ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Σε διπλή παρέμβαση για την ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων στο Διαδίκτυο προχώρησε η Κομισιόν, καλώντας τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης να επιταχύνουν την υιοθέτηση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής λύσης για την επαλήθευση ηλικίας των χρηστών. Η παρέμβαση αυτή έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την παρουσίαση του σχετικού «προτύπου» (blueprint) για την ανάπτυξη ειδικής εφαρμογής (app), η οποία φιλοδοξεί να αποτελέσει κοινό «εργαλείο» για όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Η Κομισιόν τονίζει ότι η ανάγκη για εναρμονισμένη προσέγγιση είναι πλέον επιτακτική, καθώς το τοπίο στα κράτη-μέλη παραμένει κατακερματισμένο. Ηδη, χώρες όπως η Γαλλία και η Ελλάδα έχουν κινηθεί προς την κατεύθυνση επιβολής αυστηρότερων ορίων ηλικίας, με την πρώτη να προωθεί απαγόρευση χρήσης social media κάτω των 15 ετών, ενώ μια ευρύτερη ομάδα ευρωπαϊκών χωρών είτε έχει ήδη υιοθετήσει είτε επεξεργάζεται αντίστοιχες ρυθμίσεις. Μεταξύ των χωρών αυτών περιλαμβάνεται η Ισπανία, η οποία σχεδιάζει απαγόρευση για ανηλίκους κάτω των 16 ετών, καθώς και η Αυστρία, η Δανία, η Πολωνία και η Σλοβενία, που εξετάζουν ή προωθούν περιορισμούς στην πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Νέοι νόμοι

Παράλληλα, άλλες ευρωπαϊκές χώρες –όπως η Ιταλία, η Τσεχία και οι βαλτικές χώρες– βρίσκονται σε φάση συζήτησης ή νομοθετικής προετοιμασίας για την επιβολή ηλικιακών ορίων (μεταξύ 13 και 16 ετών), γεγονός που αναδεικνύει μια σαφή τάση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο προς αυστηρότερο έλεγχο της πρόσβασης των ανηλίκων στο Διαδίκτυο.

Αυτό ακριβώς το «μωσαϊκό» διαφορετικών κανόνων, πάντως, επιχειρεί να αντιμετωπίσει η Κομισιόν καλώντας όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης να υιοθετήσουν και να διαθέσουν την κοινή εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας έως το τέλος του έτους, είτε ως αυτόνομη εφαρμογή είτε ενσωματωμένη στο ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι ταυτότητας.

Η εφαρμογή θα επιτρέπει στους χρήστες να αποδεικνύουν την ηλικία τους όταν εισέρχονται σε πλατφόρμες με ηλικιακούς περιορισμούς, χωρίς να αποκαλύπτουν προσωπικά δεδομένα.

Η διαδικασία είναι απλή, στα πρότυπα της αντίστοιχης εφαρμογής που ίσχυσε κατά την περίοδο της πανδημίας (COVID Certificate): ο χρήστης δηλαδή θα κατεβάζει την εφαρμογή, θα την ενεργοποιεί μέσω ταυτότητας ή διαβατηρίου και στη συνέχεια θα χρησιμοποιεί μια ένδειξη επαλήθευσης ηλικίας κάθε φορά που θα απαιτείται πρόσβαση σε περιορισμένο περιεχόμενο.

Βασική προτεραιότητα, ωστόσο, αποτελεί η διαλειτουργικότητα, όπως τόνισε η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Χένα Βίρκουνεν. «Θέλουμε κοινή ευρωπαϊκή λύση και όχι 27 διαφορετικά συστήματα», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι οι διαφορετικές εθνικές απαγορεύσεις καθιστούν δύσκολη την αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων.

Το εκτελεστικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ενωσης παράλληλα έχει ήδη καταρτίσει ομάδα ειδικών –όπως ανακοίνωσε τον περασμένο Σεπτέμβριο η πρόεδρος Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν– που θα παρουσιάσουν συγκεκριμένες συστάσεις και προτάσεις προς τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. έως το καλοκαίρι. Την ίδια στιγμή, η Κομισιόν εντοπίζει ήδη σοβαρές ελλείψεις στις πρακτικές της Meta, ιδιοκτήτριας των Facebook και Instagram. Σύμφωνα με προκαταρκτικά ευρήματα, οι συγκεκριμένες πλατφόρμες δεν διαθέτουν αποτελεσματικά εργαλεία επαλήθευσης ηλικίας, επιτρέποντας δηλαδή σε ανηλίκους να δημιουργούν λογαριασμούς απλώς δηλώνοντας ψευδή ημερομηνία γέννησης.

«Μπορεί κανείς πολύ εύκολα να δηλώσει λάθος ημερομηνία», ανέφερε η Βίρκουνεν, ενώ εκτιμάται πως περίπου το 10% των παιδιών κάτω των 13 ετών χρησιμοποιεί ήδη τις συγκεκριμένες πλατφόρμες. Την ίδια ώρα, τα υπάρχοντα εργαλεία αναφοράς παραμένουν δύσχρηστα και αναποτελεσματικά.

Οχι μόνο στους γονείς

Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει, εξάλλου, ότι η ευθύνη δεν μπορεί να μετακυλίεται αποκλειστικά στους γονείς, τονίζοντας ότι οι πλατφόρμες οφείλουν να διασφαλίζουν υψηλό επίπεδο προστασίας για τους ανηλίκους, στο πλαίσιο της εφαρμογής του κανονισμού για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA), σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη αναζητεί κοινή και πιο αυστηρή γραμμή απέναντι στους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου.