ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Κρίσιμη εβδομάδα έντονων διπλωματικών διαβουλεύσεων ξεκίνησε χθες με επίκεντρο το Νταβός και τις Βρυξέλλες, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιχειρούν αφενός αποκλιμάκωση της έντασης με τον Αμερικανό πρόεδρο γύρω από το ζήτημα της Γροιλανδίας, αφετέρου προετοιμάζονται ακόμη και για σκληρά «αντίποινα» έναντι των δασμών με τους οποίους απειλεί ο Ντόναλντ Τραμπ έξι κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ΝΑΤΟ για τη στήριξή τους στη Δανία.

Προσώρας οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκτιμούν πως η διπλή στρατηγική είναι ο καλύτερος τρόπος προκειμένου να αποκλιμακωθεί η νέα, αλλά πιο σοβαρή έως τώρα κρίση στις διατλαντικές σχέσεις, και ότι μια διπλωματική λύση είναι εφικτή ενόψει των επαφών που θα έχουν Ευρωπαίοι ηγέτες με τον Τραμπ στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, στο Νταβός.

Αυτή τη στρατηγική επιβεβαίωσε χθες ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, που –αν και κράτησε πιο χαμηλούς τόνους από τον υπουργό Οικονομικών του– επισήμανε ότι οι Ευρωπαίοι θέλουν να «αποφύγουν οποιαδήποτε κλιμάκωση σε αυτή τη διαμάχη, αν είναι δυνατόν», υπενθυμίζοντας, όμως, στην Ουάσιγκτον ότι οι χώρες της Ε.Ε. «θα μπορούσαν επίσης να ανταποδώσουν». Βέβαια ο Μερτς υιοθέτησε πιο συναινετικούς τόνους, μιας και πρόκειται να συναντηθεί με τον Τραμπ, στο Νταβός.

Γαλλογερμανικός άξονας

Νωρίτερα, ωστόσο, στις Βρυξέλλες όπου βρέθηκε για τη συνεδρίαση του Eurogroup, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλινγκμπάιλ, έχοντας στο πλευρό του τον Γάλλο ομόλογό του Ρολάν Λεσκίρ, τάχθηκε υπέρ της χρήσης του εργαλείου «μπαζούκα», του μέσου «κατά του εξαναγκασμού» (anti coercion instrument) της Ε.Ε., το οποίο ζητάει να εφαρμοστεί ως αντίποινα ο Γάλλος πρόεδρος στους δασμούς με τους οποίους απειλούνται από τον Τραμπ έξι κράτη-μέλη, ανάμεσά τους η Γαλλία και η Γερμανία. «Αυτή είναι μια πολύ ευρωπαϊκή στιγμή και πρέπει πραγματικά να συνεργαστούμε, όταν πρόκειται για ευρωπαϊκές αποφάσεις», τόνισε ο Κλινγκμπάιλ.

«Το γαλλογερμανικό μέτωπο θα παίξει καθοριστικό ρόλο στις τελικές αποφάσεις των Ευρωπαίων» παραδέχεται στην «Κ» ευρωπαϊκή διπλωματική πηγή, προσθέτοντας ότι ίσως κάποια κράτη-μέλη αμφιταλαντεύονται ως προς την προσέγγιση έναντι του Τραμπ, όπως οι Βαλτικές Χώρες ή η Ολλανδία, που ζητούν διπλωματικές λύσεις έναντι ακραίων μέτρων, «αλλά εάν Βερολίνο και Παρίσι αποφασίσουν αντίποινα, τότε όλοι θα ακολουθήσουν».

Ο βασικός λόγος είναι ότι αυτή τη φορά «δεν πρόκειται απλώς για εμπορικό πόλεμο ή για τη Γροιλανδία», εξηγεί έτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Οι ΗΠΑ ξεκάθαρα επιχειρούν να αναγκάσουν κράτη-μέλη της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ να υποχωρήσουν έναντι της εδαφικής κυριαρχίας και ακεραιότητας σύμμαχης χώρας», υπογραμμίζει προσθέτοντας ότι «υπό την απειλή δασμών, ο Τραμπ ουσιαστικά επιδιώκει να υποχωρήσουμε έναντι του διεθνούς δικαίου και αυτό δεν θα γίνει αποδεκτό».

Εάν οι διπλωματικές προσπάθειες των Ευρωπαίων αποτύχουν, τότε θα κληθούν την Πέμπτη –κατά την έκτακτη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες– να λάβουν αποφάσεις για τη στάση που θα κρατήσουν, έχοντας στο μυαλό τους ότι πρόκειται για κλιμάκωση που προκαλεί ο ίδιος ο Τραμπ συνδέοντας ανοιχτά το εμπόριο με τη γεωπολιτική και την ασφάλεια.

Για την ώρα, τα διαθέσιμα «εργαλεία» αφορούν την επανενεργοποίηση λίστας ανταποδοτικών δασμών που έχουν ήδη συμφωνηθεί από τον περασμένο Ιούλιο (πριν από την υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ) και αφορούν κατάλογο αμερικανικών προϊόντων ύψους 93 δισ. ευρώ, που ενώ παραμένει σε αναστολή έως τις 6 Φεβρουαρίου, μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα.

Το Ευρωκοινοβούλιο επίσης θα «μπλοκάρει» την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, που παραμένει εκκρεμής. Στη φαρέτρα βρίσκεται και το εργαλείο «κατά του εξαναγκασμού», ένας νομικός μηχανισμός που επιτρέπει περιοριστικά μέτρα σε εταιρείες και υπηρεσίες τρίτων χωρών στην κοινή αγορά της Ε.Ε. και το οποίο δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ. Ο προβληματισμός που υπάρχει, εντός της Κομισιόν, ωστόσο, είναι ότι η εφαρμογή του αφορά σταδιακή διαδικασία, που ενδεχομένως να κρατήσει μήνες, σχολιάζουν αρμόδιες πηγές.

Δεν αποκλείει μια στρατιωτική επέμβαση στη νήσο ο Τραμπ

REUTERS, A.P.

Αποφασισμένος «κατά 100%» να επιβάλει τους δασμούς με τους οποίους έχει απειλήσει οκτώ ευρωπαϊκές χώρες εμφανίστηκε χθες ο Ντόναλντ Τραμπ, εάν δεν υποστηρίξουν την αξίωσή του να αγοράσει τη Γροιλανδία. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο τηλεοπτικό δίκτυο NBC, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας για την προσάρτηση της νήσου, αρκούμενος να απαντήσει σε σχετική ερώτηση: «Ουδέν σχόλιον».

Απευθυνόμενος στους Ευρωπαίους ηγέτες είπε ότι «θα έπρεπε να εστιάζουν την προσοχή τους στον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας και όχι στη Γροιλανδία» – μια τοποθέτηση που θα μπορούσε να μεταφραστεί και ως απειλή απόσυρσης της αμερικανικής υποστήριξης στο Κίεβο αν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του δεν υποχωρήσουν απέναντι στις διεκδικήσεις του.

Αντικείμενο της συνέντευξης αποτέλεσαν και οι αιτιάσεις του Τραμπ εναντίον της νορβηγικής κυβέρνησης για το γεγονός ότι δεν του απονεμήθηκε το Νομπέλ Ειρήνης του 2025. Oταν του επισημάνθηκε ότι το βραβείο απονέμεται από ανεξάρτητη επιτροπή, εκείνος υποστήριξε ότι η νορβηγική κυβέρνηση «ελέγχει απολύτως τον διαγωνισμό, σε πείσμα των όσων λέει».

Νωρίτερα ο Ντόναλντ Τραμπ είχε παραδεχθεί ότι ένας από τους λόγους που τον ωθούν να κινηθεί επιθετικά για την προσάρτηση της νήσου είναι το γεγονός ότι δεν του απονεμήθηκε το ποθητό βραβείο. Σε γραπτό μήνυμα που έστειλε την Κυριακή στον Νορβηγό πρωθυπουργό Γιόνας Γκαρ Στέρε, και διέρρευσε χθες σε αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, ανέφερε: «Λαμβάνοντας υπόψη ότι η χώρα σας αποφάσισε να μη μου δώσει το βραβείο Νομπέλ Ειρήνης, παρά το γεγονός ότι είχα σταματήσει οκτώ και πλέον πολέμους, δεν θεωρώ πλέον υποχρέωσή μου να σκέφτομαι μόνο την ειρήνη, αν και αυτό θα είναι πάντα πρωταρχικό, αλλά μπορώ τώρα να σκεφτώ τι είναι καλό και πρέπον για τις ΗΠΑ». Στο ίδιο μήνυμα αμφισβήτησε την κυριαρχία της Δανίας στη Γροιλανδία γράφοντας: «Στο κάτω κάτω, από πού αντλούν “ιδιοκτησιακό δικαίωμα”; Δεν υπάρχουν γραπτά ντοκουμέντα, υπάρχει μόνο το γεγονός ότι κάποια βάρκα προσάραξε εκεί πριν από 300 χρόνια».

Τα τύμπανα της Γροιλανδίας

Οπως διευκρίνισε ο Στέρε, το κείμενο του Τραμπ ήταν απάντηση σε μήνυμα που εκείνος του είχε στείλει, ζητώντας να συνομιλήσει μαζί του για την κρίση αναφορικά με τη Γροιλανδία. Ο Νορβηγός πρωθυπουργός τροποποίησε το πρόγραμμά του και ανακοίνωσε ότι θα μεταβεί στο Νταβός της Ελβετίας αύριο Τετάρτη, ελπίζοντας ότι θα καταφέρει να συναντήσει τον Αμερικανό πρόεδρο στο περιθώριο του ετήσιου Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. Το ίδιο έχει ανακοινώσει ότι θα επιδιώξει και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. Ο Τραμπ θα εκφωνήσει την προγραμματισμένη ομιλία του στο φόρουμ αύριο και στη συνέχεια θα παραθέσει δεξίωση σε διευθυντές πολυεθνικών επιχειρήσεων.

Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο Λονδίνο, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ τόνισε ότι η επιβολή κυρώσεων στους Ευρωπαίους είναι «εντελώς λάθος» και ότι θα κάνει το παν για να αποτραπεί ένας εμπορικός πόλεμος με την Αμερική. Υιοθετώντας συμφιλιωτικό προφίλ δήλωσε ότι δεν σχεδιάζει απαντητικές κυρώσεις κατά των ΗΠΑ και ότι δεν εκτιμά πως ο Αμερικανός πρόεδρος θα φτάσει στη χρήση στρατιωτικής βίας για το θέμα της Γροιλανδίας. Στο μεταξύ, ο Μάικ Πενς, αντιπρόεδρος των ΗΠΑ στην πρώτη θητεία Τραμπ, ήρθε να προστεθεί στα στελέχη των Ρεπουμπλικανών που διαφώνησαν ανοιχτά με τον πρόεδρο των ΗΠΑ στο συγκεκριμένο θέμα, τονίζοντας τις δυνητικά καταστροφικές επιπτώσεις που θα έχει για το ΝΑΤΟ μια επιθετική προσάρτηση της νήσου.

Αμερικανικά προϊόντα που στοχεύει η Ε.Ε. με «μπαζούκα»

Καθώς η Ε.Ε. ετοιμάζεται να αντεπιτεθεί στις απειλές Τραμπ για πρόσθετους δασμούς σε όσες ευρωπαϊκές χώρες εναντιώνονται στα σχέδιά του για τη Γροιλανδία, στο οπλοστάσιό της περιλαμβάνει την πρώτη ενεργοποίηση του λεγόμενου «μπαζούκα», του υπερόπλου της για περιπτώσεις στις οποίες θα δεχθεί οικονομική επίθεση, αλλά και την επιβολή δασμών σε έναν μακρύ κατάλογο αμερικανικών προϊόντων αξίας τουλάχιστον 108 δισ. δολ. Πρόκειται για τον κατάλογο που είχε συντάξει την άνοιξη του περασμένου έτους ως πρώτο μέτρο αντεκδίκησης στους δασμούς Τραμπ και απέφυγε να τον εφαρμόσει, καθώς προτίμησε μια εμπορική συμφωνία μαζί του. Τώρα που κάθε συμφωνία φαίνεται να παραπαίει, η Ε.Ε. επανεξετάζει τον κατάλογο που αφορά ευρύτατες κατηγορίες βιομηχανικών και αγροτικών προϊόντων αμερικανικής παραγωγής.

Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται το κρέας αμερικανικής παραγωγής, τα πουλερικά, πολλές κατηγορίες φρούτων και λαχανικών και αλκοολούχα ποτά, ορισμένα προϊόντα βαριάς βιομηχανίας όπως οι μοτοσικλέτες, τα εκχιονιστικά μηχανήματα, αλλά και τα εργαλεία για τις αγροτικές εργασίες όπως τα τρακτέρ. Παράλληλα συμπεριλαμβάνονται και είδη, όπως οι οικιακές συσκευές, οι σκηνές για κάμπινγκ, τα είδη ένδυσης, τα εργαλεία εργαστηρίων και μικρών χειρωνακτικών εργασιών και πολλά δευτερεύοντα είδη, όπως οι τσίχλες, το φιστικοβούτυρο, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, είδη αρτοσκευασμάτων που χρησιμοποιούνται στις εκκλησίες, ακόμη και γυναικεία εσώρουχα. Σε ό,τι αφορά το υπερόπλο της Ε.Ε., αυτό αφορά την επιβολή περιορισμών στις εξαγωγές και στα πνευματικά δικαιώματα, δασμούς στις εισαγωγές υπηρεσιών όπως των αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών, αλλά και αποκλεισμό των αμερικανικών εταιρειών από τις κοινοπραξίες για συμβόλαια δημοσίων προμηθειών και έργων στην Ευρώπη.

Περίπλοκο εγχείρημα

Την ίδια στιγμή, αναλυτές εκτιμούν πως θα είναι περίπλοκο το εγχείρημα της Ουάσιγκτον για επιβολή δασμών σε επτά χώρες της Ε.Ε., Δανία, Σουηδία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Φινλανδία και Νορβηγία, και στη Βρετανία, μολονότι έχουν υπάρξει και στο παρελθόν ανάλογα επεισόδια επιλεκτικής τιμωρητικής στάσης. Οπως τονίζουν ειδικοί θεμάτων εμπορίου, το γεγονός ότι οι εφοδιαστικές αλυσίδες της Ε.Ε. είναι αλληλένδετες και πολλά τμήματα προϊόντων παράγονται σε διαφορετικά εργοστάσια πολλών χωρών καθιστά ιδιαιτέρως περίπλοκο και δύσκολο το έργο των αμερικανικών αρχών που θα καταπιαστούν με τον εντοπισμό της χώρας προέλευσης κάθε προϊόντος.

Μιλώντας στους Financial Times ο Σαμ Λόβε της συμβουλευτικής Flint Global επισήμανε πως θα είναι εξαιρετικά περίπλοκο να εντοπισθεί η προέλευση προϊόντων αυτού του είδους, αλλά εκτιμά πως τελικά η Ουάσιγκτον θα μπορέσει να επιβάλει τους δασμούς, απειλώντας πως το βάρος της συμμόρφωσης με τους κανόνες της θα πέσει πάνω στις εταιρείες. «Οι περισσότερες εταιρείες δεν θέλουν να παραβιάζουν τη νομοθεσία», τονίζει ο ίδιος και συμπεραίνει πως το μήνυμα της Ουάσιγκτον θα είναι «δηλώστε σωστά τα προϊόντα γιατί αν διαπιστώσουμε πως κρύψατε κάτι από την προέλευσή τους, θα τιμωρηθείτε». Ο ίδιος αναφέρει, πάντως, τους δασμούς που επέβαλαν το 2004 οι ΗΠΑ σε Γαλλία, Ισπανία, Γερμανία και Βρετανία λόγω της διαμάχης για τις επιδοτήσεις στις βιομηχανίες αεροδιαστημικής Boeing και Airbus.