηνή. Περισσότερο από κάθε άλλον προκάτοχό του, ο Τραμπ μετέτρεψε σκoπίμως τις ενδιάμεσες εκλογές σε δημοψήφισμα γύρω από τον ίδιο, πληρώνοντας χθες το τίμημα. Η εκλογική αντίδραση επεκτάθηκε ακόμη και σε ασφαλείς ρεπουμπλικανικές πολιτείες, δημιουργώντας την εντύπωση ότι ο Τραμπ έχασε τον έλεγχο πάνω στον ιδεολογικό συνασπισμό που τον οδήγησε δύο φορές στον Λευκό Οίκο. Αγανακτισμένοι με τις υψηλές τιμές καυσίμων, τον δυσεπίλυτο πόλεμο στο Ιράν και τις καταγγελίες για εξόφθαλμη κερδοσκοπία από τον Τραμπ και μέλη του κύκλου του, οι ψηφοφόροι που είχαν επιλέξει να του δώσουν μία ευκαιρία απέρριψαν αυτή τη φορά το κόμμα του ή έμειναν σπίτι τους.
Τεράστια διαφορά
Χθες, η διαφορά υπέρ των Δημοκρατικών στις ψήφους για τη Βουλή των Αντιπροσώπων ήταν της τάξης των 13 ποσοστιαίων μονάδων, η μεγαλύτερη και για τα δύο κόμματα σε ενδιάμεσες εκλογές από το 1976. Η νίκη αυτή θα επισκιάσει ακόμη και τις δύο μεγάλες εκλογικές επιτυχίες των Ρεπουμπλικανών στη σύγχρονη εποχή κατά τη διάρκεια της προεδρίας Μπιλ Κλίντον το 1994 και εκείνης υπό τον Μπαράκ Ομπάμα το 2010.
Χάρη στην επαναχάραξη των εκλογικών περιφερειών, η σημερινή διαφορά ενδέχεται να μη μεταφρασθεί σε όσες έδρες είχαν αλλάξει χέρια στα ιστορικά εκείνα χρόνια. Οι «βελτιωμένες» εκλογικές περιφέρειες έχουν περιορίσει σημαντικά την ικανότητα των κομμάτων να ανατρέπουν τα προγνωστικά. Η νίκη των Δημοκρατικών δείχνει, όμως, ότι αν και ο Τραμπ έχει ακόμη δύο χρόνια στον Λευκό Οίκο και παραμένει ικανός να προβάλλει την ισχύ της εκτελεστικής εξουσίας με μεγάλη αποτελεσματικότητα, οι Αμερικανοί του στέλνουν μήνυμα για την αρχή του τέλους της εποχής του.
«Πιστεύω ότι από σήμερα βρισκόμαστε σε νέα μεταβατική φάση της προεδρίας Τραμπ, η οποία θα είναι πολύ πιο ασταθής», λέει ο Ντάγκλας Σόζνικ, πρώην επικεφαλής πολιτικού σχεδιασμού του Λευκού Οίκου επί προεδρίας Κλίντον.
Ο Τραμπ προσπάθησε αμέσως να σώσει τα προσχήματα, επιμένοντας ότι η νίκη των Δημοκρατικών δεν αποτελούσε στην πραγματικότητα απόρριψη του ιδίου, καθώς δεν βρισκόταν στο ψηφοδέλτιο, αγνοώντας τις επανειλημμένες δηλώσεις του ότι ήταν σαν να βρίσκεται σε αυτό.
«Δεν ήμουν στο ψηφοδέλτιο γιατί αν ήμουν σε αυτό, δεν θα μπορούσαμε να συγκρατήσουμε τον κόσμο από το να πάει να ψηφίσει», είπε σε συνέντευξή του το βράδυ της Τρίτης. Ακόμη και πολλοί Ρεπουμπλικανοί θα εξέφραζαν την αγανάκτησή τους απέναντι σε μια τέτοια δήλωση του προέδρου, γνωρίζοντας πόσο η εκστρατεία περιεστράφη γύρω από τον Τραμπ. Ο Τραμπ ήταν αυτός που αποφάσισε να εξαπολύσει πόλεμο στο Ιράν, ο οποίος κλόνισε τις αγορές ενέργειας, εκτοξεύοντας την τιμή των καυσίμων στις αντλίες αμερικανικών πρατηρίων. Ο Τραμπ είναι αυτός που επέλεξε τους υποψηφίους, τα θέματα της εκστρατείας, τη στρατηγική της και το κεντρικό μήνυμα. Ο Τραμπ ήταν αυτός που απαίτησε απόλυτη προσήλωση από ένα κόμμα. Ο Τραμπ ήταν, τέλος, αυτός που απέρριψε τα ερωτήματα ηθικής τάξης γύρω από τον πλουτισμό του κατά τη διάρκεια της θητείας του, ενισχύοντας τις ανησυχίες των ψηφοφόρων για τη διαφθορά.
Οι ήττες δύο Ρεπουμπλικανών υποψηφίων για τη Γερουσία, τους οποίους επέλεξε προσωπικά ο Τραμπ, του Κεν Πάξτον στο Τέξας και της Νταρλίν Γκράχαμ στη Νότια Καρολίνα, απέδειξαν τις επιπτώσεις των παρεμβάσεών του. Πολλοί ψηφοφόροι δήλωσαν σε δημοσκοπήσεις ότι ένιωσαν προδομένοι από τις υποσχέσεις του Τραμπ για υποχώρηση των τιμών και τις δεσμεύσεις του να μην αρχίσει νέους πολέμους. Περίμεναν να κλείσει τα σύνορα, αλλά διαφωνούσαν με τις βίαιες συλλήψεις παράτυπων μεταναστών. Εξεγέρθηκαν επίσης κατά των εμπορικών δασμών, που αύξησαν το κόστος για τους καταναλωτές.
Ακόμη δύο χρόνια
Τις τελευταίες ημέρες πριν από τις εκλογές, αντί ο Τραμπ να παρουσιάσει σχέδια για την υποχώρηση των τιμών, μίλησε για την τεχνητή λίμνη στο Μνημείο του Τζορτζ Ουάσιγκτον και για φύκια και σωληνώσεις. Η σκηνή υπενθύμισε ότι ο Τραμπ διατηρεί τις εμμονές του για τις μνημειώδεις κατασκευές, παρότι αυτό ενοχλεί τους ψηφοφόρους. Ακόμη και αν ο τραμπισμός υποχωρεί, ο Τραμπ θα κατέχει τα ηνία της εκτελεστικής εξουσίας για δύο χρόνια ακόμη και θα κάνει ό,τι μπορεί προκειμένου η φωνή του να παραμείνει κυρίαρχη.
Παρά την ύπαρξη φυσικής τάσης για εξαγωγή διδαγμάτων από μεγάλες νίκες σε ενδιάμεσες εκλογές, η Ιστορία έχει δείξει ότι τέτοιες μνημειώδεις μεταβολές στην εκλογική συμπεριφορά των Αμερικανών δεν έχουν μεγάλη διάρκεια. Το κύμα στήριξης των Δημοκρατικών μετά το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ το 1974 είχε διάρκεια μόλις έξι ετών, μέχρι την εμφάνιση του Ρόναλντ Ρέιγκαν στη σκηνή. Οι νίκες των Ρεπουμπλικανών το 1994 και το 2010 όχι μόνο δεν σήμαναν το πολιτικό τέλος του Κλίντον και του Ομπάμα, αλλά τους επέτρεψαν να ανακάμψουν εντυπωσιακά και να κερδίσουν εύκολα την επανεκλογή τους δύο χρόνια αργότερα.
Την ίδια στιγμή, οι Δημοκρατικοί θα προσπαθήσουν να ερμηνεύσουν τη νίκη τους, με την προοδευτική πτέρυγα να υποστηρίζει ότι η αριστερή της ενέργεια ήταν αυτή που κατέστησε εφικτή την επιτυχία, ενώ οι μετριοπαθείς θα πουν ότι το μήνυμα προς τους φτωχοποιημένους Ρεπουμπλικανούς ήταν το κρίσιμο στοιχείο.
