Η επικείμενη επίσκεψη του Πρωθυπουργού του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, στις Βρυξέλλες και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ύστερα από πρόσκληση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πραγματοποιείται σε μια στιγμή βαθιάς μεταμόρφωσης της διεθνούς τάξης. Το σύστημα διεθνών σχέσεων που διαμορφώθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο βρίσκεται υπό πρωτοφανή πίεση, σχεδόν καταρρέει.
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ακόμη βαθιά ανησυχητική εξέλιξη: την αναζωπύρωση του εφιάλτη της ναζιστικής δεξιάς. Ο πρωθυπουργός Κάρνεϊ θα βρίσκεται στο Στρασβούργο στις 16 και 17 Σεπτεμβρίου. Θα παραστεί στην ομιλία της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την Κατάσταση της Ένωσης και, την επομένη, θα απευθυνθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, έχει χαρακτηρίσει την επίσκεψή του Καναδού πρωθυπουργού ως εξαιρετική ευκαιρία για την περαιτέρω εμβάθυνση των σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Καναδά.
Αυτό από μόνο του είναι σημαντικό. Θα μπορούσε, όμως, να αποδειχθεί κάτι περισσότερο: μια στιγμή στρατηγικής και ιστορικής σημασίας για την Ευρώπη, τον Καναδά και, πιθανόν, για την ευρύτερη διεθνή κοινότητα. Σε μια εποχή κατά την οποία οι δημοκρατίες υφίστανται αυξανόμενη πίεση από τον αυταρχισμό, τις αναθεωρητικές επιδιώξεις, τον οικονομικό εθνικισμό και την πολιτική του καταναγκασμού, υπάρχουν χώρες που είναι έτοιμες να ακολουθήσουν μια διαφορετική πορεία—μια πορεία που εδράζεται στη συνεργασία, την αλληλεγγύη, τη διεθνή νομιμότητα και την υπεράσπιση των κοινών δημοκρατικών αξιών. Ο Καναδάς και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν ήδη αρχίσει να θέτουν τα θεμέλια μιας τέτοιας σχέσης.
Πράγματι, αμέσως μετά την εκλογή του ως πρωθυπουργού, ο Μαρκ Κάρνεϊ εξέφρασε έντονο ενδιαφέρον για τη διαμόρφωση μιας ακόμη στενότερης σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, φθάνοντας μάλιστα στο σημείο να θέσει το ενδεχόμενο ο Καναδάς να καταστεί, τελικά, μέλος της Ένωσης. Η εταιρική αυτή σχέση ήδη επεκτείνεται στους τομείς του εμπορίου, της ενέργειας, της τεχνολογίας και της άμυνας όπου τα αποτελέσματα της συνεργασίας σε αριθμούς είναι εντυπωσιακά.
Ωστόσο, η σημασία αυτής της σχέσης δεν πρέπει να αποτιμηθεί μόνο σε αριθμούς.
Αυτό που διαμορφώνεται δεν είναι απλώς μια οικονομική εταιρική σχέση ή μια γεωπολιτική σύγκλιση. Είναι μια σύγκλιση μεταξύ κοινωνιών που εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η ελευθερία, η δημοκρατία, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το κράτος δικαίου αποτελούν θεμελιώδεις αρχές— όχι διαπραγματευτικά χαρτιά.
Εδώ ακριβώς, πιστεύω, βρίσκεται η βαθύτερη σημασία της ομιλίας του Μαρκ Κάρνεϊ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Θα πρέπει να μιλήσει για την Ευρώπη, τον Καναδά και την ευρύτερη κοινότητα των κρατών που μοιράζονται τις δημοκρατικές/ δυνητικά οικουμενικές αξίες. Πάνω απ’ όλα, θα πρέπει να μιλήσει για την αποφασιστικότητα της Ευρώπης και του Καναδά να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός πολιτισμού συνύπαρξης των λαών—ακόμη και σε μια εποχή κατά την οποία το διεθνές περιβάλλον εμφανίζεται ολοένα και περισσότερο κατακερματισμένο, αβέβαιο και, συχνά, επικίνδυνα χαοτικό. Ένα τέτοιο όραμα δεν είναι ουτοπικό. Είναι ανάγκη της ανθρωπότητας. Για τον λόγο αυτό, η ομιλία του Μαρκ Κάρνεϊ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα μπορούσε να καταστεί κάτι περισσότερο από μια σημαντική ευρωπαϊκή πολιτική στιγμή. Θα μπορούσε να αποτελέσει μια πρόκληση και μια πρόσκληση προς τον κόσμο.
Αγαπητέ Μαρκ, θεώρησε την ευκαιρία που σου δίνεται, να απευθυνθείς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε αυτή την εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία των διεθνών σχέσεων, ως την ευκαιρία της ζωής σου. Τόλμησε να παρουσιάσεις ενώπιον της Ευρώπης και του κόσμου ένα όραμα για την ανοικοδόμηση της διεθνούς κοινωνίας, τα θεμέλια της οποίας σείονται συθέμελα. Σε όλη την αξιοσημείωτη δημόσια διαδρομή σου, ως διοικητής της Τράπεζας του Καναδά, στη συνέχεια ως διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, ως στοχαστής και συγγραφέας που έχει προβληματιστεί βαθιά πάνω στις αξίες που στηρίζουν τις πολιτισμένες κοινωνίες, και τώρα ως πρωθυπουργός του Καναδά, έχεις αποδείξει ότι διαθέτεις την πνευματική ικανότητα, την εμπειρία, και πάνω απ’ όλα, την ικανότητα να ηγηθείς. Γι’ αυτό θα σε παρότρυνα, μέσα από την ομιλία σου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να αφυπνίσεις τη συνείδηση της Ευρώπης—και, μέσω της Ευρώπης, τη συνείδηση του κόσμου. Πιστεύω βαθειά μπορείς.
Απέδειξες αυτή την ικανότητα στην ομιλία σου στο Νταβός της Ελβετίας. Την απέδειξες ακόμη πιο ξεκάθαρα μέσα από τις θαρραλέες επιλογές που έκανες στη συνέχεια ως πρωθυπουργός μιας χώρας που μπορεί να είναι σχετικά μικρή σε μέγεθος, αλλά είναι μεγάλη στις δημοκρατικές της παραδόσεις και στο ηθικό της ανάστημα.
Αγαπητέ Μαρκ, ‘εχεις την ευκαιρία να εκφράσεις κάτι που ο κόσμος χρειάζεται επειγόντως: όχι ακόμη ένα δόγμα αντιπαράθεσης, αλλά μια ανανεωμένη δέσμευση στη συνύπαρξη, όχι ακόμη έναν αγώνα για κυριαρχία, αλλά ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο η ισχύς θα συμφιλιώνεται με την ευθύνη και το εθνικό συμφέρον με το κοινό καλό.
Αυτή είναι η στιγμή σου. Σε χαιρετώ με βαθύτατο σεβασμό από τη δική μου, ακόμη μικρότερη, ευρωπαϊκή χώρα, την Κυπριακή Δημοκρατία.
*Ο κ. Μάριος Ηλιάδης είναι πρώην υπουργός.
