ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. «Μάχη» εξουσίας για το ποιος θα ελέγχει την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική βρίσκεται σε εξέλιξη στις Βρυξέλλες. Το «μπρα ντε φερ» που αφορά πρωτίστως Παρίσι και Βερολίνο έχει φέρει στην επιφάνεια τη δύσκολη σχέση της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας τόσο με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν όσο και με τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), η διπλωματική υπηρεσία της Ε.Ε., ο αυτόνομος θεσμικός μηχανισμός υπό τον ύπατο εκπρόσωπο για την εξωτερική πολιτική, θέση που κατέχει σήμερα η πρώην πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κάγια Κάλας. Η Κάλας έχει διπλή ιδιότητα: προεδρεύει των συναντήσεων των 27 υπουργών Εξωτερικών και ταυτόχρονα είναι αντιπρόεδρος της Κομισιόν.

Αυτό το περίπλοκο σύστημα θέλει να αναμορφώσει το Βερολίνο. Σε non paper που κυκλοφόρησε –ενόψει της συνάντησης των ΥΠΕΞ της Ε.Ε. στην Ιρλανδία την περασμένη εβδομάδα– επισημαίνεται ότι η ΕΥΕΔ έχει πλέον «περιθωριοποιηθεί» και οι τριβές με την Κομισιόν πρέπει να σταματήσουν. Γι’ αυτό προτείνεται στενότερη σύνδεση της ΕΥΕΔ και ένταξη μεγάλου μέρους της στην Κομισιόν. Η θέση ύπατου εκπροσώπου θα αποκτούσε, παράλληλα, ευρύτερο συντονιστικό ρόλο σε πολιτικές που διαχειρίζεται η Κομισιόν, όπως η αναπτυξιακή και ανθρωπιστική βοήθεια, η πολιτική γειτονίας και η άμυνα.

Η εν λόγω πρόταση ενέχει, όμως, μια βασική αντίφαση, επισημαίνει στην «Κ» Ευρωπαίος διπλωμάτης: ενώ εμφανίζεται να ενισχύει την Κάλας, στην πραγματικότητα ίσως την υπονομεύει, καθώς θα τη φέρει κάτω από την ομπρέλα της Κομισιόν και τελικά της Φον ντερ Λάιεν.

Το συγκεκριμένο σημείο υπήρξε άλλωστε εκείνο που ανάγκασε το Παρίσι να απορρίψει την πρόταση, παρότι από κοινού με το Βερολίνο είχαν συμφωνήσει να ανοίξει η σχετική συζήτηση. Η Γαλλία συμμερίζεται την ανάγκη ενίσχυσης του ρόλου της Κάλας, όχι όμως μέσω μεταρρύθμισης που θα έθετε την ΕΥΕΔ περισσότερο υπό τον έλεγχο της Γερμανίδας προέδρου.

Και η Κάλας την απέρριψε λέγοντας ότι «εάν υπάρχει κάποιος πάνω από εμένα, που στην πραγματικότητα λαμβάνει τις αποφάσεις, τότε το σύστημα δεν λειτουργεί». Συγχρόνως αναγνώρισε ότι τα κράτη-μέλη θέλουν να συνεχίσουν να καθορίζουν την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, με την απαίτηση, όμως, καλύτερης εφαρμογής.

Η σχέση της με τα κράτη-μέλη της Ε.Ε., πάντως, δοκιμάστηκε λίγες ημέρες αργότερα, όταν αναγκάστηκε να ακυρώσει την τελευταία στιγμή ομάδα υψηλού επιπέδου, που είχε σχεδιάσει, για την ευρωπαϊκή άμυνα, έπειτα από αντιδράσεις.

Τα ίδια λάθη

Σχολιάζοντας στην «Κ» Ευρωπαίος διπλωμάτης ανέφερε ότι η Κάλας επανέλαβε λάθη του παρελθόντος, καθώς δεν είχε προηγηθεί συνεννόηση με τις πρωτεύουσες. Η Ρώμη ενοχλήθηκε όταν πληροφορήθηκε ότι στην ομάδα είχε επιλεγεί πρώην Ιταλίδα υπουργός Αμυνας, ενώ ερωτήματα προκάλεσε και η επιλογή προσώπων από χώρες εκτός Ε.Ε.

Γενικότερα, η μεταρρύθμιση της ΕΥΕΔ αντιμετωπίζεται από τις πρωτεύουσες με επιφύλαξη, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, καθώς δεν υπάρχει κοινή αντίληψη ούτε για το εύρος της μεταρρύθμισης, ούτε για το πού πρέπει να καταλήξει η εξουσία, που μοιράζεται μεταξύ Κομισιόν, ΕΥΕΔ και κρατών-μελών.

Η Γερμανία, ωστόσο, επιδιώκει νέα σχετική διάσκεψη στο Βερολίνο στις αρχές Δεκεμβρίου, και παρότι επιδιώκει να φέρει το θέμα νωρίτερα στους Ευρωπαίους ηγέτες, Ευρωπαίος διπλωμάτης το θεωρεί απίθανο, καθώς ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, το μεταναστευτικό και η Κίνα θα κυριαρχήσουν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου.